دوشنبه ۸ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۱۷:۱۴

رسانه ظرفیتی درون دینی است

عباس محمدیان

عباس محمدیان

رسانه یک ظرفیت است. یک ظرفیت ویژه و اثر گذار است که در گذر زمان تنوع یافته، گونه گون شده اما هیچ بدیلی برای آن یافت نشده است. این یعنی رسانه، ظرفیتی بی نظیر است که همپای حیات انسانی نشو و نما می کند. حتی می توان نشو و نمای حیات انسانی را بسته به ظرفیت رسانه ای آن دانست چنان که یکی از مولفه های مهم توسعه را هم میزان برخورداری از رسانه و اندازه گردش آزاد اطلاعات، شمرده اند.

اگر بخواهیم نسبت آن را با دین هم بسنجیم و از نگاه درون دینی بدان بنگریم آن را صاحب شانی بایسته خواهیم یافت حتی فراتر از این؛ برخی از اندیشمندان، قرآن را، آخرین کتاب الهی برای هدایت بشر را، "رسانه" خوانده اند. رسانه ای برای هدایت انسان و مگر رسانه ماموریتی جز این دارد؟. رسانه با تولید و انتقال پیام، انسان را از بی خبری وامی رهاند و در تعریف امروزین رسانه هم آگاهی بخشی از مولفه های برجسته آن است که بسته به حوزه نفوذ و جغرافیای خویش، نقش آفرین می شود اما قرآن رسانه ای است ماندگار، برای همه زمان و همه زمین. حتی می توان آن را رسانه ای فراتر از زمین و زمان دانست چه از دیگر دنیاها، از بهشت و دوزخ هم با خبرمان می کند و روزهای نیامده را چنان روایت می کند که مخاطب خود را در بطن حوادث آن می بیند.

نسبت به بایستگی های انسانی چنان پیام تولید می کند که زیستن بر مدار آن بهشت را به زمین می آورد. در بازخوانی سخنان حجت الاسلام محمد علی میرزایی، عضو هیئت علمی جامعه المصطفی(ص) العالمیه که در نشستی علمی، به ارائه مقاله "درآمدی بر مقاومت رسانه‌ای در قرآن کریم" پرداخت، با نگاهی متفاوت مواجه هستیم که قرآن را به مثابه رسانه تحلیل می کند. وی در بخشی از سخنانش ما را با دو نگاه تامل برانگیز مواجه می کند به این شرح که؛ در نقل قول آقای شوشتری از رهبر معظم انقلاب بیان شد که اگر ایشان رهبر نمی‌شدند، مسئول فضای مجازی می‌شدند. بنده یک مطلبی را از یکی از پاپ‌ها خواندم که اگر مسیح امروز می‌آمد، در قالب کارکرد رسانه‌چی می‌آمد.

وقتی شما به قرآن کریم نگاه می‌کنید می‌بینید اساساً قرآن کتاب رسانه است، با همه مقیاس‌ها و سطوح مفهوم رسانه. خود قرآن کریم کامل‌ترین رسانه است؛ یعنی شاخص‌های رسانایی قرآن کریم حیرت‌انگیز است. به نظر می‌رسد اعجاز بیانی قرآن را باید با عنوان اعجاز رسانه‌ای قرآن خطاب کرد. قرآن در ابعاد رسانه و مدل پیام‌رسانی اعجاز رسانه‌ای است. هدف عالی رسانه چیست؟ رساندن پیام یا ایجاد بهترین مدل تعاملی. در قرآن کریم شما در هر دو معنا به عالی‌ترین سطوح توفیق می‌رسید. " باری، قرآن ماندگار ترین رسانه ای است که بشر تجربه کرده است و البته کاربردی ترین نیز هم. هر آیه از آن یک گزاره خبری و رسانه ای است با کارکرد های مشخص.

میرزایی در ادامه یک مثال می زند که می توان در قالب ارائه مدل هم بدان توجه داشت؛ "آیه ۶۳ سوره انفال می‌فرماید: «وَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ لَوْ أَنْفَقْتَ مَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا مَا أَلَّفْتَ بَیْنَ قُلُوبِهِمْ وَلَکِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَیْنَهُمْ إِنَّهُ عَزِیزٌ حَکِیمٌ» شما فکر می‌کنید این «تألیف قلوب» تکنیک ندارد؟ قابل تبیین رسانه‌ای و فنی نیست؟ اصلاً خداوند در قرآن کریم هر خبری می‌دهد، مابازای عقلانی و قابلیت انسانی‌شدگی خودش را دارد. " فکر می کنم با خوانشی نو از آیات می توانیم وجوه برجسته رسانه ای آن را درک کنیم و با این دریافت تازه، به این نگاه خواهیم رسید که رسانه، نه تنها علمی غربی نیست- هرچند مظاهر امروزین آن زاده غرب است- بلکه رسانه مفهومی فراجغرافیایی است و پدر آن، همان خالق آن و خالق انسان است. پس رسانه را باید نهادی دینی دانست و با طراحی فضاهای مناسب، آن را به خدمت ارتقای دین و اخلاق در آورد.

انتهای پیام/

ارسال نظر

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.