سه‌شنبه ۱۹ اسفند ۱۳۹۹ - ۱۱:۴۹

راهبردهای تربیتی زمینه‌ساز ظهور در کلام امام هفتم

دکتر محمدرضا جواهری

کاظمیه - کراپ‌شده

در حدیثی از امام کاظم(ع) که ایوب بن یحیی الجندل آن را نقل کرده، آمده است: «رجل من اهل قم یدعو الناس الی الحق، یجتمع معه قوم کزبرالحدید، لاتزلّهم الریاح العواصف و لایملّون من الحرب و لایجبنون و علی الله یتوکلون و العاقبه للمتقین» که در این حدیث اهداف تربیت مهدوی و پنج راهبرد اساسی تربیت زمینه‌ساز ظهور آموزش داده شده است. پنج امتیاز و صفت زیبا و سرنوشت‌ساز در این حدیث برای یاران، اصحاب و ملت همراه رهبر وجود دارد که ویژگی‌های اساسی زمینه‌سازان ظهور و خصال برجسته اصحاب امام مهدی(عج) است.

تربیت معطوف به تحقق این اهداف پنج‌گانه در راستای ظهور است. اگر جهت‌گیری نظام و سازمان تربیتی در راه تربیت انسان‌هایی دارای این ویژگی‌ها قرار گیرد و امکانات و ابزارهای تربیت، شیوه‌ها، روش‌ها و راهکارهای مناسب آن فراهم شود، نظام تربیتی با راهبردهای تربیت زمینه‌ساز هماهنگ خواهد شد. لازم است آیین تربیت در انقلاب اسلامی ایران، به گونه‌ای طراحی شود که این شاخص‌ها در فرایند تربیت در جامعه اسلامی افزایش یابد و عموم مردم و اقشار گوناگون به ویژه جوانان به این اوصاف ارزشمند و سرنوشت‌ساز آراسته شوند تا شرایط و عوامل پایداری و تداوم نهضت امام خمینی(ره) در راستای ظهور حضرت مهدی(عج) فراهم شود.

۱-پاره‌آهن؛ زبرالحدید

زبره، پاره‌ای بزرگ و قطعه عظیمی از آهن است و جمع آن زُبَر است (راغب اصفهانی، ۱۴۰۴ق، ص ۲۱۱). «زبرالحدید» به معنای پاره‌های آهن است. «زبرالحدید» در احادیث اهل بیت(ع) صفت مؤمنان (مجلسی، ۱۴۰۳ق، ج ۶۴، ص ۳۰۳ و ج ۶۷، ص ۱۸۷)، امتیاز مقداد (همان، ج ۲۲، ص ۴۴۰ و ج ۳۴، ص ۲۷۵) و خصلت اصحاب امام مهدی(عج) است. زبرالحدید، بارها در احادیث برای توصیف یاران حضرت ولی عصر حضرت مهدی(عج) آمده است. پیامبر خدا(ص) (همان، ج ۵۲، ص ۳۰۴)، امام باقر(ع) (همان، ج ۵۲، ص ۳۴۳) و امام صادق(ع) (همان، ص ۳۸۶) زبرالحدید را در اوصاف اصحاب امام زمان(عج) بیان کرده‌اند. فضیل بن یسار گفته است: امام صادق(ع) در معرفی اصحاب حضرت مهدی(عج) فرمودند: «... رجال کأن قلوبهم زبرالحدید لایشوبها شک فی ذات الله» (همان، ص ۳۰۸)؛ مردانی که گویا دل‌هایشان پاره‌های آهن است، مخلوط و آمیخته به شک و تردید در ذات خداوند نیست. بنابراین، زبرالحدید ویژگی یاران رهبر قمی و امتیاز بزرگ اصحاب قائم آل محمد(ص) است. این اشتراک، دلیل پیوند اساسی صفات پنج‌گانه یاران رهبر قمی با تربیت زمینه‌ساز ظهور است.

مفهوم زبرالحدید، ایمان عالی و باور نیرومند و اعتقادات محکم و پایدار است. یقین به توحید و رهایی کامل از هر گونه شک و تردید در وجود خدا، ویژگی برجسته یاران حضرت مهدی(عج) است.

۲-مقاوم در برابر تندباد و طوفان

لاتزلهم الریاح العواصف

«عاصفه» باد تند و طوفان است و جمع آن «عواصف» است. طوفان‌ها و گردبادهای شدید آنان را نمی‌لرزاند و از پای درنمی‌آورد. این صفت، گویای صبر و استقامت بی‌نظیر و پایداری و استواری آنان است. رنج‌ها، سختی‌ها و مشکلات فراوان و پی‌درپی نیز آنان را به ستوه نمی‌آورد. امام صادق(ع) به فضیل بن یسار در توصیف یاران حضرت مهدی(عج) فرمودند: «اشدّ من الحجر لو حملوا علی الجبال لأزالوها» (همان)؛ از سنگ شدیدتر و محکم‌ترند، اگر بر کوه‌ها برخورد کنند کوه‌ها را از پیش پا بردارند، کوه‌ها را از جا بلند کرده و کنار زده و پراکنده می‌سازند. تربیت سازنده این سطح از قدرت پایداری و نبرد، از راهبردهای زمینه‌ساز انقلاب جهانی مهدوی است.

۳-خستگی‌ناپذیر در جنگ؛ لایملّون عن الحرب

از جنگ و نبرد خسته نمی‌شوند. خستگی‌ناپذیری از جنگ‌های پی‌درپی و از تداوم نبرد نیز از امتیازات ملت همراه با رهبر قمی است. ایجاد کشش و نیروی درونی عمیق و ظرفیت‌های بی‌پایان برای نبرد با اهل باطل و کفر و شرک و نفاق، تنها با تربیت صحیح امکان‌پذیر است.

۴-شجاع و نترس؛ لایجبنون

«جبن» سستی دل و ضعف قلب انسان است در آنچه سزاوار و حق است بر آن قوی باشد (راغب اصفهانی، ۱۴۰۴ ق، ص ۸۷). ترس و بزدلی در یاران رهبر قمی راه ندارد. ایشان در مبارزات حق‌طلبانه خویش هرگز نمی‌ترسند. رهایی از ترس و آراستگی به صفت زیبای شجاعت نیازمند تربیت استعدادها و تجربه‌های میدان نبرد است.

۵-اعتماد و توکل بر خدا؛ علی الله یتوکلون

توکل بر خدای متعال و اعتماد کامل به پروردگار، خصلت دیگری است که در حدیث امام کاظم(ع) برای یاران رهبر قمی ذکر شده است. توکل، معلول معرفت و یقین است و با تربیت و سیر و سلوک معنوی در انسان ایجاد می‌شود.

ارسال نظر

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.