ریحانه عامل نیک: در منظومه معارف اسلامی، عقل فراتر از هوش و ذکاوت، مجموعهای از فضایل اخلاقی است که هویت انسان را میسازد. پیامبر اکرم (ص) در روایتی راهگشا، ده ویژگی فرد خردمند را چنین تبیین فرمودهاند:
۱. بردباری در برابر نادان؛ ۲. گذشت از ستمگر؛ ۳. فروتنی در برابر زیردست؛ ۴. سبقت در نیکی از فرادست؛ ۵. اندیشیدن پیش از سخن؛ ۶. پناه بردن به خدا هنگام فتنهها؛ ۷. غنیمت شمردن فرصتهای کسب فضیلت؛
۸. پایبندی به حیا؛ ۹. پرهیز از حرص و طمع؛ ۱۰. کنترل دست و زبان.
این خصال، صرفاً مفاهیمی نظری نیستند؛ بلکه نقشهراهی برای تعالیاند. خردمند از منظر نبوی، کسی است که با صبر و حلم بر نادانیها چیره میشود و با تواضع و گذشت، کرامت انسانی را پاس میدارد. او پیش از سخن، میسنجد تا سکوت یا کلامش مایهی سلامت باشد. همچنین با تکیه بر حیا و قناعت، از طمع ورزی میرهد و در فتنهها، دست و زبان خود را به سلاح تقوا حفظ میکند. در نهایت، این فهرست، برنامهای منسجم برای ساخت شخصیتی متعادل است. فردی که چنین ویژگیهایی را در خود نهادینه کند، نه تنها در رابطه با پروردگار به کمال نزدیک میشود، بلکه در جامعه نیز منشأ امنیت، خیر و آرامش خواهد بود.
نظر شما