روزنامه شرق در سرمقاله خود نوشت: در جریان مذاکرات، اگرچه طرفین خط قرمزهایی دارند، اما همواره فرصتهایی نو پدیدار میشود. ترجیحات بازیگران در تصمیمگیری اغلب ابهامآمیز است و مذاکرهکننده بهتدریج درمییابد که چه چیزی را بخواهد. فرایند تصمیمگیری ضرورتاً عقلانی نیست، بلکه سیال و پویا است. در مذاکرات، بازیگران خود و دیگری را کشف میکنند و این نیازمند اختیار و اعتمادبهنفس است. برای آنکه این ابهام، فرصتساز باشد باید به سناریوهای مختلف اندیشید، نه پیشگوییهای مبهم.
سناریوی نخست، عدم توافق است که پیامدهایی چون «اسنپبک» و احتمال جنگ دارد و ممکن است موازنه اتمی را بر دیگر موازنهها مقدم کند. این سناریو، توسعه کشور را به تعلیقی تاریخی میبرد و امنیت ایران و اسرائیل را به مخاطره دائمی میاندازد. مقصر اصلی، جنگطلبان آمریکاییاند که به نرمشهای ایران پاسخ مناسبی نمیدهند و همچنین رژیم اسرائیل.
سناریوی دوم، توافق حداقلی است که شامل محدودسازی غنیسازی، حل بحران دریای سرخ و لغو برخی تحریمهاست. در این حالت، ۲ طرف روایتی از پیروزی برای خود میسازند، اما بحران بهطور اساسی حل نمیشود. احتمال حملات اسرائیل باقی میماند، اما پایگاههای آمریکا از خطر تلافی ایران در امان خواهند بود. این سناریو، از گسترش تنش به کشورهای دیگر جلوگیری کرده و چین را از چالشهای نفتی حفظ میکند. روسیه نیز در این میان موضعی خنثی خواهد داشت.
سناریوی سوم، توافق حداکثری است که با گستردهتر شدن دامنه توافق، ایران به بازیگری مؤثر در اقتصاد و تجارت بینالملل تبدیل میشود. این سناریو مستلزم جسارت و نرمش سیاسی است تا «کاسبی تحریم» به «کاسبی صلح» تغییر یابد. در این حالت، اگر آمریکا سرمایهگذاری بزرگی انجام دهد، جهانبینی درون ایران نیز دگرگون خواهد شد. گروههای فشار تضعیف شده، اصلاحطلبان فرصت بیشتری مییابند و نیروهای جوان افسون میشوند. در این سناریو، هزینههای جنگ برای اسرائیل بالا میرود، اما حذف کامل خطر ممکن نیست.
سناریوی چهارم «افسانهای تکمیلی» است که در آن دامنه توافق از ایران و آمریکا فراتر رفته، اروپا و همسایگان عربی را نیز در بر میگیرد. این سناریو با منطق موازنه مثبت، ایران را به چهارراه فرصتهای جهانی بدل میسازد. هرچه سیاست خارجی کمتر به موجودیت رژیمها پیوند بخورد، امکان بهرهبرداری از فرصتها بیشتر میشود. در این بازی پیچیده، گاه بازیگری ضعیف در موقعیتی برتر قرار میگیرد؛ چرا که رنج شطرنج از گنج تهی نیست.



نظر شما