به گزارش قدسآنلاین، تغییرات اقلیمی و کاهش سطح یخهای قطب شمال، فرصت تازهای را برای توسعه کشتیرانی در این منطقه ایجاد کرده و چین تلاش دارد از این شرایط برای گسترش مسیرهای تجاری خود میان آسیا و اروپا استفاده کند.
مسیر دریای شمال که در امتداد سواحل شمالی روسیه قرار دارد، در سالهای اخیر به یکی از محورهای مهم همکاری میان پکن و مسکو تبدیل شده است. چین این مسیر را بخشی از ایده موسوم به «جاده ابریشم یخی» میداند؛ طرحی که میتواند شبکه تجارت دریایی این کشور را به مناطق قطبی گسترش دهد.
مسیر دریای شمال چه اهمیتی دارد؟
مسیر دریای شمال از آبهای قطب شمال در امتداد سواحل روسیه عبور میکند و از نظر جغرافیایی میتواند فاصله دریایی میان بنادر آسیایی و اروپایی را نسبت به مسیر سنتی عبوری از کانال سوئز کاهش دهد.
با افزایش قابلیت کشتیرانی در این مسیر، چین میتواند بخشی از تجارت خود با اروپا را از یک مسیر متفاوت انجام دهد؛ موضوعی که از نگاه پکن تنها یک مزیت اقتصادی نیست و میتواند اهمیت ژئوپلیتیکی نیز داشته باشد.
یکی از مهمترین مزیتهای این مسیر، کاهش وابستگی به برخی گلوگاههای دریایی سنتی است. مسیرهای دریایی جنوب آسیا و خاورمیانه در سالهای اخیر بارها تحت تأثیر تنشهای سیاسی، امنیتی و اختلالات کشتیرانی قرار گرفتهاند.
روسیه؛ صاحب مسیر و تأمینکننده زیرساخت
روسیه نقش محوری در توسعه مسیر دریای شمال دارد و کنترل بخش عمده این مسیر و زیرساختهای مرتبط با آن را در اختیار دارد. مسکو نیز به دنبال افزایش استفاده اقتصادی از این مسیر، بهویژه برای انتقال انرژی و کالا به بازارهای آسیایی است.
همکاری با چین میتواند به روسیه کمک کند تا ظرفیت اقتصادی این مسیر را افزایش دهد و همزمان بازارهای جدیدی برای صادرات خود پیدا کند.
برای چین نیز همکاری با روسیه دسترسی به مسیر و زیرساختهایی را فراهم میکند که توسعه مستقل آنها در شرایط دشوار قطب شمال بسیار پرهزینه خواهد بود.
«جاده ابریشم یخی» چین
پکن در سالهای گذشته تلاش کرده حضور خود در قطب شمال را افزایش دهد و در کنار فعالیتهای علمی، به ظرفیتهای اقتصادی و تجاری این منطقه نیز توجه ویژهای داشته است.
ایده «جاده ابریشم یخی» در همین چارچوب مطرح شده و هدف آن گسترش همکاری چین با کشورهای قطبی و استفاده از مسیرهای دریایی جدید برای تجارت و انرژی است.
چین در حالی به دنبال افزایش حضور خود در این منطقه است که روسیه نیز به دلیل موقعیت جغرافیایی، منابع انرژی و دسترسی مستقیم به اقیانوس منجمد شمالی، یکی از مهمترین بازیگران قطب شمال محسوب میشود.
آیا مسیر شمالی جایگزین کانال سوئز میشود؟
با وجود ظرفیت بالای مسیر دریای شمال، هنوز نمیتوان آن را جایگزین مستقیم مسیر کانال سوئز دانست.
شرایط سخت آبوهوایی، وجود یخهای دریایی، محدود بودن فصل کشتیرانی، هزینههای مربوط به کشتیهای یخشکن و کمبود زیرساختهای بندری و امدادی از جمله موانعی هستند که توسعه گسترده این مسیر را با چالش مواجه میکنند.
با این حال، افزایش دمای زمین و کاهش یخهای قطبی میتواند در سالهای آینده مدت زمان قابل استفاده بودن این مسیر را افزایش دهد.
قطب شمال در حال تبدیل شدن به میدان رقابت قدرتها
اهمیت مسیر دریای شمال تنها به تجارت محدود نمیشود. افزایش حضور چین و روسیه در قطب شمال در شرایطی اتفاق میافتد که کشورهای غربی نیز نگاه ویژهای به منابع، مسیرهای دریایی و تحولات امنیتی این منطقه دارند.
از این منظر، توسعه کشتیرانی در قطب شمال میتواند به تدریج معادلات اقتصادی و امنیتی این منطقه را تغییر دهد و قطب شمال را بیش از گذشته به عرصه رقابت قدرتهای بزرگ تبدیل کند.
در چنین شرایطی، همکاری چین و روسیه میتواند ابعاد گستردهتری از یک پروژه حملونقل داشته باشد؛ چرا که کنترل و استفاده از مسیرهای جدید دریایی، دسترسی به منابع انرژی و تقویت پیوندهای اقتصادی، همگی در حال تبدیل شدن به بخشی از رقابت ژئوپلیتیکی قرن بیستویکم هستند.
جمعبندی
چین با سرمایهگذاری و افزایش حضور خود در مسیر دریای شمال، به دنبال ایجاد یک مسیر مکمل برای تجارت آسیا و اروپا است. روسیه نیز این مسیر را فرصتی برای افزایش صادرات انرژی و تقویت جایگاه خود در تجارت قطبی میداند.
اگر توسعه زیرساختها و شرایط اقلیمی امکان کشتیرانی گستردهتر در قطب شمال را فراهم کند، مسیر دریای شمال میتواند در سالهای آینده به یکی از مسیرهای مهم تجارت جهانی تبدیل شود؛ مسیری که اهمیت آن فراتر از حمل کالا بوده و میتواند معادلات اقتصادی و ژئوپلیتیکی میان چین، روسیه و غرب را تحت تأثیر قرار دهد.
نظر شما