با وجود فروش میلیاردی و تولید گسترده خودرو در ایران‌، سهم خراسان رضوی از مالیات بر عملکرد و ارزش افزوده شرکت ایران‌خودرو خراسان رضوی به ‌شدت پایین است. تمرکز امور مالی و دفتری در خارج از استان و پرداخت مالیات ناچیز، نشان می‌دهد درآمدهای قانونی خراسان رضوی از این واحد بزرگ صنعتی به شکل قابل توجهی تضییع می‌شود و اصلاح فوری ساز و کارهای مالی برای احقاق سهم واقعی استان ضروری است.

محاسبات مالی ایران‌خودرو خراسان خارج از استان است

در همین راستا، رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار ما ضمن اشاره به وضعیت اقتصادی خراسان رضوی اظهار کرد: در استان متأسفانه یا شاید هم خوشبختانه صنایع بزرگ به معنای واقعی آن وجود ندارند و از عمده صنایع بزرگ کشور که می‌توانستند در اقتصاد خراسان رضوی نقش‌آفرین باشند، تنها چند مورد خاص از جمله ایران‌خودرو در استان حضور دارند.

حجت‌الاسلام نصرالله پژمان‌فر گفت: همین تعداد محدود صنایع نیز دریافت‌ها، پرداخت‌ها، محاسبات مالی و امور دفتری خود را در تهران انجام می‌دهند و این مسئله سبب ایجاد چالش‌های جدی برای استان شده؛ زیرا وقتی گردش مالی شرکت‌ها در تهران انجام می‌شود، طبیعی است که استان در حوزه‌هایی مانند مالیات و به ‌ویژه مالیات بر ارزش افزوده با مشکل مواجه شود و سهم واقعی خود را دریافت نکند. نتیجه این تمرکزگرایی مالی، تضعیف جریان اقتصادی در داخل استان و کاهش بهره‌مندی خراسان رضوی از درآمدهای قانونی خود است.

چالش بانک‌ها و خروج تسهیلات از استان

رئیس کمیسیون اصل ۹۰ در ادامه تشریح وضعیت اقتصادی استان تصریح کرد: در حوزه بانک‌ها نیز با چالش‌هایی مواجه هستیم. البته شرایط نسبت به گذشته بهتر شده و پیگیری‌هایی صورت گرفته؛ اما همچنان نیاز به مراقبت و نظارت جدی وجود دارد. سپرده‌هایی که در مشهد و استان خراسان جمع‌آوری می‌شود، نباید تسهیلات آن در سایر نقاط کشور پرداخت شود. انتظار ما این است که دست‌کم ۸۵ درصد سپرده‌های خراسان رضوی به صورت تسهیلات در همین استان پرداخت شود. این موضوع همچنان یکی از مسائل مهم این استان است و باید به طور جدی دنبال شود.
پژمان‌فر با انتقاد از روند انتقال منابع مالی به تهران گفت: انتقال منابع، حساب‌های دفتری و گردش مالی شرکت‌ها از استان‌ها به تهران در واقع یک فاجعه است. این روند موجب تضعیف استان‌ها و تمرکز غیر منطقی امکانات در پایتخت می‌شود.

نقش کلیدی مدیران استانی

وی نقش مدیران استانی را در اصلاح این وضعیت بسیار مهم دانست و توضیح داد: مدیران استانی باید دستگاه‌ها و مجموعه‌هایی را که در استان مستقر هستند و از نیروی کار استان استفاده می‌کنند و در استان خدمات می‌گیرند، متقاعد کنند که حساب‌ها و منابع مالی خود را به استان منتقل کنند. ابزارهای مختلفی برای این متقاعدسازی وجود دارد و این یک ظرفیت جدی بوده که می‌توان از آن استفاده کرد؛ اما تاکنون به ‌درستی از این ظرفیت بهره‌برداری نشده است. متأسفانه در سال‌ها و دهه‌های گذشته بیشتر به سمت اقدام‌های تشریفاتی مثل روبان‌بری‌ها، برگزاری جلسات و برنامه‌های نمایشی رفته‌ایم در حالی که اقدام‌های ساختاری و مالی می‌تواند استان را احیا کند. اگر به جای تمرکز بر ظاهر کار، به اصلاح ساختارهای مالی و جلوگیری از خروج منابع توجه شود، استان می‌تواند احیا شود و به مسیر واقعی توسعه بازگردد.
وی در پاسخ به پرسش خبرنگار ما درباره اقدام‌های صورت گرفته برای پیگیری بازگشت منافع مالی شرکت ایران‌خودرو خراسان به استان در کمیسیون اصل ۹۰ بیان کرد: پیگیری‌هایی انجام شده و همچنان در حال پیگیری هستیم و تلاش‌هایی صورت گرفته و به نتایجی هم رسیده‌ایم؛ اما روند کار ادامه دارد تا به نتیجه مطلوب برسیم. باید تأکید کرد اصلاح ساختارهای مالی، جلوگیری از انتقال منابع استان به تهران و تقویت نقش مدیران استانی، از الزامات جدی برای احیای اقتصادی خراسان رضوی است.

پیگیری برای اصلاح سهم خراسان رضوی از ایران‌خودرو

نماینده مردم فریمان، سرخس، بخش‌های احمدآباد و رضویه در مجلس شورای اسلامی نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ما با اشاره به وضعیت مالیاتی واحدهای بزرگ صنعتی استان، بازنگری جدی در شیوه محاسبه و توزیع سهم مالیاتی خراسان رضوی را خواستار شد.
سید احسان قاضی‌زاده هاشمی درباره عملکرد ایران‌خودرو خراسان توضیح داد: ایران‌خودرو خراسان با وجود فروش گسترده و تولید خودرو هایما و سهم بسیار بالایی که در فروش دارد، مالیات متناسب با گردش مالی خود را در استان پرداخت نمی‌کند.
وی گفت: این شرکت با وجود فروش قابل توجه و عرضه محصولات به‌صورت CKD (سی‌کی‌دی)، مجموع مالیات عملکرد و مالیات بر ارزش افزوده‌ای که در استان پرداخت می‌کند، بسیار اندک است و هیچ تناسبی با حجم فروش شرکت ندارد. فقط یک قلم از فروش این مجموعه حدود ۴۳۰ همت برآورد می‌شود؛ اما جمع مالیات عملکرد و ارزش افزوده پرداختی در استان کمتر از هزار میلیارد تومان است که این مسئله نشان می‌دهد تناسبی میان فروش و مالیات پرداختی وجود ندارد.
نماینده مردم مشهد و کلات ادامه داد: در ایران‌خودرو خراسان به ‌دنبال رسیدگی به دفتر کل و تعیین سهم واقعی استان از این محل هستیم. باید سهم خراسان رضوی به ‌درستی محاسبه و روند فعلی اصلاح شود. بحث دفتر مؤدیان بزرگ و دفتر خراسان و همچنین موضوع حق‌العمل‌کاری باید مورد بازنگری قرار گیرد تا سهم استان به شکل عادلانه تعیین شود.

طرح پرسش از وزیر اقتصاد و ورود دستگاه‌های نظارتی

قاضی‌زاده هاشمی با اشاره به اقدام‌های نظارتی خود افزود: در این خصوص از وزیر امور اقتصادی و دارایی سؤالی پرسیده و اعلام وصول شده، در حال حاضر در مسیر پیگیری رسمی قرار گرفته و انتظار داریم پاسخ روشن و شفافی ارائه شود.
وی همچنین از ورود نهادهای تخصصی خبر داد و گفت: رئیس سازمان امور مالیاتی کشور دستور حسابرسی ویژه درباره برخی بنگاه‌های بزرگ استان را صادر کرده و این حسابرسی شامل ایران‌خودرو خراسان، شرکت‌های معدنی، مجموعه صنایع معدنی، پالایشگاه گاز شهید هاشمی‌نژاد، فولاد خراسان، فولادی‌های منطقه سنگان خواف و واحدهای پتروپالایشی می‌شود.
نماینده مردم فریمان، سرخس، بخش‌های احمدآباد و رضویه تصریح کرد: هدف ما این است که بتوانیم روند موجود را اصلاح کنیم تا سهم واقعی خراسان رضوی از محل مالیات این مجموعه‌های بزرگ صنعتی احقاق شود. اصلاح این روند به نفع درآمدهای پایدار خراسان رضوی خواهد بود و اجازه نخواهیم داد حقوق مالی استان تضییع شود. پس از انتشار گزارش حسابرسی ویژه، اطلاع‌رسانی لازم انجام خواهد شد و این موضوع را تا رسیدن به نتیجه نهایی با جدیت دنبال می‌کنیم.
اصلاح روندهای مالی و نظارتی در ایران‌خودرو خراسان و سایر شرکت‌های دولتی که از منابع استان برای تحقق اهداف مالی و توسعه‌ای خود استفاده می‌کنند، نه تنها می‌تواند سهم واقعی استان از مالیات‌ها را تضمین کند؛ بلکه اقدامی مؤثر در راستای تقویت درآمدهای پایدار خراسان رضوی و جلوگیری از تضییع حقوق قانونی مردم استان است. انتظار می‌رود با پیگیری حسابرسی‌های ویژه و بازنگری در دفاتر مالی توسط مسئولان، نمایندگان و رسانه‌ها روند محاسبه و توزیع مالیات به شکل شفاف و عادلانه اصلاح شود.