عباسعلی بادیانی، فعال اقتصادی و مدیرعامل یک گروه تولیدی و از نخستین تولیدکنندگان تلفن همراه در کشور در گفتوگو با قدس از وضعیت بحرانی اقتصاد دیجیتال ایران، ضعف مزمن زیرساختهای فناوری اطلاعات، مشکلات ناشی از تحریمها و خودتحریمیها، و فشار سیاستهایی مانند رفع تعهد ارزی سخن میگوید.
او تجربه فعالیت یک واحد تولیدی در شرایط جنگ، قطعی اینترنت و اختلال زیرساخت را روایت میکند و از ضرورت بازنگری در سیاستگذاری اقتصاد دیجیتال، امنیت سایبری و حکمرانی حوزه ICT میگوید.
شما سالها در اکوسیستم کارآفرینی فعال بودهاید. بسیاری معتقدند کسبوکارها امروز در شرایط بسیار سختی قرار گرفتهاند. ارزیابی شما چیست؟
امروز ما با «اقتصاد جهانی» روبهرو هستیم و یکی از مولفههای اصلی این اقتصاد، «اقتصاد دیجیتال» است؛ صنعتی که در جهان به شدت رشد کرده اما در ایران به دلیل فشارهای خارجی، ساختارهای ضعیف و قطعی اینترنت در معرض آسیب جدی قرار دارد.
برای مثال در مقاطعی نزدیک به۶۰۰ ساعت قطع ارتباط با اینترنت جهانیداشتیم. این اتفاق مستقیماً اکوسیستم استارتاپی و شرکتهای فناوری را دچار آسیب میکند. چون این شرکتها زیرساخت و سرویس برای کسبوکارهای دیگر فراهم میکنند، ضربه آن به کل اقتصاد منتقل میشود.
به نظر شما ریشه این ضعف چیست؟
مشکل اصلی این است که زیرساختهای امن و پایدار فناوری اطلاعات در کشور به درستی ایجاد نشد. سالها پیش در سیاستهای ابلاغی رهبر شهید انقلاب اسلامی در حوزه افتا به شکل دقیق بر راه اندازی «شبکه ملی اطلاعات» تاکید شده بود؛ شبکهای که قرار بود مکمل اینترنت جهانی باشد و کشور را در بحرانها مقاوم کند. اما چون این زیرساخت کامل نشده، در شرایط حساس ناچار میشویم اینترنت جهانی را قطع کنیم. با وجود اینکه در برنامه هفتم توسعه بر امنیت سایبری تأکید شده اما در بودجه سال ۱۴۰۴ هیچ ردیف مشخصی برای تقویت این حوزه در نظر گرفته نشده است. این ضعف در حالی است که ما در بیش از ۷۰۰ ساعت قطعی یا اختلال اینترنت، آسیبپذیری اقتصاد دیجیتال را بهوضوح مشاهده کردیم.
در چنین شرایطی وضعیت واحد تولیدی شما چگونه بوده است؟
ما حدود چهار سال است که در منطقه ویژه اقتصادی پیام مستقر شدهایم و تولیدکننده هشت مدل تلفن همراه دکمهای در کشورهستیم. بیش از یکمیلیون IMEI ثبتشده به نام ایران داریم و همین باعث شده شرکت ما در فهرست تحریمهای آمریکا قرار بگیرد. در عمل، ما تحت سه نوع تحریم هستیم: تحریم بینالمللی، تحریم و محدودیتهای داخلی، خودتحریمی برخی نهادهای داخل کشور
مشکل اصلی در بخش سوم است؛ برخی مسئولان هنوز تولید داخلی موبایل را به رسمیت نمیشناسند. این در حالی است که مجموعه ما بیش از یک قرن سابقه در اقتصاد ایران دارد. فشارهای مختلف باعث شده تعداد کارکنان از حدود ۲۰۰ نفر به حدود ۷۰ نفر کاهش یابد.
با وجود این، فعالیت کارخانه ادامه داشته است؟
بله. حتی در دوره جنگ ۱۲ روزه که منطقه ویژه پیام زیر حملات موشکی بود، ما خط تولید را تعطیل نکردیم. یادم هست در روزهای آخر، شدت لرزش ساختمان کارخانه مثل لرزش یک میز بود، اما تولید ادامه یافت. در همان زمان به برخی دستگاهها نیز تلفن همراه تحویل دادیم. در کنار تولید، با یک استارتاپ از دانشگاه صنعتی شریف نیز مذاکره کردهایم تا یک سیستمعامل بومی مبتنی بر اندروید را بر روی تلفن های همراه هوشمند خود نصب کنیم.
یکی از محورهای گفتوگوی ما، مسئله زیرساخت است. اگر بخواهیم ساده توضیح دهید، چه زیرساختهایی باید ایجاد شود؟
اولین زیرساخت حیاتی، زیرساخت انسانی است. این زیرساخت سه سطح دارد: سیاستگذاران، مدیران اجرایی، کارشناسان تخصصی
یکی از چالشهای اصلی ICT ایران این است که بخشی از سیاستگذاران سواد کافی در حوزه فناوری اطلاعات ندارند. در نتیجه قوانین و سیاستها یا درست تدوین نمیشود یا در اجرا با مشکل مواجه میشود. از سوی دیگر، اقتصاد دولتی باعث شده مدیران اجرایی از تصمیمگیریهای مهم پرهیز کنند و این خود یک مانع ساختاری برای رشد اقتصاد دیجیتال است.
به هر روی ادامه تولید حتی در شرایط جنگی و ناپایداری زیرساخت و مذاکره برای توسعه سیستمعامل بومی، نشان میدهد ظرفیتهای داخلی وجود دارد اما نیازمند حمایت سیاستی و ثبات زیرساختی است.
خبرنگار؛ مهسا ناطقی
نظر شما