بهگزارش قدس آنلاین، خروج امارات متحده عربی از سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) در میانه تنشهای منطقهای و جنگ با ایران، نهتنها شکافهای قدیمی در خلیج فارس را عمیقتر کرده، بلکه میتواند معادلات بازار انرژی و توازن قدرت میان ریاض، ابوظبی و واشنگتن را بهطور جدی دگرگون کند.
وبسایت «میدل ایست آی» در گزارشی تازه به ابعاد سیاسی و اقتصادی خروج از اوپک توسط امارات متحده عربی پرداخته و آن را رخدادی فراتر از یک اختلاف فنی در حوزه انرژی توصیف کرده است؛ تصمیمی که هم پیام روشنی برای عربستان سعودی دارد و هم میتواند رضایت دونالد ترامپ را جلب کند.
بنابر این گزارش، تصمیم امارات برای ترک اوپک در ماه آینده، بیش از آنکه صرفاً یک انتخاب اقتصادی باشد، بهعنوان یک «اعلام موضع» در برابر عربستان سعودی و حتی نشانهای از بازتعریف روابط این کشور با ایالات متحده ارزیابی میشود. این اقدام در شرایطی رخ میدهد که جنگ علیه ایران (و پاسخ متقابل ایران در هدف قراردادن پایگاه های آمریکایی در خاک این کشورها) نهتنها موجب همگرایی کشورهای منطقه نشده، بلکه اختلافات قدیمی میان بازیگران خلیجفارس را تشدید کرده است.
ریشههای یک شکاف قدیمی در اوپک
در ظاهر، خروج امارات ادامه اختلاف دیرینه این کشور با عربستان بر سر میزان تولید نفت است. ریاض سالها بر محدودسازی عرضه برای حفظ قیمتها تأکید داشت، در حالی که ابوظبی طرفدار افزایش تولید و کسب سهم بیشتر از بازار جهانی بوده است. این تفاوت رویکرد، ریشه در ساختار اقتصادی دو کشور دارد؛ عربستان با جمعیتی چند ده میلیونی و ذخایر عظیم نفتی، به مدیریت قیمتها توجه دارد، در حالی که امارات با جمعیت کمتر، به دنبال حداکثرسازی بهرهبرداری از ظرفیت تولید خود است.
با این حال، روایت میدل ایست آی از این رویداد تأکید میکند این تصمیم صرفاً اقتصادی نیست. بهگفته تحلیلگران، عربستان در ماههای اخیر، خود نیز به سمت افزایش تولید حرکت کرده و عملاً به موضع امارات نزدیک شده بود. بنابراین، خروج ابوظبی را باید اقدامی سیاسی دانست؛ اقدامی که در بستر تحولات ژئوپلیتیک اخیر معنا پیدا میکند.
این تحول در زمانی رخ میدهد که امارات بهطور فعال از ادامه جنگ آمریکا علیه ایران حمایت میکند و همزمان به اسرائیل نزدیکتر شده است. گزارشها حاکی از آن است که در جریان حملات ایران، اسرائیل سامانههای دفاعی به امارات ارسال کرده است. در مقابل، عربستان ضمن همکاری نظامی با آمریکا، از تلاشهای میانجیگرانه نیز حمایت کرده و رویکردی محتاطانهتر در پیش گرفته است.
در چنین شرایطی، خروج از اوپک میتواند تلاشی از سوی امارات برای جلب نظر دولت ترامپ تلقی شود. رئیسجمهور آمریکا سالها اوپک را به سوءاستفاده از بازار جهانی متهم کرده و خواهان تضعیف این سازمان بوده است. برخی تحلیلگران حتی احتمال میدهند این اقدام بخشی از یک توافق غیررسمی میان امارات، آمریکا و اسرائیل باشد؛ توافقی که در ازای حمایتهای امنیتی، ضربهای به اوپک وارد میکند.
همزمان، نشانههایی از تلاش امارات برای تقویت روابط راهبردی با واشنگتن دیده میشود. درخواست برای ایجاد خط مبادله ارزی با آمریکا و اعلام آمادگی برای یک جنگ طولانیمدت، از جمله این نشانههاست. این اقدامات نشان میدهد ابوظبی خود را برای دورهای از بیثباتی آماده کرده و به دنبال تضمین حمایتهای اقتصادی و نظامی آمریکاست.
جنگ علیه ایران و فرسایش همگرایی شیخنشینها
در سطح منطقهای، این تصمیم بخشی از رقابت گستردهتر میان امارات و عربستان تلقی میشود. دو کشور که زمانی متحدان نزدیک بودند، اکنون در پروندههایی مانند یمن، سودان و لیبی در جبهههای متفاوت قرار دارند. حتی گزارشهایی از تلاش ریاض برای کاهش نفوذ امارات در برخی مناطق منتشر شده است.حملات ایران به کشورهای خلیجفارس در ابتدا این تصور را ایجاد کرد که تهدید مشترک میتواند به همگرایی دوباره این کشورها منجر شود. اما با طولانی شدن درگیری، نشانههای رقابت بیشتر نمایان شده است.
خروج امارات از اوپک را میتوان یکی از بارزترین جلوههای این روند دانست.مقامهای اماراتی نیز بهطور ضمنی تأیید کردهاند زمانبندی این تصمیم با شرایط جنگی مرتبط است. به گفته وزیر انرژی این کشور، شرایط فعلی موجب میشود خروج از اوپک کمترین تأثیر منفی را بر تولیدکنندگان داشته باشد. درواقع، اختلال در عرضه نفت بهدلیل تنشها، فضا را برای چنین تصمیمی فراهم کرده است.
در نهایت، برخی تحلیلگران این تحول را نشانهای از تضعیف تدریجی اوپک میدانند؛ سازمانی که بیش از ۶دهه پیش با هدف هماهنگی سیاستهای نفتی کشورهای عضو تأسیس شد. اکنون، با خروج یکی از تولیدکنندگان بزرگ، این پرسش مطرح است که آیا اوپک میتواند انسجام خود را حفظ کند یا در مسیر افول قرار گرفته است.
آنگونه که میدل ایست آی نتیجهگیری میکند، اقدام امارات ممکن است آغازگر مرحلهای جدید در بازار جهانی انرژی باشد؛ مرحلهای که در آن، رقابتهای ژئوپلیتیک بیش از گذشته بر تصمیمات اقتصادی سایه میاندازد و اتحادهای قدیمی جای خود را به آرایشهای تازه قدرت میدهند.
نظر شما