نخستین روز از ماه ذیالحجه سال دوم هجرت، آسمان مدینه و عالم ملکوت شاهد شکوهی بینظیر بود؛ پیوندی که فراتر از یک واقعه تاریخی، والاترین الگوی ایمان، سادهزیستی و اخلاق در انتخاب همسر بهشمار میرود. این روز یادآور وصال مکمل ایمان، حضرت علی(ع) با پارهتن رسول اکرم(س)، حضرت فاطمه زهرا(س) است. در حالی که اشراف و بزرگان مدینه مشتاق این وصلت بودند، پیامبر رحمت(ص) سرنوشت ازدواج دخترشان را به وحی الهی موکول کردند. با خواستگاری حضرت امیرالمؤمنین(ع) و رضایت قلبی حضرت زهرا(س)، این پیوند قدسی به فرمان پروردگار ابدی شد. امروزه این رویداد خجسته در تقویم رسمی ایران «روز ازدواج» نام گرفته تا همواره یادآور عشق پاک و زندگی مؤمنانه باشد.
ردپای سادهترین زندگی در قفسههای «کتابخانه خورشید»
به همین مناسبت در جستوجوی مستندات این واقعه تاریخی به مرکز نسخ خطی کتابخانه آستان قدس رضوی رفتیم؛ جایی که میراث مکتوب شیعه، جزئیات زندگی تنها زوج معصوم جهان را در خود نگاه داشته است.
سیدرضا صداقت حسینی، کارشناس این مرکز، ما را به تماشای نسخهای نفیس از قرن یازدهم هجری دعوت میکند. او با معرفی نسخه خطی «مناقب مرتضوی» (شماره ثبت ۳۵۴۹۶) میگوید: «این اثر تألیف میرمحمدصالح حسینی ترمذی متخلص به «کشفی» است که در سال ۱۰۶۰ هجری قمری درگذشته است. کتاب به نظم و نثر، احوال و فضائل حضرت علی(ع) را در ۱۲باب روایت میکند. باب چهارم این اثر به طور ویژه به موضوع «عقد نکاح حضرت علی(ع) و حضرت فاطمه(س)» پرداخته و ابعاد این پیوند آسمانی را بررسی کرده است».
عناوین برخی از بابهای دیگر اثر بدین شرح است: «نصوص قرآنی در شأن امام علی(ع)»، «احادیث نبوی»، «مناقب و فضائل مرتضوی»، «عقد نکاح حضرت علی(ع) با حضرت فاطمه(س)»، «علم و کشف آن حضرت(ع)»، «خوارق و کرامات حضرت» و سایر بابها در زمینه «زهد و ورع، سخاوت، شجاعت، فراست و کیاست و متمکن شدن بر سریر خلافت صوری و معنوی و سرانجام انتقال از عالم فنا به عالم بقا» است.
یادگاری از لاهور؛ اهدایی رهبر معظم انقلاب
این کارشناس ادبیات در ادامه میافزاید: «تألیف این کتاب در سالهای ۱۰۳۰ تا ۱۰۳۷ هجری قمری انجام و بعدها در لاهور با نام «کواکب دری» چاپ شده است. نسخه موجود در آستان قدس بسیار ارزشمند است؛ چرا که در اردیبهشت ۱۳۸۶ توسط رهبر معظم انقلاب به این کتابخانه اهدا شد. این نسخه ۳۰۶برگی به خط نستعلیق نورمحمد چشتی در سال ۱۱۰۱ هجری قمری کتابت شده است.
سایر خصوصیات فیزیکی این اثر ۳۰۶برگی بدین شرح است: کاغذ آن نسخه نخودی، اندازه اوراق ۲۶*۱۶ سانتیمتر، عناوین به شنگرف، اوراق آسیبدیده، جلد مقوا با عطف و گوشه میشن مشکی است».
وقف «فاضلخان»؛ کهنترین روایت از ازدواج نور
در کتابخانه آستان قدس، ۱۱نسخه از «مناقب مرتضوی» نگهداری میشود که قدیمیترین آنها نسخه شماره ۱۳۸۴۲ است. صداقت حسینی درباره این اثر میگوید: «این نسخه کهن در سال ۱۰۷۸ هجری قمری به قلم «جهانشاه بن بابا گنجلو» کتابت شده است. کتاب با خط نستعلیق خوش روی کاغذ حنایی در ۱۵۹برگ نوشته شده و بخشی از موقوفات مشهور «فاضلخان» است.
از دیگر خصوصیات فیزیکی این اثر میتوان چنین نام برد: تعداد سطور ۲۵، اندازه اوراق ۱۸*۵/۳۰ سانتیمتر، عناوین به شنگرف، برخی اوراق وصالی شده و اندکی رطوبت رسیده، جلد تیماج مشکی است.
این اثر به لحاظ قدمت، یکی از معتبرترین منابع خطی کتابخانه در تشریح جایگاه معنوی و سیره عملی حضرت امیر(ع) و پیوند ایشان با بانوی دو عالم محسوب میشود».
محلی برای نگهداری یک میراث
در پایان خوب است بدانیم مرکز نسخ خطی کتابخانه آستان قدس رضوی محلی برای نگهداری یک میراث است؛ میراث ارزشمندی که شامل کتب و نسخ خطی است که افراد مختلفی در چند قرن متوالی آن را وقف عالم آلمحمد(ع) کردهاند. این مجموعه در کشور به عنوان محلی مطمئن و مناسب برای نگهداری از نسخ شناخته شده است. اعتمادی که به عقیده مسئول این مرکز، ویژگی شاخص و متمایز این مجموعه با سایر مجموعههای مشابه است. در حال حاضر این مرکز به عنوان بزرگترین مرکز نسخ خطی کشور و یکی از بزرگترین مراکز نسخ خطی جهان محسوب میشود. در حال حاضر ۹۰هزار نسخه خطی شامل ۲۰هزار قرآن خطی و ۵۹هزار نسخه خطی غیرقرآنی مانند بیش از ۸هزار نسخه ادبی، ۱۲هزار نسخه فقه و اصولی و ۴هزار نسخه پزشکی در این مجموعه وجود دارد. سایر منابع هم شامل دستنوشتهها و منابع ثبت موقت به عنوان مثال دستخطهایی از برخی علما و دانشمندان است. تعداد قابل توجهی از این کتابها اسکن شده و به صورت برخط و رایگان در کتابخانه دیجیتال موجود است. این منابع پس از ارسال درخواست توسط اعضای کتابخانه، در اختیار آنان قرار میگیرد.
نظر شما