ماجرا از آنجا شروع شد که بُشرا سید Busra Sayed که در آلمان و در حوزه مد اسلامی فعالیت میکند تصمیم گرفت برای تبلیغ محصولاتش در مسابقه «دختر شایسته آلمان» یا همان(Miss Germany) شرکت کند. در روز مسابقه هم وقتی با حجاب اسلامی روی صحنه آمد اتفاق جالبی را رقم زد. صفحه «شورای مسلمانان اروپا» با عنوان eumuslims_org در اینستاگرام درباره اقدام این کارآفرین مسلمان نوشت: «بشرا سید اولین زنی بود که در تاریخ این رقابتها روسری مسلمانان را به سر کرد».
پوچی خطرناک
اما ماجرا به همین اولین بودن ختم نشد. ابتدا در شبکههای اجتماعی کار بالا گرفت. انبوه کاربران از اقدام او حمایت کرده و آن را نماد مبارزه با نژادپرستی، تبعیض جنسیتی و اسلامستیزی قلمداد کردند.
نکته جالبتر ماجرا اما این بود که خانم «فون اشتورس» سیاستمدار آلمانی وابسته به حزب راستگرای AfD بحث این حضور همراه با حجاب «بشرا سید» را به پارلمان آلمان کشاند. او در سخنرانیاش انتقاد کرد که چرا به یک زن مسلمان اجازه داده شده برای تبلیغ محصولاتش با حجاب در مرحله نهایی مسابقه شرکت کند و بعد اضافه کرد: «اگر قرار است شرکت چنین فعال اسلامی در فینال مسابقات دختر شایسته آلمان، یک پیشرفت باشد، پس ما در پوچی زندگی میکنیم و آن هم پوچی بسیار خطرناک»!
حزب AfD یا «آلترناتیو برای آلمان» یک حزب راستگرا و ضد مهاجرت است که از سال ۲۰۱۵ و همزمان با شکلگیری بحران مهاجرت در اروپا، در سیاست آلمان نفوذ بیشتری پیدا کرد. این حزب مواضع تندی علیه مهاجرت گسترده، افزایش گرایش به اسلام، چندفرهنگی بودن جامعه و سیاستهای مهاجرپذیر دولتهای آلمان دارد. منتقدان، این حزب را متهم میکنند که با ترویج هراسافکنی فرهنگی و اقتصادی، فضای ضد مهاجر و ضد مسلمانان را تقویت میکند.
البته رهبران حزب معمولاً این اتهامها را رد میکنند و خود را مدافع «هویت ملی آلمان» میدانند. خانم «فون اشتورس» هم در راستای همین ملیگرایی افراطی آلمانی، به حضور زن مسلمان و با حجاب در مسابقه اعتراض کرده و آن را نشانه اسلامی شدن جامعه آلمان دانسته و حتی گفته بود: «هرجا حجاب باشد، جهادگراها هم دور نیستند... بشرا سید تنها فعال بخش مد و لباس نیست او یک فعال و مروج حجاب است»!
کد تخفیف را فراموش کردی
از آنجا که «بشرا سید» واقعاً آدم اهل سیاست نبود، در واکنش به سخنان خانم «فون اشتورس» موضعگیری سیاسی نکرد و ترجیح داد در فضای مجازی با هوشمندی و طنز پاسخ خانم سیاستمدار را بدهد.
بنابراین ویدئویی را در اینستاگرام منتشر کرد. او در این ویدئو میگوید: «دوست تازه من از حزب AfD برای اولین بار در پارلمان برای برند من تبلیغ کرد، پس لطفاً با او مهربان باشید»! بشری سید البته در این ویدئو بخشهایی از صحبتهای خشن خانم سیاستمدار را هم منتشر و با خنده اضافه کرد: «این سیاستمدار فراموش کرده کد تخفیف را اعلام کند» سپس بخشی از سخنان فون اشتورس را پخش و بعد با خنده کد تخفیف«AfD۱۰» را برای خرید شال و روسریهایش اعلام کرد و به شوخی گفت این کد حتی شامل محصولات به رنگ آبی (رنگ نماد حزب AfD) هم میشود!
واکنش جالب و هوشمندانه ویدئویی «بشرا» ظرف مدت کوتاهی میلیونها بار دیده شد و به یکی از نمونههای موفق «واکنش نرم رسانهای» در برابر حملات سیاسی تبدیل شد. اغلب کاربران شبکههای اجتماعی، واکنش او را نمونهای از تبدیل حمله سیاسی به فرصت رسانهای دانستند. حتی برخی کاربران غیرمسلمان نوشتند که صرفاً برای اعلام همبستگی، از برند او خرید کردهاند. آن طور که رسانههای آلمانی گزارش دادهاند، برخی محصولات او، از جمله شال و روسری با رنگی که به شوخی «AfD Blue» نامیده شده بود، بهسرعت فروش رفتهاند.
«تابناک» در این باره نوشته است: «راهبرد رسانهای بشرا سید دقیقاً بر این نقطه استوار بود: تبدیل نقش «قربانی حمله سیاسی» به «کنشگر فعال رسانهای». او به جای ورود مستقیم به دعوای ایدئولوژیک، تلاش کرد فضای تنش را به فضایی طنزآمیز و قابل اشتراکگذاری در شبکههای اجتماعی تبدیل کند.
این رویکرد موجب شد نهتنها در موضع دفاعی قرار نگیرد، بلکه روایت ماجرا را تا حد زیادی به نفع خودش تغییر دهد».
بحران هویتی
در مصاحبههایی که پس از پربازدید شدن ویدئو انجام داد، «بشرا سید» میگوید پیش از این هم تجربه برخوردهای نژادپرستانه روزمره را داشته، اما پس از حضور در مسابقه Miss Germany حجم حملات و پیامهای نفرتآمیز علیه او بهمراتب بیشتر شده است.
به گفته او، بارها این سؤال مطرح شده که مگر یک زن محجبه میتواند نماینده «زن آلمانی» باشد؟ سؤالی که او آن را نشانه بحران هویتی در بخشی از جامعه آلمان میداند.
این ماجرا در عین حال، تصویر تازهای از نسل جدید زنان مسلمان در اروپا را ارائه کرد؛ نسلی که برخلاف کلیشههای قدیمی، صرفاً در موقعیت تدافعی قرار ندارد و تلاش میکند با استفاده از ابزارهای رسانهای، زبان طنز، برندینگ شخصی و حضور فعال در فضای عمومی، روایت متفاوتی از هویت مسلمانان اروپایی ارائه دهد.
از منظر سیاسی هم، پرونده بشرا سید نشان داد موضوع حجاب در اروپا همچنان تنها یک بحث مربوط به پوشش نیست، بلکه به مسئلهای مرتبط با هویت ملی، مهاجرت، ادغام فرهنگی و آینده جوامع چندفرهنگی تبدیل شده است.
برای جریان راستگرا، حجاب نماد شکاف فرهنگی و تهدیدی علیه ارزشهای سکولار غربی تلقی میشود؛ در حالی که برای مدافعان تنوع فرهنگی، ممنوعیت یا طرد زنان محجبه به معنای محدود کردن آزادیهای فردی و حذف بخشی از شهروندان از فضای عمومی است.
در نهایت، بشرا سید از یک فینالیست مسابقه زیبایی، به چهرهای رسانهای در یکی از بحثبرانگیزترین منازعات فرهنگی و سیاسی آلمان تبدیل شد؛ شخصیتی که با ترکیب هوشمندانه طنز، بازاریابی و کنش رسانهای، توانست حمله سیاسی یک حزب راستگرا را به فرصتی برای دیده شدن و تقویت برند شخصی خود تبدیل کند.
نظر شما