حجت‌الاسلام عباسعلی مشکانی‌سبزواری، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم(ع) و دبیر علمی پنل فقه همایش بین‌المللی«تحقق وعده انتقام» در نشست خبری ضمن تشریح ابعاد برگزاری این رویداد علمی اظهارکرد: این همایش با هدف بررسی فقهی، حقوقی، راهبردی و رسانه‌ای موضوع انتقام و خونخواهی شهدای مقاومت، در چند شهر کشور از جمله تهران، قم و مشهد برگزار می‌شود و بخش مشهد آن روز 29 تیرماه در محل دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی برگزار خواهد شد.

وی با اشاره به اینکه «تحقق وعده انتقام» در شرایط کنونی یکی از موضوعات پرچالش کشور و منطقه به شمار می‌رود، افزود: در ماه‌های اخیر مسئله انتقام از دشمن، به‌ویژه در پی شهادت فرماندهان، رهبران مقاومت و جمعی از مردم ایران اسلامی در رخدادهای مختلف، به یکی از مباحث جدی و بحث‌برانگیز در فضای عمومی، علمی و رسانه‌ای تبدیل شده است.

دبیر علمی پنل فقه همایش بین‌المللی«تحقق وعده انتقام» تصریح کرد: بخشی از جریان‌های فکری و سیاسی تلاش می‌کنند این موضوع را به یک امر صرفاً شخصی تقلیل دهند و چنین القا کنند که اگر صاحبان خون از حق خود بگذرند، مسئله از نظر اجتماعی و سیاسی نیز پایان می‌یابد؛ در حالی پرسش اصلی این است که مسئله انتقام و خونخواهی در فقه، حقوق و قواعد بین‌الملل چه جایگاهی دارد و آیا می‌توان آن را در سطح شخصیت حقیقی محدود کرد یا باید آن را در قالب شخصیت حقوقی و حقوق جمعی نیز بررسی کرد.

حجت الاسلام مشکانی‌سبزواری توضیح داد: آنچه در فقه به عنوان قصاص و انتقام مطرح می‌شود، در نگاه ابتدایی ناظر به اولیای دم و در محدوده یک شخصیت حقیقی است، اما پرسش مهم‌تر آن است که اگر یک دولت یا حکومت، رهبران یا شخصیت‌های برجسته کشور دیگری را ترور کند، آیا همچنان باید تنها از زاویه قصاص فردی به موضوع نگریست یا باید آن را ذیل شخصیت حقوقی، حقوق عمومی و حتی مسئولیت‌های بین‌المللی تحلیل کرد.

وی افزود: همایش بین‌المللی «تحقق وعده انتقام» دقیقاً برای پاسخ به همین پرسش‌ها طراحی شده و تلاش دارد با رویکردی عالمانه، ابعاد مختلف فقهی، حقوقی، راهبردی و رسانه‌ای مسئله خونخواهی رهبر شهید و شهدای مقاومت را بررسی کند.

دبیر علمی پنل فقه این همایش افزود: این رویداد علمی پنج‌روزه است و در دو روز در تهران، دو روز در قم و یک روز در مشهد برگزار می‌شود، افتتاحیه همایش در تهران برگزار شده و پس از آن نشست‌ها و پنل‌های تخصصی در قم ادامه یافته است.

حجت الاسلام مشکانی‌سبزواری ادامه داد: اختتامیه نیز در تهران پیش‌بینی شده و در این میان، برنامه مشهد به‌عنوان یکی از بخش‌های تخصصی و مهم همایش، روز 29 تیرماه از ساعت 12:30 تا 16 در سالن جلسات حوزه ریاست دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی برگزار خواهد شد.

وی با بیان اینکه برنامه مشهد با همکاری پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی، دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی و چند مرکز علمی دیگر مشهد برگزار می‌شود، گفت: در تهران نیز برگزاری همایش با همکاری شهرداری تهران، پژوهشگاه فرهنگ و علوم اسلامی و حوزه علمیه تهران صورت گرفته و در قم هم دانشگاه قم و دانشگاه باقرالعلوم از برگزارکنندگان اصلی هستند.

دبیر علمی پنل فقه همایش بین‌المللی«تحقق وعده انتقام» تأکیدکرد: این همایش حاصل یک کار مشترک و شبکه‌ای میان نهادهای علمی، حوزوی و فرهنگی کشور است و هدف آن صرفاً برگزاری یک نشست معمولی نیست، بلکه تولید ادبیات علمی و فقهی برای مواجهه با یکی از مسائل راهبردی روز است.

حجت الاسلام مشکانی‌سبزواری در ادامه از پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی به‌عنوان یکی از نهادهای فعال در این عرصه نام برد و گفت: این پژوهشگاه در راستای تبیین مکتب امام و به‌ویژه مکتب آیت‌الله العظمی خامنه‌ای تأسیس شده است تا ابعاد مختلف علمی، فقهی، اصولی، مدیریتی، سیاسی و اجتماعی این منظومه فکری را مورد بررسی و تبیین قرار دهد.

وی افزود:مشهد نیز در قالب همین مجموعه علمی، بخشی از برنامه‌های پژوهشی و علمی پژوهشگاه را پیش می‌برد و در ماه‌های اخیر نشست‌ها و هم‌اندیشی‌های متعددی با محوریت موضوعات مهم، از جمله «تشییع امت‌ساز»، با همکاری دانشگاه‌ها و مراکز علمی مختلف این شهر برگزار شده است.

دبیر علمی پنل فقه همایش بین‌المللی«تحقق وعده انتقام» یادآور شد: در نشست‌ها و هم‌اندیشی‌های پیشین، دانشگاه فردوسی مشهد، دانشگاه شهید مطهری، دانشگاه باقرالعلوم، دانشگاه امام رضا، حوزه علمیه خراسان و دیگر مراکز علمی و پژوهشی شهر مشهد نقش داشتند و برنامه فعلی نیز در ادامه همان مسیر و در امتداد همکاری‌های علمی و حوزوی برگزار می‌شود.

حجت الاسلام مشکانی‌سبزواری گفت: ما در مشهد عملاً در حال پیگیری فعالیت‌های پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی در قالب مجموعه‌ای از نشست‌ها، همایش‌ها و پنل‌های علمی هستیم که هدفشان تولید مبانی نظری، تبیین فقهی و فراهم کردن پشتوانه علمی برای تصمیم‌سازی‌های کلان است.

وی با اشاره به محتوای نشست مشهد گفت: در این برنامه، چند موضوع محوری در قالب میز تخصصی فقه بررسی خواهد شد. یکی از مهم‌ترین این محورها، «مرزهای شرعی و حکومتی پاسخ متقابل به دشمن» است که با سخنرانی آیت‌الله زمانی مورد بحث قرار می‌گیرد.

دبیر علمی پنل فقه همایش بین‌المللی«تحقق وعده انتقام» افزود: موضوع دیگری که در این پنل مطرح خواهد شد، «انتقام؛ راهکاری فقهی در تحقق خونخواهی» است که توسط استاد رحمانی، رئیس دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی و استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه مشهد، ارائه می‌شود.

حجت الاسلام مشکانی‌سبزواری ادامه داد: «امکان‌سنجی فقهی قصاص آمران ترور شخصیت‌های سیاسی در تروریسم دولتی و جریان سازمان‌یافته» یکی دیگر از موضوعات مهم این نشست است و حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر باقر محمدی، از اساتید سطوح عالی حوزه علمیه مشهد و دارای دکترای حقوق جزا، این بحث را ارائه خواهد کرد.

مشکانی‌سبزواری افزود: در ادامه، «ظرفیت‌های فقه امامیه در خونخواهی، پاسخ به تجاوز و تعقیب آمران و عاملان جنایت علیه امت اسلامی» نیز توسط دکتر علی محدث ارائه خواهد شد.

وی خاطرنشان کرد: حق و وظایف امت اسلامی در انتقام از دشمن از دیگر موضوعات پیش‌بینی‌شده در برنامه مشهد است که حجت‌الاسلام والمسلمین جعفر فغانی، از اساتید سطوح عالی حوزه علمیه مشهد، آن را طرح خواهد کرد. همچنین اختیارات حکومت اسلامی در پاسخ به جنایات دشمن از سوی آصف محمدحسن موسوی‌مهر، از اساتید سطوح عالی حوزه علمیه مشهد، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

مشکانی سبزواری یکی از محورهای مهم و حساس پنل فقهی، «تحلیل فقهی قابلیت اسقاط حق قصاص در خون ولی» عنوان کرد و گفت: موضوعی که به پرسش‌های مطرح‌شده درباره امکان گذشت اولیای دم در یک پرونده فردی یا جمعی مربوط می‌شود.

دبیر علمی پنل فقه همایش بین‌المللی«تحقق وعده انتقام» توضیح داد: در این بحث باید روشن شود که آیا اساساً مسئله خونخواهی در اینجا یک حق شخصی است یا آن‌که با توجه به ماهیت حقوقی، جمعی و امت‌محور آن، اساساً در اختیار اولیای دم به معنای شخصی قرار نمی‌گیرد.

حجت الاسلام مشکانی‌سبزواری گفت: این پرسش‌ها در همایش با نگاه فقهی بررسی خواهد شد و حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر بلال شاکری، عضو هیئت علمی مرکز تخصصی آخوند خراسانی و استاد سطوح عالی حوزه علمیه مشهد، این موضوع را تحلیل می‌کند.

وی افزود: «بررسی فقهی قاعده مقابله به مثل به‌مثابه مصداق مقاومت» نیز یکی دیگر از موضوعات ارائه‌شده در این پنل است که توسط دکتر مرتضی فخار شاکری، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مطهری و استاد سطوح عالی حوزه علمیه مشهد، مطرح خواهد شد.

دبیر علمی پنل فقه همایش بین‌المللی«تحقق وعده انتقام» تصریح کرد: «منطق راهبردی خونخواهی رهبر شهید» نیز از سوی دکتر فاطمه رضاداد، عضو هیئت علمی جامعةالمصطفی، ارائه می‌شود تا ابعاد نظری، راهبردی و گفتمانی این موضوع از منظر کلان‌تر مورد تحلیل قرار گیرد.

حجت‌الاسلام مشکانی‌سبزواری گفت: اگرچه محور اصلی برنامه مشهد، پنل فقه است، اما پنل‌های حقوقی، راهبردی و رسانه‌ای همایش در تهران و قم برگزار شده و محتوای آن‌ها نیز در قالب مجموعه‌ای منسجم به هم پیوسته است.

وی با اشاره به اینکه برخی از بخش‌های همایش، از جمله موضوعات حقوق بین‌الملل و جنایت جنگی، در پنل‌های دیگر دنبال می‌شود، بیان کرد: مسئله خونخواهی و انتقام در همایش به‌صورت عام دیده شده و شامل همه جنایاتی است که رخ داده است؛ از جمله حادثه مدرسه‌ای در میناب و نیز شهادت فرماندهان و مردم بی‌گناه.

دبیر علمی پنل فقه همایش بین‌المللی«تحقق وعده انتقام»گفت: در مورد حادثه مدرسه میناب نیز پیش‌تر پیگیری‌هایی انجام شده و قرار بوده آن پرونده به‌صورت مستقل و به‌عنوان یک کیس خاص بررسی شود، اما در این همایش فعلی، آن موضوع نیز در ذیل بحث کلی انتقام و خونخواهی قابل طرح است.

حجت الاسلام مشکانی‌سبزواری در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اینکه بررسی فقهی این موضوع می‌تواند مبنای اقدامات حقوقی و قانونی در سطح ملی و بین‌المللی قرار گیرد، گفت: یکی از نکات اصلی همایش آن است که ابتدا باید اصل مشروعیت یا عدم مشروعیت مسئله از منظر فقهی روشن شود تا بعدها نهادهای تقنینی و اجرایی مانند مجلس شورای اسلامی، وزارت امور خارجه و سایر دستگاه‌ها بتوانند بر پایه آن حرکت کنند.

وی تصریح کرد: مباحثی که در این همایش و نشست‌های مشابه مطرح می‌شود، می‌تواند به‌عنوان مبانی فقهی برای تدوین قانون، پیشنهاد سیاست و طراحی اقدامات حقوقی و بین‌المللی مورد استفاده قرار گیرد.

حجت الاسلام مشکانی‌سبزواری خاطرنشان کرد: گاهی خود مرکز پژوهش‌های مجلس مستقیماً وارد می‌شود و گاهی نیز از محتوای علمی تولیدشده در چنین نشست‌هایی استفاده می‌کند تا به پیش‌نویس قانون، طرح یا لایحه تبدیل شود.

دبیر علمی پنل فقه همچنین در پاسخ به پرسشی درباره ضمانت اجرایی بین‌المللی این مباحث تصریح کرد: ضمانت اجرا وظیفه خود همایش نیست؛ همایش کار علمی و فقهی را انجام می‌دهد، مبانی را روشن می‌کند و سپس این مبانی در اختیار مسئولان قرار می‌گیرد تا در مسیر اجرایی و حقوقی پیگیری شود.

وی گفت: تضمین اجرایی یک سیاست، مربوط به سازوکارهای ساختاری و سیاسی است، نه به یک رویداد علمی؛ اما همین رویدادها زمینه‌ساز و زیرساخت تصمیم‌سازی هستند.

دبیر علمی پنل فقه همایش بین‌المللی «تحقق وعده انتقام» تأکید کرد: همایش بین‌المللی «تحقق وعده انتقام» تنها یک رویداد مقطعی نیست، بلکه مجموعه‌ای از برنامه‌های علمی، رسانه‌ای، فقهی و حقوقی است که با نگاه منسجم در تهران، قم و مشهد برگزار می‌شود و خروجی‌های آن نیز به‌صورت مجموعه مقالات، تولیدات صوتی و تصویری و اسناد پژوهشی منتشر خواهد شد.

حجت الاسلام مشکانی‌سبزواری خاطرنشان کرد: هدف اصلی این همایش آن است که مسئله خونخواهی و انتقام، به‌ویژه در نسبت با شهدای مقاومت و جنایات اخیر، از سطح شعار و واکنش احساسی فراتر رفته و در قالب یک منظومه علمی، فقهی و راهبردی مورد تحلیل و تولید نظر قرار گیرد.