یک تکه پارچه آبی با قیمت هزارو۵۰۰ یورو؛ نه یک عتیقه‌ نایاب بود و نه یک اثر هنری فاخر، اما همین آگهی به ظاهر بی‌معنا در پلتفرم فروش کالای دست دوم «وینتد» جرقه‌ یک آتش‌ بزرگ را در شبکه‌های اجتماعی زد. برای کاربران تیک‌تاک و ردیت، واژه‌هایی مثل «دو ساله» و «بور» در کنار قیمت‌های نجومی، پیام‌های رمز شبکه‌ای بود که از کودکان سوءاستفاده می‌کرد برای همین عده‌ای نتیجه گرفتند که این‌ها کدهایی برای خریدوفروش کودکان است.

آگهی‌های مشکوک

جمله «بچه‌ها را داخل اپلیکیشن وینتد می‌فروشند!» به‌تازگی مثل نقل و نبات در تیک‌تاک و اینستاگرام می‌چرخد. برای اثباتش هم اسکرین‌شات‌هایی منتشر می‌کنند که در آن‌ کالاهایی مثل عروسک، کنترل تلویزیون یا اسباب‌بازی با قیمت‌هایی بسیار بالاتر از ارزش واقعی‌شان آگهی شده‌اند. راستش را بخواهید، در شبکه‌های اجتماعی هیچ ترکیبی به اندازه کودک، قاچاق و توطئه استعداد وایرال شدن ندارد. حالا اگر زیر آگهی هم چند کلمه مثل «دو ساله»، «بور» یا «سالم» نوشته باشند، دیگر خیال خیلی‌ها راحت می‌شود که حتماً پای یک ماجرای مشکوک در میان است. البته از این مدل شایعه‌ها زیاد است.
چند سال پیش هم فروشگاه آمریکایی «وی‌فر» به همین اتهام خبرساز شد و عده‌ای می‌گفتند کودکان را پشت آگهی مبلمان‌های گران‌قیمت خریدوفروش می‌کنند. حالا اما پای پلتفرم «وینتد» وسط آمده؛ یکی از بزرگ‌ترین پلتفرم‌های خریدوفروش لباس و وسایل دست‌دوم در اروپا که به‌ویژه در فرانسه حتی از آمازون هم در بازار پوشاک جلو زده است.
طی هفته‌های اخیر، کاربران در فرانسه، آلمان و چند کشور دیگر، تصاویر آگهی‌هایی عجیب را منتشر کردند؛ کالاهایی کاملاً معمولی با قیمت‌هایی که انگار فروشنده به جای آن، یک عتیقه قیمتی را برای فروش گذاشته است! بعضی‌ها هم مدعی شدند توضیحات این آگهی‌ها درواقع پیام‌هایی رمزگذاری‌شده برای قاچاقچیان است. درنتیجه موجی از ویدئوها، تحلیل‌ها و حدس‌وگمان‌ها تیک‌تاک، ردیت و دیگر شبکه‌های اجتماعی را پر کرد.
یورونیوز اما وقتی سراغ راستی‌آزمایی رفت، اگرچه واقعاً چند آگهی غیرعادی پیدا کرد، اما آن‌ها خیلی زود حذف شدند و درنهایت هیچ مدرک مستقیمی بدست نیامد که نشان دهد این آگهی‌ها واقعاً بخشی از شبکه‌ای برای قاچاق کودکان بوده‌اند.

پیگیری مقامات

روزنامه فرانسوی ون مینوت تصمیم گرفت خودش سر از کار این ماجرا دربیاورد. خبرنگاران با فروشنده یک کنترل از راه دور ۲۰ هزار یورویی تماس گرفتند. پاسخ‌های اولیه فروشنده مشکوک به نظر می‌رسید؛ حتی پیشنهاد داده بود گفت‌وگو خارج از وینتد و در یک پیام‌رسان رمزگذاری‌شده ادامه پیدا کند.
اما یک روز بعد، مشخص شد منتشرکننده آگهی، نوجوانی هفده ساله بوده که می‌گوید این آگهی را برای شوخی و البته به دام انداختن افراد دارای گرایش جنسی به کودکان ساخته است؛ ایده‌ای که خودش هم از ویدئوهای وایرال تیک‌تاک الهام گرفته بود. همزمان، پلیس آلمان و مقام‌های فرانسه نیز بررسی‌هایی را آغاز کردند. پلیس ایالت هسن اعلام کرد گزارش‌های مردمی را بررسی می‌کند، اما تا این لحظه هیچ مدرک قابل اعتمادی وجود ندارد که این آگهی‌ها را به قاچاق انسان یا کودکان مرتبط کند.
وزارت کشور فرانسه هم از آغاز تحقیقات مقدماتی خبر داده، اما تأکید کرده شروع یک تحقیق قضایی، به ‌معنای اثبات وقوع جرم نیست. کارشناسان امنیت سایبری هم می‌گویند از نظر فنی، ساختن یک آگهی عجیب در یک بازار آنلاین کار سختی نیست؛ هر کسی می‌تواند یک عروسک را به قیمت یک آپارتمان آگهی کند! اما اداره یک شبکه قاچاق کودکان روی پلتفرمی شناخته‌شده مثل وینتد، آن هم زیر چشم سامانه‌های نظارتی، میلیون‌ها کاربر و نهادهای قضایی، از نظر عملیاتی بسیار بعید به نظر می‌رسد.
خود وینتد هم اعلام کرده تمام نمونه‌های منتشرشده را بررسی کرده و هیچ مدرک معتبری برای ارتباط آن‌ها با قاچاق کودکان پیدا نکرده است. با این حال، دردسر تازه‌ای شکل گرفته؛ موجی از آگهی‌های جعلی که بعضی کاربران فقط برای دامن زدن به شایعات یا به دام انداختن افراد مشکوک منتشر می‌کنند. با این کار فروشندگان واقعی کالاهای گران‌قیمت با سیلی از پیام‌های تهدیدآمیز روبه‌رو می‌شوند و پلیس هم مجبور است وقتش را صرف انبوه گزارش‌هایی کند که بیشترشان به جایی نمی‌رسند.

شایعه یا واقعیت؟

با اینکه تا این لحظه هیچ مدرک معتبری منتشر نشده که نشان دهد آگهی‌های عجیب وینتد بخشی از یک شبکه سازمان‌یافته قاچاق کودکان بوده‌اند، اما پلیس، مقام‌های قضایی و خود این پلتفرم می‌گویند بررسی‌ها همچنان ادامه دارد. از آن طرف، کاربران هم هنوز با عینک بدبینی به این ماجرا نگاه می‌کنند؛ و راستش، کاملاً حق دارند. اروپا سال‌هاست با معضل قاچاق و استثمار کودکان دست‌وپنجه نرم می‌کند و سابقه نشان داده مجرمان بارها از پلتفرم‌های آنلاین برای شناسایی، فریب و سوءاستفاده از قربانیان استفاده کرده‌اند. جدا از ماجرای اپستین، گاردین هم چند ماه پیش در تحقیقی مفصل نشان داد برخی قاچاقچیان از فیس‌بوک و اینستاگرام برای شناسایی و استثمار جنسی کودکان بهره می‌بردند؛ پرونده‌ای که بعدها در شکایت ایالت نیومکزیکو علیه غولی مثل «متا» هم مورد استناد قرار گرفت و به صدور حکمی ۳۷۵ میلیون دلاری علیه این شرکت انجامید. با این سوابق معلوم است که هر ادعای تازه‌ای درباره سوءاستفاده از پلتفرم‌های آنلاین خیلی سریع جدی گرفته شود. بنابراین هم ممکن است در آینده مدارک و شواهد محکم‌تری علیه وینتد پیدا و هم ممکن است فعلاً از آن رفع اتهام شود.