همزمان با روزهای پایانی ماه صفر، مشهد مقدس بار دیگر میزبان زائرانی شد که از نقاط مختلف کشور خود را به حرم مطهر رضوی رساندند؛ زائرانی شیعه و سنی که برخی از آنها مسیرهای طولانی را پیاده طی کردند.
در آن روزها عاشقان امام رضا(ع) در کوچه و خیابانهای مشهد؛ از خیابانهای مجاور حرم مطهر رضوی گرفته تا نقاط دورتر شهر با برپایی موکبها و آمادهسازی محلهها، مساجد و حتی خانههای خود در خدمت زائران امام رئوف(ع) بودند.
موکبهای بسیاری برپا شد که فقط مشهدیها در آنها خادم نبودند؛ از خوزستان و مازندران تا فارس، بوشهر و اصفهان، زنان و مردان خادم، روز و شب مشغول پذیرایی از زائران بودند. پشت این خدمت اما تنها دیگهای غذا و استکانهای چای نیست؛ هر خادم داستانی از نذر، عشق، ارادت و دلدادگی به امام رضا(ع) داشت.
موکب «سردار دلها» در ششمین سال فعالیت خود در میدان شهدای مشهد، با هدف ایجاد حال و هوای اربعین برای جاماندگان این سفر معنوی، به زائران و مجاوران خدمترسانی میکرد. مسعود عیدانی، از خادمان این موکب و از اهالی شهرستان بندر امام خمینی(ره) در استان خوزستان، با اشاره به فعالیت ۶ ساله این مجموعه گفت: این موکب وابسته به هیئت رایتالعباس(ع) است و خادمان از اقشار و گروههای سنی مختلف در آن حضور دارند؛ بهگونهای که افراد هشتاد و نود ساله نیز در کنار جوانان مشغول خدمت هستند.
او به حضور خادمانشان در مسیر نجف تا کربلا اشاره کرد و ادامه داد: دو موکب یکی در عمود ۱۳۱۳ و دیگری در تل زینبیه یا همان صحن عقیله بنیهاشم(س) داریم و هزینههای موکب اغلب از کمکهای مردمی تأمین میشود. از طریق صندوقی که هر سال روز آخر صفر، بسته و سال بعد، روز اربعین باز شده و از نذریهای این صندوق برای چهار روز آخر ماه صفر در مشهد استفاده میشود. این موکب در مشهد چهار روز به زائران خدماتی مانند صبحانه، ناهار، شام، میانوعده، شربت و قهوه ارائه میکند و در کنار آن، برنامههای فرهنگی با محوریت جهاد تبیین و بررسی مسائل روز نیز به اجرا درمیآید.
۱۲۰ خادم از یک روستا
موکب «جوادالائمه(ع)» با حضور ۱۲۰ خادم از روستای زنگیکلای سفلای شهرستان محمودآباد مازندران نیز پنج سال است که در روزهای پایانی ماه صفر در مشهد مستقر میشود. اصغر حسینزاده، یکی از خادمان آن تصریح کرد: سال نخست با ۳۰ نفر شروع کردیم و امسال ۱۲۰ نفر از خادمان از روز یکشنبه در مشهد مستقر شدهاند. بخش قابل توجهی از خادمان را بانوان تشکیل میدهند که در محلی در فاصله حدود ۳۰۰ متری، مسئولیت پخت و آمادهسازی غذای گرم را بر عهده دارند. صبحانه، ناهار، شام، چای و شربت از جمله خدمات این موکب است. هزینههای موکب به صورت خانوادگی و با مشارکت اعضای مجموعه و حمایت مردم روستا تأمین میشود.
مردم فسا استان فارس نیز از سال ۱۳۹۸ به زائران امام رضا(ع) خدمت میکنند. پورملکی، از خادمان موکب «تکیه حضرت فاطمه زهرا(س)» بیان کرد: این موکب بیش از ۱۰۰ خادم زن و مرد دارد که بخش قابل توجهی از بانوان آن را همسران و خانوادههای سرداران شهید در شهرستان فسا تشکیل میدهند. پخت حلوای مخصوص استان فارس و برپایی «سفره کرامت کریم اهلبیت(ع)» از برنامههای ویژه این موکب است.
پورملکی عشق و ارادت به امام رضا(ع) را مهمترین دلیل حضور مستمر خادمان ذکر و عنوان کرد: استقبال مردم فسا برای حضور در موکب امسال به حدی بود که انتخاب خادمان به قرعهکشی رسید.
خدمت تنگستانی
موکب حضرت علیاصغر(ع) از شهرآباد شهرستان تنگستان استان بوشهر، دومین سال بود که در دهه پایانی ماه صفر در شهر مشهد به زائران خدمت کرد. این موکب با ۴۰ خادم فعالیت داشت که ۱۳ نفر از آنها بانوان بودند. محمدباقر عمادی از خادمان موکب که شهید تنگسیری و دلواری را از افتخارات تنگستان برشمرد، اظهار کرد: حدود ۱۲ سال است در شهر خودمان فعالیت میکنیم و دو سال است که برای خدمت به زائران به مشهد میآییم. صفر تا ۱۰۰ هزینهها با کمک مردم تأمین میشود. یکی حلیم میدهد، دیگری روغن یا مواد غذایی و فرد دیگری حتی با مبلغی اندک کمک میکند. هر زمان نیاز جدیدی از طریق شبکههای مجازی اعلام میکنیم، مردم پای کار میآیند. صبحانه، ناهار، شام، میانوعده، شربت، چای، خرما و نان محلی از خدمات موکب است. بانوان از ساعت ۳بامداد آمادهسازی غذا و نان را آغاز کرده و آقایان نیز در کارهای سنگین کمک میکنند.
خدمت موکب حسینیه جوادالائمه(ع) به زائران رضوی هشت ساله شد
موکب حسینیه حضرت جوادالائمه(ع) در میدان شهید آیتالله رئیسی در هشتمین سال فعالیت، با وجود پیشنهادهایی برای انتقال به کربلا در مشهد مانده است.
مهدی نظافت، خادمان این موکب را ۱۵۰ نفر ذکر و علت ماندن در مشهد را زمانبر بودن آمادهسازی مقدمات و تهیه مواد اولیه برای پذیرایی از زائران در دهه آخر صفر عنوان و اظهار کرد: ما بهترین و باکیفیتترین گوشت را برای تهیه کباب و توزیع میان زائران امام رضا(ع) تهیه میکنیم. تنها در یک روز، بیش از ۲۰هزار سیخ کباب میان زائران توزیع کردیم. دستگاه پخت نان لواش را در موکب داریم. در بدو ورود زائران، از آنها با شربت یا قهوه عربی و در پایان مسیر، با کباب به همراه سبزی، ریحان و لیموناد پذیرایی میشود.
غریبنوازی در خانه مشهدیها
خدمت مشهدیها اما فقط به موکبهای سطح شهر خلاصه نمیشود. مردمانی در این شهر هستند که هر لحظه به دنبال بهانهای برای شکرگزاری همسایگی امام مهربانیها میگردند. یکی از آن بهانههای هر ساله، اسکان رایگان زائران در خانههای خودشان است.
یکی از این خانهها در محدوده خیابان عبادی مشهد قرار دارد. یک خانه دو طبقه که صاحبخانه، طبقه بالا را به اسکان بانوان و طبقه پایین را به آقایان اختصاص داده است. روی در ورودی، ساعت صرف صبحانه، ناهار و شام نوشته شده و گوشه و کنار خانه، کولهپشتیها، چمدانها و وسایل زائرانی دیده میشود که از شهرهای مختلف به مشهد آمدهاند.
صبحانه تازه تمام شده و بعضی از زائران برای رفع خستگی راه، در اتاقها استراحت میکنند و برخی دیگر آمادهاند تا خود را به حرم مطهر برسانند. همزمان با ورود ما، گروهی از مردان زائر نیز وارد خانه میشوند؛ مسافرانی که قرار است پس از کمی استراحت، راه صحن و سرای امام رضا(ع) را در پیش بگیرند.
بانویی از تهران در حالی که آماده رفتن به حرم مطهر بود، گفت برای نخستین بار از اسکان رایگان زائران در مشهد استفاده میکند. او که پس از زیارت قصد داشت به مقصد دیگری برود، از آرامش و راحتی این اقامت یاد و بیان کرد: انتظار این تجربه را نداشتم. در اربعین و در عراق، اینکه مردم زائران را به خانههایشان ببرند و از آنها پذیرایی کنند، اتفاقی معمولی است؛ اما برای من تازگی داشت که در مشهد هم مردم خانهشان را در اختیار زائر میگذارند و صاحبخانه تلاش میکند هر کاری از دستش برمیآید برای میهمانش انجام دهد. این موضوع حتی برای من الگو شد تا به این فکر کنم که در شهرم چطور میتوانم از زائران پذیرایی کنم.
در رفت و آمد آرام خانه، بانویی سالمند نیز دیده شد که از همسایگان صاحبخانه بود. او در نظافت و مرتب کردن فضای خانه به خانواده میزبان کمک میکرد. در میان وسایل سفر و صدای گفتوگوها و رفت و آمد زائران، عروس هلندی خانه هم آزادانه بیرون از قفس پرسه میزد و کودکان را سرگرم میکرد.
دو خواهر از شیراز نیز در میان میهمانان این خانه هستند. یکی از آنها گفت: نخستین انتخاب ما برای سفر، همیشه مشهد و زیارت امام رضا(ع) است. از ابتدای امسال، این سومین بار است به مشهد میآییم. اصلاً فکر نمیکردیم بلیت گیرمان بیاید. خواهرم هم به دلیل مشکل تیروئید، روز قبل از آغاز سفر، حال مساعدی نداشت؛ اما در نهایت سفرمان جور شد و برای زیارت آمدیم.
صاحبان این خانه، زوجی جوان هستند که حدود دو سال است اسکان رایگان زائران را به صورت عمومی آغاز کردهاند و پیش از آن نیز در دهه پایانی صفر، میزبان اقوام و دوستانی بودند که برای زیارت به مشهد میآمدند. آنها تعریف کردند که پیش از بچهدار شدن، هر سال در پیادهروی اربعین حضور داشتند؛ اما با تغییر شرایط زندگی و دشوارتر شدن سفر، تصمیم گرفتند شکل دیگری از خدمت را انتخاب کنند.
اسکان رایگان دیگری در محله سیدی مشهد، این روزها میزبان زائرانی از گوشه و کنار ایران و حتی کشورهایی مانند ایتالیا و روسیه است؛ خانهای دوطبقه که محل اسکان زائران آقا شده و در روزهای پایانی ماه صفر، رفت و آمد میهمانان در آن لحظهای متوقف نمیشود.
صاحبخانه مردی جوان بود که مدام میان تلفنها، خریدهای روزانه و هماهنگی برای پذیرایی از زائران رفت و آمد میکرد. طبقه بالای خانه به استراحت میهمانان اختصاص داشت و طبقه پایین، محل شست و شوی لباسها و آمادهسازی خورد و خوراک زائران بود.
پدر و پسری از خرمآباد برای نخستین بار میهمان این خانه شده بودند. آنها از طریق یکی از اقوام که پیش از این در همین خانه اسکان داشته، با اینجا آشنا شده و شنیده بودند که این خانه در طول سال نیز میزبان زائران امام رضا(ع) است. زائری از قزوین نیز در میان میهمانان حضور داشت. دانیال، یکی از زائران همیشگی این خانه بود که تنها برای زیارت به مشهد نمیآمد و هر سال در روزهای پایانی صفر خود را به مشهد میرساند تا در پذیرایی از دیگر زائران کمک کند.
صاحبخانه، دانیال را عصای دست خود توصیف و تشریح کرد: تا وقتی میهمانها از خواب بیدار شوند، همه ظرفها را میشوید، آشپزخانه را تمیز میکند و همه چیز را برای پذیرایی آماده میگذارد تا وقتی زائران بیدار شدند، چیزی کم نداشته باشند.
در گوشه دیگر خانه، جوانی نشسته بود که نخستین سفر زیارتی خود به مشهد را تجربه میکرد. هزینه رفت و آمد او با کمک خیران فراهم شده بود و حالا میزبانان خانه تلاش میکردند نیازهای ضروریاش را نیز تهیه کنند. این زائراولی، نخستین لحظه حضورش در حرم مطهر را اینگونه به تصویر کشید: وقتی برای زیارت رفتم، با اینکه نخستین بارم بود، احساس کردم به خانه خودم آمدهام و پناهی پیدا کردهام و این حس برایم خیلی آرامشبخش بود.
چند خانه پایینتر، حسینیهای را به اسکان بانوان اختصاص داده بودند و تعداد میهمانانش بیشتر بود و دست کم ۱۵ زن، از شب گذشته یا روز قبل، خود را به این مکان رسانده بودند. چمدانها و وسایل سفر در گوشه و کنار حسینیه قرار داشت و هر کدام از زائران، داستانی از رسیدن به مشهد و امید به زیارت را روایت میکردند. هشت نفر از میهمانان با هم نسبت فامیلی داشتند و از پاکدشت و ورامین تهران آمده بودند. اشرف و الهه، دو خواهر این جمع، سر صحبت را از مهربانی امام رضا(ع) باز کردند.
در میان بانوان، زائری از قزوین نوزادی را روی پایش نشانده بود. او بیان کرد: وقتی به مشهد رسیدیم ابتدا تصمیم داشتیم شب را در یکی از پارکها بخوابیم؛ اما اجازه برپا کردن چادر را نداشتیم و حتی ناراحت هم شدیم؛ اما با پیگیریها این خانه را به ما معرفی کردند و ساعت ۲ شب با این احساس که شاید بد موقع باشد و مزاحم شویم، به اینجا آمدیم؛ اما صاحبخانه با روی باز از ما استقبال کرد و پس از یک سفر طولانی توانستیم راحت استراحت کنیم. حقیقتاً این را هدیهای از طرف آقا(ع) میدانیم که غریبنوازی کرد.
در روزهایی که مشهد میزبان جمعیت زیادی از زائران امام رضا(ع) بود، مشهدیها سعی کردند رسم همسایگی را در کنار خدمتی که هموطنانمان از سراسر ایران به گونهای انجام میدادند، به جا بیاورند. البته برخی از اهالی مشهد در تمام مدت سال، خادم زائران سلطان علی بن موسیالرضا(ع) در خانههای خود هستند.
نظر شما