دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در حالی از احتمال دیدار دوباره با کیم جونگ‌اون، رهبر کره شمالی، سخن گفته که پیونگ‌یانگ تاکنون واکنشی سرد به این پیشنهاد نشان داده و تأکید کرده است روابط شخصی میان دو رهبر به معنای پذیرش سیاست‌های واشنگتن نیست.

ترامپ اوایل این هفته به‌طور ناگهانی از کاهش رزمایش‌های نظامی مشترک آمریکا و کره جنوبی خبر داد و این رزمایش‌ها را از نگاه کره شمالی اقدامی خصمانه توصیف کرد. او سپس اعلام کرد انتظار دارد اواخر سال جاری با کیم دیدار کند.

یک منبع مطلع از مذاکرات میان مقام‌های آمریکا و کره جنوبی گفت ترامپ علاقه‌مند است گفت‌وگو با پیونگ‌یانگ را از سر بگیرد و از این طریق دستاوردی در عرصه سیاست خارجی به دست آورد.

بر اساس این گزارش، احتمال سفر ترامپ به نشست سازمان همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (APEC) در شنژن در اواخر سال جاری نیز می‌تواند فرصتی برای برگزاری دیداری میان دو رهبر در منطقه فراهم کند؛ البته در صورتی که کره شمالی برای ازسرگیری تعاملات سیاسی آمادگی داشته باشد.

وزارت خارجه آمریکا اعلام کرده است واشنگتن همچنان آماده گفت‌وگو با کره شمالی بدون پیش‌شرط است و ترامپ و کیم در زمان مناسب بار دیگر با یکدیگر دیدار خواهند کرد. دولت کره جنوبی نیز از احتمال شکل‌گیری گفت‌وگویی معنادار میان واشنگتن و پیونگ‌یانگ استقبال کرده است.

با این حال، واکنش مقام‌های کره شمالی نشان می‌دهد مسیر چنین دیداری چندان هموار نیست. کیم یو جونگ، خواهر و از چهره‌های بانفوذ رهبری کره شمالی، ضمن اشاره به رابطه شخصی خوب میان ترامپ و کیم، تأکید کرده است این رابطه به معنای تغییر موضع پیونگ‌یانگ در قبال سیاست‌های آمریکا نیست.

او همچنین کاهش رزمایش مشترک «اولچی فریدوم شیلد» میان آمریکا و کره جنوبی را کافی ندانست و ادامه این رزمایش را اقدامی خصمانه توصیف کرد. کیم یو جونگ در عین حال هرگونه تماس جدید میان ترامپ و برادرش را رد کرد.

لیم اول-چول، استاد مؤسسه مطالعات خاور دور دانشگاه کیونگنام، معتقد است موضع پیونگ‌یانگ نشان می‌دهد روابط شخصی میان رهبران نمی‌تواند بر اولویت‌های امنیت ملی کره شمالی غلبه کند.

به گفته او، کره شمالی تلاش دارد روشن کند که دیپلماسی شخصی میان ترامپ و کیم محدودیت دارد و این رابطه نمی‌تواند جایگزین منافع راهبردی و برنامه‌های نظامی پیونگ‌یانگ شود.

همزمان با این تحولات، ارتش کره جنوبی اعلام کرد کره شمالی روز پنجشنبه حدود ۱۰ موشک بالستیک از سواحل شرقی خود شلیک کرده است. برخی تحلیلگران این اقدام را واکنشی اعتراضی به رزمایش‌های نظامی مشترک آمریکا و کره جنوبی ارزیابی کرده‌اند.

پیونگ‌یانگ چه می‌خواهد؟

به گفته جنی تاون، محقق ارشد مؤسسه استیمسون، کره شمالی در سال‌های اخیر شرایط خود را برای بازگشت به مذاکرات روشن‌تر کرده است؛ شرایطی که پذیرش آنها برای آمریکا دشوار خواهد بود.

از جمله خواسته‌های احتمالی پیونگ‌یانگ، تغییرات اساسی در سیاست آمریکا در قبال کره شمالی، حذف آنچه این کشور اقدامات خصمانه واشنگتن می‌داند و پذیرش واقعیت هسته‌ای کره شمالی یا دست‌کم کنار گذاشتن خلع سلاح هسته‌ای به عنوان هدف اصلی مذاکرات عنوان شده است.

با این حال، وزارت خارجه آمریکا همچنان بر تعهد واشنگتن به خلع سلاح کامل هسته‌ای کره شمالی تأکید دارد؛ اختلافی که در مذاکرات احتمالی آینده می‌تواند به یکی از اصلی‌ترین موانع تبدیل شود.

ترامپ در نخستین دوره ریاست‌جمهوری خود در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ چند دیدار بی‌سابقه با کیم جونگ‌اون داشت، اما این مذاکرات در نهایت به نتیجه نرسید. اختلاف اصلی میان دو طرف بر سر میزان و نحوه خلع سلاح هسته‌ای کره شمالی و امتیازهایی بود که واشنگتن در مقابل آن پیشنهاد می‌کرد.

از آن زمان شرایط منطقه نیز تغییر کرده است. کره شمالی روابط خود را با چین و روسیه گسترش داده و همکاری‌های اقتصادی و سیاسی آن با این دو کشور افزایش یافته است. همین مسئله باعث شده پیونگ‌یانگ نسبت به گذشته نیاز کمتری به بازگشت به مذاکراتی داشته باشد که ممکن است مستلزم واگذاری بخشی از توانمندی‌های راهبردی این کشور باشد.

جنی تاون نیز معتقد است کره شمالی اکنون گزینه‌های بیشتری در اختیار دارد و روابطی با کشورهایی ایجاد کرده که به جای فشار برای امتیازدهی، پیشنهادهای متقابل و سودمند ارائه می‌کنند.

با این حال، برخی کارشناسان معتقدند واکنش اخیر پیونگ‌یانگ را نباید به معنای بسته شدن کامل مسیر دیپلماسی دانست. هونگ مین، محقق ارشد مؤسسه کره برای اتحاد ملی، می‌گوید بیانیه کیم یو جونگ به گونه‌ای تنظیم شده که همچنان امکان گفت‌وگو در آینده را باز نگه می‌دارد.

به اعتقاد او، هدف اصلی این بیانیه می‌تواند تحت فشار قرار دادن واشنگتن برای اتخاذ موضعی سازگارتر و در عین حال مدیریت برداشت ترامپ از مواضع کره شمالی باشد.

هونگ همچنین معتقد است پیونگ‌یانگ احتمالاً برای جلوگیری از افزایش تنش با ترامپ، در بیانیه خود از اشاره مستقیم به موضوع ایران خودداری کرده است.

از نگاه این کارشناس، روابط آمریکا و کره شمالی ممکن است بار دیگر وارد مرحله‌ای از ارسال پیام، سنجش واکنش طرف مقابل و تلاش برای شکل دادن به شرایط مذاکرات شود؛ مرحله‌ای که می‌تواند سرنوشت دیدار احتمالی ترامپ و کیم را در ماه‌های آینده مشخص کند.