آیت الله جوادی آملی با استناد به آیات شریف قرآن کریم، رسول اکرم (صلوات الله علیه) را جلوه ای از نور الهی برشمرده و گفتند: توحید نور است و موحد نورانی، و هر چه غیر توحید باشد ظلمت است، لذا خدای سبحان در عین اینکه خود را ﴿نور السموات و الأرض﴾ معرفی می‏ کند، رسول اکرم‏ صلی الله علیه و آله و سلم را هم نور افکن جهانی معرفی می‏ کند، نه اینکه هم خدا نور باشد و هم پیغمبر سراج منیر، زیرا فرض ندارد موجودی نور نامحدود باشد و در کنار او سراج منیری هم باشد، زیرا نامحدود، غیری باقی نمی‏ گذارد، چه آن غیر، محدود باشد و یا نامحدود، پس اگر فرمود: «یا أیها النبی إنا أرسلناک شاهداً ومبشراً ونذیراً ٭ وداعیاً إلی الله بإذنه وسراجاً منیراً» یعنی آن چراغ، مصباحی از همین ﴿نور السموات والأرض﴾ است نه نورافکنی جدا از آن. لذا فرمود: «مثل نوره کمشکوهٍ فیها مصباح المصباح فی زجاجهٍ الزجاجه کأنها کوکب دری» سراج منیر بودن تو از همان نورالسموات و الارض، پایه و مایه گرفته، نه اینکه مستقلاً نورانی هستی و خدا هم نورانی است. این معنا را به طور حقیقی رسول اکرم ‏صلی الله علیه و آله و سلم مشاهده کرده تا توحیدش، توحید کامل و آثار ﴿نورالسموات و الأرض﴾ در او جلوه کرده و سراج منیر گردیده است. زیرا اگر خدا نور حقیقی است و انسان موحد، این نور حقیقی را یافته، حتماً مظهر نور حقیقی و اسوه دیگران خواهد بود. او چراغ در دست دارد و راه می ‏رود، هم راه خود را می‏ بیند و هم به دیگران راه نشان می ‏دهد.

ایشان در ادامه این مبحث با اشاره به جریان حضرت مسیح(ع) بر فیض دائمی خداوند به موحدان در هر مکانی پرداخته و نبی‏ اکرم(ص) را سراج همیشگی جهت زدودن جامعه از نقص معرفی کرده و آورده اند: نمونه اش حضرت مسیح است که فرمود: من هر جا باشم با برکتم. نبی‏ اکرم نیز هر جا باشد سراج است چون هر جا باشد، توحید را مطرح می‏ کند، وقتی توحید را مطرح کرد، جامعه را از نقص می‏ رهاند و خدای سبحان بر موحدان، فیض خاص نازل می‏ کند و شرک را ﴿ظلمات بعضها فوق بعض﴾ می‏ داند. غیر موحد به غیر خدا سر می‏ سپارد و سر شکسته برمی‏ گردد و موحد، تنها بر آستان حق سر می‏ ساید و سرافراز بر می‏ گردد. از این رو خدای سبحان به منحرفان و سرخوردگان می‏ فرماید: «فأین تذهبون»

صاحب تفسیر تسنیم، پیغمبر خدا(ص) را موحدی کامل برشمردند که در پرتو توحید، منشأ برکات و کمالات فراوانی قرار گرفتند بطوری که مؤمنان راستین را به مقصد رسانده است؛ اظهار داشتند: ارجاع خدا به قرآن و پیغمبر و یا به خدا و پیغمبر یا تثبیت بسیاری از صفات ثبوتی خود برای پیغمبر، مانند: «أغنیهم الله ورسوله» و یا سلب صفات سلبی خود از پیغمبر: «أم یخافون أن یحیف الله علیهم و رسوله» برای این است که پیغمبر موحد کامل است و اصل توحید همه آن برکات را به دنبال دارد. لذا خدای سبحان پیغمبر را که موحد کامل است منشأ این گونه برکات و کمالات شمرده، می ‏فرماید: اگر خواستید به مقصد برسید، او را ترک نکنید چون او شما را در صراط مستقیم حرکت می ‏دهد و مؤمنان راستین پیغمبر را ترک نمی‏ کنند: «إنما المؤمنون الذین ءامنوا بالله ورسوله وإذا کانوا معه علی أمر جامع لم یذهبوا حتی یستأذنوه»: مؤمنان راستین کسانی هستند که به خدا (به عنوان مبدأ جهان هستی ومبدأ نزول وحی ومرجع و مدبر نظام آفرینش و جامع جمیع اسمای کمال و جمال) و به رسول خدا (به‏ عنوان امین وحی) ایمان آورند، و اگر در امری اجتماعی با پیغمبر بودند، صحنه را ترک نکنند چون او محور حق و توحید است و اگر کسی خواست در امر اجتماعی، یعنی امری که همه را هماهنگ می‏ کند، صحنه را ترک کند باید به اذن رهبر و نبی‏ اکرم باشد و لزوم استیذان از پیامبر و نیز ایمان به او و تأثیر اجازه کوچیدن از آن حضرت که در سیاق آیه مزبور آمده همه بر محور مظهریت رسول گرامی‏ است.

حضرت آیت الله جوادی آملی، رسول عالمیان را به عنوان اسوه همه سالکان کوی توحید قلمداد کردند و با اشاره به نوع بینش صحیح از غیر صحیح نسبت به عوالم و تدبیر اشیاء خاطر نشان کردند: خداوند مسائل توحیدی را اول برای پیغمبر به خوبی تبیین می‏ کند آنگاه می‏ فرماید این مسائل را به آنها بگو یعنی این حکمت و معارف را به مردم آموزش بده و از آنها سؤال کن. «قل من بیده ملکوت کل شی‏ء وهو یجیر ولا یجار علیه إن کنتم تعلمون» یعنی ملکوت تمام چیزها به دست خداست همه در جوار و پناه او هستند و او پناه دهنده همگان است و به پناه کسی نیازمند نیست، پس کل جهان مضطر و اهل جوار و ناله و لابه و ابتهال و تضرع در پیشگاه خدایند و پیغمبر که این بینش را به‏ دیگران تعلیم می‏ دهد، به یقین خود این بینایی را دارد وقتی فهمید که «بیده ملکوت کل شی‏ء و هو یجیر و لایجار علیه» دیگر به احدی پناه نمی‏ برد، تشنگی که عارض شد، در عین آب نوشیدن به آب پناه نمی‏ برد و اگر گرسنه شد، در عین غذا خوردن به غذا پناه نمی‏ برد و حمله دشمن در عین استفاده از اسلحه به‏ سلاح پناه نمی‏ برد چون مجیر و پناه دهنده، دیگری است و قدرت اوست که در سلاح و آب و نان و مانند آن ظهور دارد که: «مع کل شی‏ء لا بمقارنه» همه را مظهر خداوند مجیر و در جوار رحمت بی کران او آرمیده می‏ داند. پیغمبر اکرم‏(ص) در توحید ربوبی مثل توحید صفاتی و افعالی و عبادی موحد ناب است لذا اسوه همه سالکان کوی توحید است.

——————————————————————–
منبع: برگرفته از کتاب سیره رسول اکرم(ص) در قرآن، حضرت آیت الله جوادی آملی، ج ۸، ص ۲۲۳