تغییرات چند روز گذشته در یمن، فشار بر مسیرهای دریایی و افزایش هزینههای اقتصادی جنگ، اکنون بازیگران را وارد مرحلهای کرده که در آن مهمتر از اینکه چه کسی ضربه میزند این است که چه کسی میتواند شرایط پس از ضربه را مدیریت کند. انصارالله با تثبیت دستاوردهای اخیر خود، عربستان را با مسئله بازسازی بازدارندگی در یمن روبهرو کرده و آمریکا را در برابر یک انتخاب دشوار قرار داده است؛ یعنی افزایش مداخله یا پذیرش واقعیت جدید میدان.
یمن؛ از شکست میدانی تا بحران فرماندهی
تحولات روزهای اخیر نشان داده مسئله اصلی دولت مورد حمایت سعودی در یمن و حامیان آن فقط از دست دادن چند منطقه نیست؛ بلکه مشکل، فروپاشی انسجام عملیاتی در برابر یک پیشروی سریع است. نیروهای دولت یمن پس از عقبنشینیهای اخیر اعلام کردهاند در حال سازماندهی مجدد برای بازگشت به میدان هستند، اما سرعت تحولات نشان داده بازگرداندن وضعیت پیش از سقوط مناطق ساحلی آسان نخواهد بود. تحلیل آدام بارون از اندیشکده New America نیز بر همین نکته تأکید دارد که بحران یمن مجموعهای از عوامل درهم تنیده داخلی، منطقهای و بینالمللی بوده و بازگشت سریع به وضعیت آرام گذشته بعید است. مسئله اکنون برای عربستان فقط انجام حملات هوایی نیست؛ بلکه ایجاد نیروی زمینی و سیاسیای است که بتواند دستاوردهای انصارالله را به عقب برگرداند.
عربستان؛ جستوجوی ائتلاف جدید
واکنش ریاض نشان میدهد عربستان بهتنهایی قادر به مدیریت مرحله جدید بحران نیست. گزارشها از تماس عربستان و پاکستان و گفتوگو درباره حمایت از ریاض در برابر حملات انصارالله، نشانهای از تلاش برای فعال کردن شریکان امنیتی جدید است.
اما این روند پرسشهای مهمی ایجاد میکند. آیا شریکان منطقهای حاضرند وارد یک درگیری مستقیم شوند؟ آیا پیمانهای امنیتی جدید میتوانند جایگزین توان عملیاتی آمریکا شوند؟ و آیا کشورهای منطقه حاضرند هزینه یک جنگ طولانیتر در یمن را بپذیرند؟ پاسخ به این پرسشها میتواند مسیر مرحله بعدی جنگ را مشخص کند.
واشنگتن؛ مشکل پایان دادن به جنگ، نه آغاز آن
آمریکا همچنان از نظر نظامی توان وارد کردن ضربه را دارد، اما مشکل اصلی واشنگتن کنترل پیامدهای آن است. تحلیلهای اخیر نشان میدهد دولت ترامپ میان دو هدف متضاد گرفتار شده است؛ از طرفی حفظ فشار بر ایران و از سوی دیگر جلوگیری از تبدیل بحران به جنگی گستردهتر که هزینه آن به سیاست داخلی آمریکا منتقل شود. در چنین شرایطی، درخواست عربستان برای ورود مستقیم آمریکا به مقابله با انصارالله با احتیاط واشنگتن مواجه شده است؛ زیرا باز کردن جبهه جدید در یمن میتواند همان چرخه فرسایشی را ایجاد کند که آمریکا سالها تلاش کرده از آن فاصله بگیرد. مسئله آمریکا دیگر فقط توان نظامی نیست؛ مسئله تعیین نقطه پایان یک بحران چندجبههای است.
دیپلماسی؛ آزمون واقعی اهرمها
همزمان با ادامه فشار نظامی، مسیر دیپلماتیک نیز فعال شده است. نشست کشورهای منطقه درباره امنیت کشتیرانی در عمان میتواند آغاز گفتوگوهای گستردهتر باشد. ایران تأکید دارد امنیت منطقه باید توسط کشورهای منطقه مدیریت شود، اما فاصله میان فشار میدانی و توافق سیاسی همچنان زیاد است. ایران در حال طراحی مسیری است که چهره جدید نظم منطقهای را بدون وابستگی به حضور آمریکا ترسیم کند.
اقتصاد جنگ؛ هزینهها به سیاست داخلی منتقل میشوند
پیامدهای اقتصادی جنگ اکنون به یکی از عوامل تعیینکننده تبدیل شده است. افزایش نگرانی درباره امنیت انرژی، اختلال در صادرات و رشد هزینه حملونقل موجب شده فشار جنگ از میدان نظامی به اقتصاد جهانی منتقل شود. واکنش بازار نفت در روزهای اخیر نشان داده حتی احتمال کاهش تنش نیز میتواند قیمتها را تغییر دهد. این مسئله برای آمریکا اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا افزایش قیمت سوخت و فشار اقتصادی میتواند به یک مسئله سیاسی داخلی تبدیل شود.
تحولات اخیر نشان میدهد جنگ وارد مرحلهای شده که در آن مدیریت پیامدها از کسب دستاورد اولیه مهمتر شده است. انصارالله پس از تغییر موازنه میدانی، اکنون به دنبال تثبیت دستاوردهاست. عربستان ناامید از پشتیبانی آمریکا در تلاش برای ایجاد یک ائتلاف مؤثرتر است. آمریکا میان حفظ فشار و جلوگیری از گسترش جنگ گرفتار شده و ایران تلاش میکند دستاوردهای میدانی را به یک چارچوب سیاسی تبدیل کند. پیروزی در میدان دیپلماسی هم به اندازه میدان نظامی دشوار و نیازمند وحدت و پشتیبانی ملی است.
نظر شما