دموکراسی در حالی یکی از ارزش‌های اصلی و ادعایی آمریکا به شمار می‌رود که در نشست ترامپ با رهبران خاورمیانه در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل، تنها رهبران سه کشور (عراق، ترکیه و لبنان) از ۱۲ کشور حاضر، از مسیر انتخابات (مستقیم یا با یک واسطه پارلمانی) به قدرت رسیده بودند و بقیه یا پادشاهان و امرای موروثی بودند یا از طریق انتصاب و حتی با قدرت تفنگ.

این تناقض آشکار، تصویری روشن از اولویت‌های واقعی دیپلماسی شخصی ترامپ در منطقه ارائه می‌دهد.

در حاشیه هشتادویکمین مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، دونالد ترامپ میزبان نشستی چندجانبه با رهبران و مقام‌های ارشد ۱۲ کشور عربی و اسلامی خاورمیانه بود. این دیدار که عمدتاً حول وضعیت منطقه، جنگ جاری با ایران، امنیت و ثبات و مسیرهای صلح و توسعه اقتصادی می‌چرخید، یکی از مهم‌ترین نشست‌های جانبی ترامپ در این دوره از مجمع به شمار می‌رود.

حاضران شامل ملک عبدالله دوم پادشاه اردن، شیخ تمیم بن حمد آل‌ثانی امیر قطر، رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه، احمد الشرع رئیس‌جمهور سوریه، شیخ صباح خالد الحمد الصباح ولیعهد کویت، علی الزیدی نخست‌وزیر عراق، مصطفی مدبولی نخست‌وزیر مصر، نواف سلام نخست‌وزیر لبنان، شیخ عبدالله بن زاید آل‌نهیان وزیر خارجه امارات، شاهزاده فیصل بن فرحان وزیر خارجه عربستان، عبداللطیف الزیانی وزیر خارجه بحرین و نماینده عمان بودند. ترامپ این گروه را دوستان، متحدان و شرکای نزدیک آمریکا خواند و فضای جلسه را مثبت و حتی بامزه توصیف کرد. او از روابط شخصی‌اش با اردوغان یاد کرد و گفت منطقه در آستانه غلبه بر چالش‌هایی است که دهه‌ها گریبانگیر آن بوده است.

موضوع محوری؛ جنگ آمریکا علیه ایران

موضوع محوری، جنگ حدود هفت‌ماهه آمریکا با ایران بود که از فوریه ۲۰۲۶ آغاز شده و پیامدهای سنگینی بر امنیت دریانوردی، قیمت انرژی و ثبات کشورهای خلیج‌فارس گذاشته است. ترامپ در این نشست اعلام کرد نمایندگان ویژه‌اش، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، همان روز حدود سه ساعت مذاکره «بسیار سازنده» با میانجیگران یا هیئت ایرانی داشته‌اند و جلسه دیگری در آینده نزدیک برنامه‌ریزی شده است. او از وجود «شتاب زیاد» برای رسیدن به توافق سخن گفت، اما همزمان تهدید کرد یا توافقی برای بازسازی ایران حاصل می‌شود یا جمهوری اسلامی به‌سرعت «نابود» خواهد شد. ترامپ همچنین بر حمایت از کریدور اقتصادی هند-خاورمیانه-اروپا (IMEC) و انتقال زیرساخت‌های انرژی دور از نقاط تحت نفوذ ایران تأکید کرد تا وابستگی منطقه به مسیرهای آسیب‌پذیر کاهش یابد. در کنار این، اجرای فاز دوم طرح ترامپ برای غزه و مسیر سیاسی برای حل مسئله فلسطین براساس قطعنامه‌های بین‌المللی نیز مطرح شد.

خوش‌وبش با رئیس‌جمهور تفنگ به‌دست

یکی از حاشیه‌های برجسته این نشست، حضور ابومحمد الجولانی، رئیس‌جمهور خودخوانده سوریه بود. الشرع که پیش‌تر با نام مستعار ابومحمد الجولانی شناخته می‌شد، رهبر سابق گروه هیئت تحریرالشام است که ریشه در جبهه النصره وابسته به القاعده داشت. او پس از رهبری عملیات نظامی که در دسامبر ۲۰۲۴ به سقوط بشار اسد منجر شد، در ژانویه ۲۰۲۵ خودش را به‌عنوان رئیس دولت انتقالی سوریه منصوب کرد و از آن زمان تلاش کرده تصویر خود را از فرمانده شورشی به رئیس‌دولتی عادی تبدیل کند. این نمایش سبب شده تحریم‌های آمریکا تا حد زیادی لغو شود، روابط دیپلماتیک سوریه با غرب و کشورهای عربی ترمیم شده و الشرع بارها با ترامپ دیدار کند؛ ازجمله می ۲۰۲۵ در ریاض و نوامبر همان سال در کاخ سفید.

عکس دست دادن و حضور او در کنار ترامپ در این نشست نیویورک، نمادی از این چرخش دیپلماتیک است: مردی که سال‌ها با سلاح و درگیری مسلحانه قدرت بدست آورد، اکنون در جمع رهبران رسمی و در کنار رئیس‌جمهور آمریکا ظاهر می‌شود.خود الشرع در حاشیه همین مجمع، در نشستی با شورای آتلانتیک، به رابطه ویژه‌اش با ترامپ اشاره و از تصمیم ترامپ برای لغو تحریم‌های سوریه تمجید کرد. در عین حال، درباره به رسمیت شناختن حاکمیت اسرائیل بر بلندی‌های جولان توسط ترامپ، شوخی کرد و گفت در دیدار کاخ سفید به او گفته: «چرا نیوجرسی را به اسرائیلی‌ها نمی‌دهی؟ تو مالک جولان نیستی که آن را ببخشی». او تأکید کرد جولان متعلق به مردم سوریه است و هیچ رئیس‌جمهوری حق واگذاری آن را ندارد. الشرع همچنین اعلام کرد مذاکرات امنیتی با اسرائیل تقریباً به ۹۰ درصد توافق رسیده بود اما اسرائیل عقب‌نشینی کرد و خواستار بازگشت نیروهای اسرائیلی به خطوط ۸ دسامبر ۲۰۲۴ شد.

آمریکا بدون روتوش

این نشست اگرچه به میزبانی ترامپ برگزار شد اما درواقع تصویری از دیپلماسی واقعی مدنظر ایالات متحده در خاورمیانه ارائه داد؛ جایی که منافع آمریکا اجازه می‌دهد روابط مستقیم و چهره‌به‌چهره، حتی با رهبرانی که مسیر رسیدن به قدرتشان غیرمتعارف بوده، در اولویت قرار گیرد. در چنین دیپلماسی که مختص ایالات متحده است، دموکراسی تا زمانی یک ارزش آمریکایی است که نتیجه برآمده از آن، منافع اقتصادی و سیاسی آمریکا را هم برآورده کند، در غیر این صورت بهتر است یک دیکتاتور کشورها را اداره کند!