دومین نشست از سلسلهنشستهای جامعهشناسی حوزه و روحانیت، شنبه ۴ مهرماه به همت دفتر سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی در قم برگزار شد.
حجتالاسلاموالمسلمین سید محسن شمسا، دبیر علمی نشست، در آغاز برنامه گفت: این نشستها برای بررسی نسبت حوزه، روحانیت و جامعه و طرح پاسخهای علمی به مسائل نهاد روحانیت شکلگرفته است.
وی افزود: نشست نخست به معیشت و کار طلاب اختصاص داشت و نشست دوم، بازسازی نهاد روحانیت را از زاویه اندیشه تا اقتصاد سیاسی دنبال میکند.
در ادامه، حجتالاسلاموالمسلمین سید علی موسوی، با بیان اینکه نباید فعالیت روحانیت را به آموزش و پژوهش رسمی محدود کرد، گفت: در تجربه تاریخی روحانیت شیعه، تولید دانش با اندیشهورزی درباره مسائل جامعه پیوند داشت. اندیشه از مسائل واقعی آغاز میشود، در جامعه اثر میگذارد و میتواند زمینه شکلگیری دانش منظم و قابلآموزش را نیز فراهم کند.
وی افزود: امروز میانبخشی از دانش حوزوی و عرصه اداره جامعه فاصله وجود دارد. این فاصله با افزودن چند درس یا تشکیل کارگروه در ساختار آموزشی برطرف نمیشود؛ کسانی که میخواهند برای یک مسئله راهحل پیدا کنند، باید در میدان آن مسئله حضور داشته باشند و تجربه بهدستآمده را به حوزه بازگردانند.
موسوی با اشاره به نقش رسانه، ادبیات و هنر در اثرگذاری اجتماعی اندیشه اظهار کرد: اگر اندیشه روحانیت راهی به این عرصهها پیدا نکند، ارتباط آن با افکار عمومی محدود میماند.
به گفته وی، تولید اندیشه باید با فعالیت علمی حوزه، ارتباط رسانهای و شناخت سازوکار اداره جامعه در پیوند باشد.
سخنران این نشست، معنویت را رکن دیگر بازسازی نهاد روحانیت دانست و گفت: اندیشه به حرکت اجتماعی جهت میدهد و معنویت نیروی آن را فراهم میکند. این دو باید در ارتباط با یکدیگر رشد کنند؛ زیرا جداشدنشان میتواند اندیشه را از نیازهای درونی مردم و فعالیت معنوی را از پشتوانه فکری دور کند.
وی با تأکید بر ظرفیت مسجد و هیئت افزود: روحانیت برای حضور مؤثر در رسانه، مدرسه، دانشگاه و عرصه اداره کشور به پایگاههای زنده مردمی نیاز دارد. مسجد و هیئت در زندگی محلهها ریشه دارند و میتوانند محل شکلگیری ارتباط نزدیک، اعتماد و فعالیت جمعی باشند.
موسوی در بخش دیگری از سخنان خود گفت: پس از انقلاب، بخشی از فعالیتهای روحانیت در قالب سازمانهای رسمی و اداری قرار گرفت. این ساختارها برای انجام برخی کارها لازماند، اما بهتنهایی نمیتوانند همه ظرفیت اجتماعی روحانیت را نمایندگی کنند. وی وابستگی به بودجه متمرکز و غلبه مناسبات کارمندی بر فعالیتهای تبلیغی را از پیامدهایی دانست که باید درباره آنها بازاندیشی شود.
او سپس با طرح پیشنهادی در حوزه اقتصاد فعالیتهای تبلیغی گفت: در دوره گذار میتوان موقوفههایی با سازوکار روشن ایجاد کرد تا بخشی از منابع مسئولیت اجتماعی شرکتها و مشارکتهای مردمی، بهصورت شفاف در اختیار فعالیتهای تبلیغی قرار گیرد.
به گفته موسوی، اداره این منابع باید با مشارکت مجموعههای فعال و همراه با گزارش دقیق دریافتها و هزینهها باشد تا امکان نظارت عمومی و اعتماد مردم فراهم شود.
در پایان این نشست، موسوی در پاسخ به پرسشی درباره موانع بازسازی نهاد روحانیت گفت: مانع اصلی را باید در ذهنیتهایی جستوجو کرد که حل همه مسائل را از ساختارهای رسمی و اداری انتظار دارند. گفتوگوی روحانیان درباره آینده این نهاد، چارهاندیشی مشترک و سپس اقدام، میتواند نقطه آغاز بازسازی باشد.
نظر شما