مجتبی کاویان درباره وضعیت آثار ثبت شده و بناهای جدید شناسایی‌شده در سبزوار، اظهار کرد: در حال حاضر ۸۳ اثر ثبت شده ملی در سبزوار داریم که حدود ۷۵ مورد از این آثار بناها و مجموعه‌های تاریخی هستند. در کنار این آثار، حدود ۵۰ اثر جدید نیز شناسایی کرده‌ایم که پیشنهاد ثبت آنها را ارائه داده و فهرست اولیه را برای انجام مراحل مقدماتی ثبت به استان ارسال کرده‌ایم.
وی درباره نحوه برخورد با مالکیت خصوصی بناهای واجد ارزش تاریخی افزود: بخشی از این بناها ممکن است مالک خصوصی داشته باشند و در این موارد، موضوع به مالک ابلاغ می‌شود.
کاویان خاطرنشان کرد: اگر مالک خصوصی دلایل قانع کننده‌ای داشته باشد، حرف او پذیرفته می‌شود و در کمیسیون مربوط، صحبت‌ها و دلایل مالک مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ اما اگر دلایل قانع کننده نباشد و بنا واقعاً واجد ارزش باشد، باید راهکاری برای جلب رضایت مالک پیدا کنیم؛ چراکه در نهایت برای ثبت آثار ملی، وزارتخانه باید با رضایت مالک اقدام کند و فراتر از این عمل نمی‌شود.
ثبت ملی بناهای واجد ارزش منوط به جلب رضایت مالک است
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی سبزوار ادامه داد: همچنین مشوق‌ها و محدودیت‌هایی که در قوانین فرادست مانند طرح تفصیلی و نقشه‌های ابلاغی بافت تاریخی از طرف وزارت خانه میراث فرهنگی پیش بینی شده است که این قوانین و ضوابط دقیقاً در همین راستا عمل می‌کند تا منافع مالک را در نگه داشت این آثار تعریف کند.
کاویان اضافه کرد: متوقف شدن جریان ثبت به معنای متوقف شدن جریان واجد ارزش بودن بنا نیست. به طور مثال کاربری یک ملک واجد ارزش، به صورت فرهنگی تاریخی تعریف می‌شود که با این کاربری، امکان تجاری‌سازی، انبوه‌سازی و قطعه‌بندی از آن گرفته می‌شود؛ اما از سوی دیگر اگر کاربری یک ملک واجد ارزش به چرخه خدمات عمومی بازگردد، تخفیف‌هایی روی عوارض و دیگر هزینه‌های مربوط از طرف مدیریت شهری روی آن اعمال می‌شود.
وی درباره منافع مالکانه و حدود و ثغور آن و تعارضاتی که با حفاظت بناهای تاریخی دارد، گفت: با افزایش جمعیت و انبوه‌سازی‌ها، یک ملک می‌توانست به ساختمان چندطبقه تبدیل شود و این موضوع باعث می‌شد مالک به دلیل استفاده اقتصادی بیشتر، ارزش سوداگری بیشتری برای املاک و به ویژه املاک دارای حیاط قائل شود.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی سبزوار با اشاره به کاهش این منافع اقتصادی و تغییر نگاه به بناهای واجد ارزش تصریح کرد: این موضوع به مرور زمان کاهش پیدا کرد؛ یکی اینکه جمعیت ما در حال کاهش است و سرمایه برای انبوه‌سازی هم کمتر شده است و دیگر آن‌قدر تمایل برای ایجاد ساختمان‌های چند طبقه و تبدیل کردن املاک حیاط دار به ساختمان‌های چند طبقه وجود ندارد.
وی افزود: دوم اینکه مردم ارزش این بناها را متوجه شده‌اند و بعضی از آنها برای سکونت، بناهای واجد ارزش را انتخاب می‌کنند. همچنین محدودیت‌هایی که در داخل بافت تاریخی وجود دارد، عملاً مانع می‌شود که یک ملک باکیفیت حیاط دار را به چند آپارتمان تبدیل کنیم.
کاویان ادامه داد: طبعاً همین محدودیت‌هاست که جلوی کابوس ایجاد شدن یک ساختمان بلند در مقابل حیاط منزل شما در بافت تاریخی سد می‌زند. چه بسیار خانواده‌هایی که یک خانه حیاط دار را برای اقامت انتخاب می‌کردند و پس از یکی دو سال زندگی در آن، ناباورانه شاهد رشد ارتفاع ملک مقابل سایه شدن و تاریک شدن حیاط خودشان بودند. سایه‌ای که منافع مالکانه آنها را از داشتن یک حیاط آسوده نشانه می‌رفت. اکنون با ضوابط محدود کننده ارتفاعی، این حقوق مالکانه به ساکنین بافت تاریخی باز گردانده شده است.
وی درباره نتیجه این تغییرات بر انگیزه‌های اقتصادی برای تخریب آثار تاریخی خاطرنشان کرد: همه این موارد در کنار یکدیگر باعث شده است منافع کاذبی که برای تخریب و جلوگیری از ثبت آثار ملی ایجاد شده بود، به مرور کاهش پیدا کند و در منافع سازنده و هم سو با خیر جمعی مستحیل و کم رنگ شود. همچنین تبدیل شدن یک به یک خانه‌های قدیمی به کافه و خانه‌های صنایع دستی و محیط‌های فرهنگی و هنری در بافت تاریخی، می‌تواند یکی از نشانه‌های بروز این روند باشد.
نظر شما