حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا صالح معاون فرهنگی و تربیتی جامعة المصطفی العالمیه در همایش «مکتب فاطمی، الگوی حق‌طلبی و خون‌خواهی امام شهید» که به همت دفتر مرکز فعالیت‌های فرهنگی اجتماعی تبیان افغانستان در قم و با همکاری اداره کل تبلیغات اسلامی این استان رگزار شد، حضرت زهرا سلام الله علیها را شخصیتی یگانه و الگویی مترقی برای جهان اسلام و بشریت توصیف کرد.
شناخت حضرت زهرا (س) باید به تحول در اندیشه و رفتار بینجامد
معاون فرهنگی و تربیتی جامعةالمصطفی العالمیه با طرح این پرسش که هر فرد چه تعداد کتاب کامل درباره حضرت زهرا سلام الله علیها مطالعه کرده و تا چه اندازه با شخصیت ایشان آشناست، بر ضرورت توجه جدی به فاطمه‌شناسی و آشنا کردن فرزندان و نسل جدید با آن حضرت تأکید کرد.
او در این زمینه، مطالعه کتاب «فاطمة الزهرا» اثر علامه امینی (ره) و کتاب «حقیقت عظیم»، شامل مجموعه دیدگاه‌ها و اندیشه‌های امام شهید خامنه‌ای (ره) درباره حضرت زهرا سلام الله علیها، را پیشنهاد کرد و از مسئولان فرهنگی و هیئت‌های مذهبی خواست با برگزاری مسابقات کتابخوانی، زمینه مطالعه این آثار را فراهم کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین صالح تأکید کرد که شناخت فضایل حضرت زهرا سلام الله علیها تنها یک بخش از کار است و پرسش اصلی این است که پیروان ایشان چگونه می‌توانند این فضایل را در شخصیت، اندیشه، مواضع و رفتار خود پدیدار کنند.
وی با بیان اینکه فضیلت‌شناسی باید مقدمه خودسازی و تربیت نفس بر اساس الگوی اهل‌بیت علیهم السلام باشد، از جامعه فرهنگی، حوزوی و دانشگاهی خواست زندگی حضرت زهرا سلام الله علیها را در قالب درسنامه‌ای منسجم تنظیم کنند.
او مکتب را مجموعه‌ای به هم پیوسته از نظریه‌ها، اعتقادات، باورها و رفتارها تعریف کرد و گفت که سخن گفتن از مکتب فاطمی، مستلزم شناخت این مجموعه و تلاش برای تحقق آن در زندگی است.
وی با اشاره به ارادت شهید حاج قاسم سلیمانی به حضرت زهرا سلام الله علیها، شجاعت و جرأت‌مندی آن حضرت را از الگوهای رزمندگان دانست و تأکید کرد که برگزاری مجالس سوگواری، اگر به تغییر و تحول در اندیشه و رفتار شرکت‌کنندگان منجر نشود، به هدف تربیتی خود دست نیافته است.
طهارت فکری، نیت الهی و پاکی رفتار؛ ابعاد الگوی فاطمی
حجت‌الاسلام والمسلمین صالح با استناد به آیه تطهیر، حضرت زهرا سلام الله علیها را بانویی پاک و مطهر معرفی کرد و طهارت را در سه عرصه فکر و اعتقاد، نیت و هدف و عمل و رفتار مورد توجه قرار داد.
وی توضیح داد که طهارت فکری به معنای دوری از شرک و انحراف اعتقادی، طهارت نیت به معنای الهی بودن مقاصد و اهداف و طهارت عملی به معنای دوری از زشتی، گناه و معصیت است.
او با هشدار درباره فاصله ظاهر آراسته با باطن انسان، تأکید کرد که پاکی در مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام، تنها به ظاهر محدود نمی‌شود و باید در باورها، قلب، اهداف و رفتار انسان حضور داشته باشد.
معاون فرهنگی و تربیتی جامعةالمصطفی العالمیه همچنین عبودیت حضرت زهرا سلام الله علیها را منشأ دیگر ساحت‌های زندگی ایشان دانست و گفت که در نگاه اسلامی، عبادت از مجموعه‌ای از مناسک فراتر می‌رود و در همه عرصه‌های زندگی جریان پیدا می‌کند.
وی با اشاره به داستان قرآنی هابیل و قابیل، حسادت را از زمینه‌های وقوع جنایت دانست و بر اهمیت تربیت اخلاقی، پاکی قلب و خوف الهی در مهار رفتار انسان تأکید کرد.
عبادت حضرت زهرا (س)؛ همراه با خوف الهی و حضور قلب
حجت‌الاسلام والمسلمین صالح در ادامه، با نقل روایاتی درباره عبادت حضرت زهرا سلام الله علیها، خوف الهی، حضور قلب و اهتمام به مناجات را از ویژگی‌های برجسته سیره عبادی ایشان برشمرد.
او با اشاره به روایاتی درباره احترام پیامبر اکرم صل الله علیه و آله به حضرت زهرا سلام الله علیها، این رفتار را نشانه جایگاه معنوی ایشان دانست و به حضور آن حضرت در کنار پیامبر، امیرالمؤمنین و امام حسن و امام حسین علیهم‌السلام در واقعه مباهله اشاره کرد.
وی همچنین با یادآوری روایتی از امام حسن علیه‌السلام درباره عبادت شبانه مادرشان و دعا برای مؤمنان، گفت که حضرت زهرا سلام الله علیها دیگران را در دعا بر خود مقدم می‌داشتند و این سیره، درسی برای همه بشریت است.
او با نقل عبارت «الجار ثمّ الدار»، مقدم داشتن همسایه بر خود را جلوه‌ای از ایثار و مسئولیت‌پذیری در برابر جامعه دانست و افزود که دعا برای دیگران، حتی زمانی که آنان در خواب‌اند، می‌تواند کمترین نمود تعهد انسان نسبت به اطرافیانش باشد.
ایثار و اخلاص؛ خدمت بدون انتظار پاداش و تشکر
معاون فرهنگی و تربیتی جامعة المصطفی العالمیه با اشاره به آیات سوره انسان درباره اطعام مسکین، یتیم و اسیر، این رفتار را جلوه‌ای ماندگار از ایثار اهل‌بیت علیهم‌السلام دانست.
وی در تبیین این آیات، مسکین را دارای نیاز اقتصادی، یتیم را دارای خلأ عاطفی و اسیر را گرفتار خلأ اجتماعی توصیف کرد و با اشاره به غیر مسلمان بودن اسیر در تفسیر مورد استنادش، گستره خدمت و ایثار اهل‌بیت علیهم‌السلام را فراتر از مرزبندی مذهبی دانست.
حجت‌الاسلام والمسلمین صالح با استناد به عبارت «لا نُریدُ مِنکُم جَزاءً وَلا شُکوراً»، عمل خالصانه را خدمتی دانست که انسان نه تنها در گفتار، بلکه در دل نیز از دریافت‌کننده آن انتظار پاداش و تشکر نداشته باشد.
محبت حضرت زهرا (س)، ظرفیت مشترک شیعه و سنی است
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به تجربه حضور و فعالیت در کشورهای مختلف، حضرت زهرا سلام الله علیها را یکی از شخصیت‌هایی دانست که می‌تواند محور وحدت در جهان اسلام باشد.
او با بیان اینکه فضایل حضرت زهرا سلام الله علیها در منابع حدیثی و تفسیری شیعه و اهل سنت نقل شده است، بر بهره‌گیری از این ظرفیت مشترک برای تقویت همبستگی مسلمانان تأکید کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین صالح با اشاره به هفت سال زندگی خود در چین، از برگزاری مجالسی با عنوان یادبود حضرت فاطمه، یادگار پیامبر اسلام، در میان مسلمانان اهل سنت این کشور سخن گفت و توضیح داد که مردم برای این مراسم نذورات و مواد غذایی جمع‌آوری می‌کنند و در مساجد گرد هم می‌آیند.
وی با نقل سخنان یکی از روحانیان اهل سنت در چنین مجلسی، گفت که آن روحانی، بازگشت به اخلاق و الگوی خانوادگی حضرت زهرا سلام الله علیها را راهی برای مقابله با مشکلات خانوادگی، افزایش طلاق و ضعف روابط زن و شوهر معرفی می‌کرد.
او با اشاره به زندگی ساده حضرت زهرا و امیرالمؤمنین علیهماالسلام و تربیت شخصیت‌هایی مانند امام حسن، امام حسین و حضرت زینب علیهم‌السلام در آن خانواده، تأکید کرد که امکانات مادی همواره عامل نخست در تربیت انسان‌های بزرگ نیست.
وی همچنین با یادآوری تجربه حضور در هند و مشاهده ارادت مسلمانان اهل سنت به اهل‌بیت علیهم‌السلام، محبت خاندان پیامبر را زمینه‌ای برای نزدیک شدن پیروان مذاهب اسلامی به یکدیگر دانست.
جهان اسلام به نگاه تمدنی نیاز دارد، نه مرزبندی فرقه‌ای
معاون فرهنگی و تربیتی جامعةالمصطفی العالمیه با تأکید بر محوریت پیامبر اکرم صل الله علیه و آله در همبستگی مسلمانان، گفت که جامعه اسلامی باید بر اساس منافع مشترک، دشمن مشترک را بشناسد و در برابر آن بایستد.
او با اشاره به تجربه حضور خود در کنار نیروهای اهل سنت در جبهه کردستان، از محبت و همراهی آنان یاد کرد و هم‌رزمی مسلمانان شیعه و سنی را نمونه‌ای از عبور از نگاه فرقه‌ای دانست.
حجت‌الاسلام والمسلمین صالح تأکید کرد که اختلاف‌های مذهبی می‌تواند موضوع مطالعه و انتخاب اعتقادی افراد باشد، اما نباید مانع همکاری سیاسی و اجتماعی مسلمانان و شکل‌گیری نگاه تمدنی به قرآن شود.
وی با طرح پرسش‌هایی درباره خانواده، حکومت و اقتصاد قرآنی، خواستار توجه به ظرفیت‌های تمدن اسلامی شد و پرسید که چرا کشورهای اسلامی بازار مشترک ندارند و دانشگاه‌های جهان اسلام از نظر علمی به یکدیگر نزدیک‌تر نیستند.
تقریب عبادی، عاطفی، اجتماعی و حقوقی
او با نقل روایتی از امام حسن عسکری علیه‌السلام درباره چگونگی رفتار با دیگر مسلمانان، شرکت در نماز جماعت آنان، عیادت بیماران، حضور در تشییع درگذشتگان و رعایت حقوقشان را چهار عرصه مهم همگرایی معرفی کرد.
وی این توصیه‌ها را به ترتیب جلوه‌هایی از تقریب عبادی، عاطفی، اجتماعی و حقوقی دانست و تأکید کرد که تفاوت در برخی احکام فقهی نباید به دوری مسلمانان از یکدیگر یا نادیده گرفتن حقوق آنان منجر شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین صالح با بیان اینکه اهل‌بیت علیهم‌السلام چنین شیوه‌ای را به پیروان خود آموزش داده‌اند، این رویکرد را نمونه‌ای از نگاه تمدنی و زمینه‌ساز کاهش اختلاف‌ها دانست.
حمایت از فلسطین، جلوه نگاه فرامذهبی به مقاومت
وی حمایت امام شهید خامنه‌ای (ره) از جبهه فلسطین و گروه‌های مقاومت را در چارچوب همین نگاه تمدنی ارزیابی کرد و گفت که پشتیبانی از فلسطین، بر مبنای مرزبندی مذهبی نبوده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین صالح با نام‌بردن از شهید سیدحسن نصرالله، شهید حاج‌قاسم سلیمانی، شهید اسماعیل هنیه و شهید یحیی سنوار به عنوان شهدای قدس، بر پیوند نیروهای مقاومت با وجود تفاوت‌های مذهبی تأکید کرد.
معاون فرهنگی و تربیتی جامعةالمصطفی العالمیه، آمریکا و اسرائیل را مخالف چنین جبهه‌ای دانست و گفت که مسلمانان نباید با دامن زدن به اختلاف‌های داخلی، در زمین دشمن بازی کنند.
وی در پایان، با تأکید بر ضرورت پیشرفت جهان اسلام در علم، دانش و اخلاق، ابراز امیدواری کرد که مسلمانان با نگاه قرآنی و تمدنی، همکاری و همبستگی خود را تقویت کنند و اجازه ندهند صدای اختلاف از جوامع آنان برخیزد.
نظر شما