زندگی سالم - محبوبه بوری: به بهانه روایت چشمان تو از حروف سربی تا فونت های ریز و درشت رایانه های امروزی. تو همه آنها را به خاطر می آوری اما این گرد فراموشی است که چون غبار بر ذهن ما می نشیند روی سخنم با استاد حسین قندی، روزنامه نگار و مدیر رسانه ای است که این روزها به جنگ فراموشی رفته است . این مصاحبه تقدیم می شود به روزهای پاییزی این بزرگ.
*آیا می توان از این بیماری پیشگیری کرد؟
**متأسفانه تاکنون هیچ روشی برای پیشگیری از بروز بیماری آلزایمر یا جلوگیری از سیر پیشرونده آن کشف نشده است؛ اما نتایج تحقیقات نشان می دهد اصلاح الگوی زندگی، نقش مهمی در کاهش سیر بیماری و ماهیت ناتوان کنندگی آن دارد. اصلاح رژیم غذایی (مصرف غذاهای دریایی و محدودیت مصرف غذاهای حاوی کلسترول زیاد)، فعالیت فیزیکی و ورزش مداوم، مصرف نکردن سیگار و الکل، فعال نگه داشتن مغز در سنین بالا با انجام مطالعه و انجام کارهای فکری و وجود یک رابطه سالم و گرم خانوادگی، از جمله عواملی است که از بروز این بیماری پیشگیری می کند.
*آیا آلزایمر بخشی از سیر طبیعی پیرشدن است؟
**بیماری آلزایمر روند طبیعی پیر شدن نیست، بلکه یک بیماری است که شیوع آن ارتباط مستقیمی با افزایش سن دارد. بدون تردید، همه افراد مسن دچار بیماری آلزایمر و از دست دادن حافظه نمی شوند، هر چند به صورت طبیعی با افزایش سن، عملکرد حافظه متناسب با سن نیز ممکن است کاهش پیدا کند. اما این فراموشی به معنای مبتلا شدن به آلزایمر نیست. افتراق فراموشی ناشی از سن با بیماری آلزایمر در مراحل اولیه بیماری مشکل است، اما بتدریج که بیماری پیشرفت می کند و نشانه های آن افزایش می یابد، این تشخیص امکان پذیر می شود. در بیماری آلزایمر، بتدریج بیمار؛ خانواده یا نزدیکان متوجه تغییر در رفتار، شخصیت و عملکرد بیمار می شوند.
وقتی فراموشی بیمار به بروز اختلالهایی در روابط اجتماعی و یا تصمیم گیریهای فردی او منجر شود، همراهیان متوجه وجود اختلال در فرد مبتلا می شوند.
نکته مهمی که در تشخیص آلزایمر وجود دارد این است که علایم در این بیماری سیر پیش رونده دارد و علایم آن با گذشت زمان تشدید می شود که این پدیده در فراموشی وابسته به سن، رخ نمی دهد.
با وجود اینکه شروع این بیماری معمولاً بسیار آهسته و تدریجی است، در مواردی در هنگام بروز یک بیماری، استرس حاد و یا مصرف برخی داروها، علایم بیماری به صورت ناگهانی تشدید می شود و بیمار با علایم حاد فراموشی به پزشک مراجعه می کند. در این موارد، بررسی دقیق شرح حال گذشته بیمار معمولاً شواهدی از فراموشیهای غیرطبیعی، قبل از شروع علایم حاد را نشان می دهد.
*آقای دکتر، اگر ممکن است کمی درباره پذیرش بیماری، در بیمار و اطرافیان وی توضیح بفرمایید.
**ترس از عواقب تشخیص آلزایمر ممکن است سبب شود بیمار و اطرافیان وی به سختی این تشخیص را باور کنند. بیمار با وجود آگاهی از این که به آلزایمر مبتلاست، ممکن است با بی میلی کامل تشخیص را بپذیرد یا حتی در مواردی منکر آن شود. خانواده بیمار نیز از ترس درمان ناپذیر بودن این بیماری، ممکن است با بی میلی آن را قبول کنند یا منکر وجود بیماری در وی شوند. آنها از ترس آبرو، طوری با بیماری برخورد می کنند که انگار هیچ مسأله ای وجود ندارد یا سعی می کنند فشارهای وارد بر خود را پنهان کنند. در مواردی این پنهانکاری تا آنجا ادامه پیدا می کند که به یک بحران نظیر آتش سوزی در اثر خاموش نکردن اجاق گاز یا تصادف و... منجر می شود و آن وقت است که بیمار و بیماری، جدی گرفته می شود.
همچنین، مسأله وقتی شدیدتر می شود که خود بیمار سعی در پنهان کردن بیماری می کند. بیمار تمام انرژی اش را برای فریب دادن اطرافیان به کار می گیرد که ثابت کند هنوز همان آدم قبلی است، تا به این وسیله آبرویش را در میان دوستان و آشنایان حفظ کند.
بیشتر بیماران قادر هستند ناتوانی های خود را تا مدتها پنهان کنند. این بیماران در مواردی سعی می کنند در خصوص رویدادهای سالهای گذشته صحبت کنند و گاهی هم از این کار پرهیز می کنند.
در این گونه موارد بیمار می تواند از حافظه طولانی مدت خود که سالم مانده است، استفاده کند و حتی وارد بحث و گفتگو شود. در مواردی این گول زدنها غریزی هستند و بیمار ناخودآگاه به آنها متوسل می شود تا بتواند با نیازهای اجتماعی خود کنار بیاید.
*مراقبت از این بیماران باید چگونه باشد؟
**چون این بیماری درمان قطعی ندارد، باید با انجام اقدامهای نگهدارنده و مراقبتهای پرستاری از بیمار - که با توجه به مراحل مختلف بیماری متفاوت است- زمینه بهتر کردن شرایط زندگی را برای وی فراهم کرد.
در مراحل اولیه که بیمار آگاهی و بینش نسبت به مشکلات خود را دارد، توصیه می شود او و یا همراهیانش در ارتباط با مسائلی که ممکن است در آینده برایش پیش بیاید، پیش بینی های لازم را انجام دهند. برای مثال، مدیریت مسایل مالی، تصمیم گیریهای مهم برای آینده زندگی و واگذار کردن مسؤولیتهای زندگی به فرد مورد اعتماد، از جمله مواردی است که در زمان شروع بیماری باید به آن توجه داشت.
بیمار در این مرحله توانایی انجام تمام فعالیتهای خود را دارد. در نتیجه، بهتر است ارتباط مؤثر خانوادگی و اجتماعی حفظ گردد همچنین فعالیتهای فیزیکی و شغلی بیمار تا جایی که اختلالی در زندگی فرد ایجاد نکند، ادامه یابد.مرور و یادآوری خاطرات گذشته و انجام امور مورد علاقه بیمار، همچنین درمان بیماریهای اضطرابی و یا افسردگی در مراحل اولیه بیماری، می تواند کمک کننده باشد.در مراحل بعدی و پیشرفته تر بیماری توصیه می شود بیمار از رانندگی، همچنین فعالیتهایی که به تفکر و استدلال منطقی پیچیده تری نیاز دارد و نیز تصمیم گیریهای مهم مالی، پرهیز کند. حضور در خانواده، ارتباط صمیمی با دوستان، خانواده و آشنایان می تواند در کاهش بروز علایم بیماری نظیر اضطراب و بی قراری مؤثر باشد.
*آیا این بیماری باعث مرگ بیمار می شود؟
**بیماری آلزایمر به تنهایی سبب مرگ بیمار نمی شود، اما به صورت غیرمستقیم در اثر عواملی نظیر اختلالهای حرکتی، تغذیه ای، حوادث، کاهش سیستم ایمنی بدن و... زمینه مرگ فرد فراهم می شود.
===
کودک درون ؛ آثار روانی مهدهای کودک

از دیدگاه بیشتر محققان می توانیم مطمئن باشیم، گسترش تسهیلات مرتبط با مهدهای کودک به سبب فراهم کردن زمینه دوری کودک از مادر با افزایش گستره طلاق، خشونتهای اجتماعی، تختهای بیمارستانهای روانی و سلولهای زندان همراه خواهد بود.
به گزارش ایسنا، بر اساس آخرین نتایج تحقیقات محققان غربی در گذشته همواره این مردان بودند که به علت کار، ماجراجویی یا مسؤولیت ناپذیری، همسر و فرزندان خود را ترک می کردند، اکنون زنان نیز همین گونه شده اند، این در حالی است که کودکان در سالهای اولیه زندگی خود به رابطه مداوم، صمیمی و بی وقفه با مادران نیاز دارند.
برخلاف دیدگاه فمنیستها که انجام نقش والدینی ربطی به جنسیت ندارد و مرد هم می تواند نقش مادر را بر عهده بگیرد جامعه شناسی مانند «جان بالبی» معتقد است: رابطه مبتنی بر دلبستگی کودک با مادر خود سنگ بنای شخصیت وی خواهد بود.«بالبی» در کتاب «پایگاهی مطمئن» تأکید می کند: کودک همان قدر که به غذا نیاز دارد به حضور مادر نیازمند است و غیبت مادر حس نیرومندی از خشم و خسران در کودک ایجاد می کند.
«جی بلکسی»، استاد دانشگاه پنسیلوانیا که مدتی طرفدار مهدهای کودک بود، در نهایت به این نتیجه رسید که مهدهای کودک حس اعتماد کودک را خدشه دار می کند.
وی به همراه محقق دیگری به نام «بارگلو» عقیده دارد: کودکانی که به مهد کودک فرستاده می شوند بویژه اگر بیش از بیست ساعت در هفته باشد این کار را احساس طرد شدگی از سوی والدین قلمداد می کنند.
وی در ادامه می افزاید: چنین کودکانی در برابر والدین و دیگران حس خشونت و ستیزه دارند و مطالعات بعدی نشان داده است رده های بالای خشونت میان کودکان پرخاشگر، ترک تحصیل کرده ها، بازداشت شدگان، بیکاران، مشروب خواران، بی خانمان ها و زندانیان به طور عمده توسط افرادی اشغال می شود که در کودکی از روابط عاطفی بی بهره بوده اند.
دکتر «برتون وایت»، از برنامه ریزان دوره پیش دبستانی آمریکا، مهدهای کودک را فاجعه ای برای کودکان به شمار می آورد و می گوید: غیرممکن است بتوان در مهدهای کودک میزان بالایی از عشق سفارشی را تولید کرد.وی در ادامه می افزاید: پس از 30 سال پژوهش روی چگونگی رشد کودک فکرش را هم نمی کنم که نوزاد یا کودک نوپایی از خانواده خود را تمام وقت در مهد کودک بگذارم.محققان غربی معتقدند سانسور رسانه ای مانع می شود آنها بتوانند نتایج تحقیقات خود را به اطلاع مردم برسانند.
===
آلزایمر؛ از تصورات نادرست تا حقایق

در چند سال اخیر، تصورات نادرست بی شماری در مورد این که آلزایمر چیست، چه کسانی به آن مبتلا می شوند، تأثیرات آن بر زندگی بیماران چگونه است، به وجود آمده است. این تصورات نادرست به ما اجازه نمی دهند تا شناخت دقیقی از بیماری پیدا کنیم.
انجمن جهانی آلزایمر معتقد است که اگر از بیماری رفع ابهام شود، مردم راحت تر می توانند با واقعیت روبه رو شوند.
تصور نادرست1: اگر یکی از افراد فامیل دچار این بیماری شود، شما نیز به آن مبتلا می شوید.
حقیقت: هر چند عوامل وراثتی نقش مهمی را در این بیماری بازی می کنند، اما تنها 5 تا 10 درصد از افرادی که دارای بیماری هستند، از ژنتیکی به آن مبتلا شده اند. در بیشتر موارد هیچ گونه علامت قابل شناسایی یافت نمی شود. تحقیق و بررسی بر روی ژن ها همچنان ادامه دارد.
تصور نادرست2: آلزایمر تنها بیماری افراد سالمند است.
حقیقت: هر چند افزایش سن ریسک، ابتلا به بیماری را افزایش می دهد، اما آلزایمر فقط در افراد سالخورده بروز نمی کند. افراد 40 تا 50 ساله ای نیز بودند که دچار آلزایمر شده اند. چیزی که در اینجا باید به خاطر داشته باشیم این است که با افزایش سن خطر ابتلا به آلزایمر نیز افزایش پیدا می کند.
تصور نادرست3: آلزایمر قابل درمان است.
حقیقت: برای آلزایمر هیچ درمان قطعی وجود ندارد. البته چند نوع دارو و معالجات گوناگون وجود دارد که می تواند تا حدی در برخی از بیماران ثمربخش باشد. گام بلندی در راه پیدا کردن درمان برداشته شده که نتایج خوش بینانه ای را به همراه داشته است.
تصور نادرست4: از دست دادن حافظه، یعنی آلزایمر.
حقیقت: ممکن است خیلی از افراد با حافظه خود مشکل داشته باشند، اما این بدان معنا نیست که دارای آلزایمر هستند. اگر از دست دادن حافظه بر روی چگونگی زندگی روزمره شما تاثیر می گذارد و توانایی قضاوت و استدلال و استنتاج و مهارت های ارتباطی دیگر را از دست داده اید، می توانید برای تشخیص به پزشک مراجعه کنید.
تصور نادرست5: مصرف آلومینیوم موجب ایجاد آلزایمر است.
حقیقت: هر چند تحقیقات گسترده ای برای کشف ارتباط میان آلومینیوم و آلزایمر انجام شده است، اما تا کنون هیچ مدرک موثقی در این زمینه به دست نیامده است.
تصور نادرست6: آلزایمر قابل پیشگیری است.
حقیقت: به این علت که هنوز علت ایجاد آلزایمر مشخص نشده، نمی توان از آن پیشگیری کرد. اما بهتر است همواره ذهن و بدن خود را با انتخابهای آگاهانه، فعال نگاه دارید. این انتخاب ها شامل: ورزش، نگه داشتن رژیم غذایی سالم و مصرف میوه ها و سبزیجات تازه و ماهی می باشد همچنین تلاش کنید که همیشه مغز خود را نیز فعال نگاه دارید.
تصور نادرست7: ویتامین ها، مکمل ها و قرص های تقویت حافظه می توانند از آلزایمر جلوگیری کنند.
حقیقت: مطالعات بسیاری برای تشخیص تاثیر گذاری فرآورده هایی مانند ویتامین E و عصاره درخت ژینگو انجام شده که بیشتر بی فایده بوده، اما تحقیق در این زمینه همچنان ادامه دارد.
تصور نادرست8: اگر من دچار آلزایمر شوم، زندگیم تمام است.
حقیقت: شمار فراوانی از افراد که دچار آلزایمر هستند، زندگی پر معنا و فعالی را دنبال می کنند. آنها هدفمند هستند و به هیچ وجه احساس نمی کنند که زندگی شان به پایان رسیده است. تشخیص به هنگام بیماری و انجام اقدامات لازم، نقش مهمی را در بهبودی فرد ایفا می کند. باید برای بیماران محیط مناسب و خدمات ویژه را فراهم آورید، از آنها حمایت و شوق زندگی را در آنها بیدار کنید.
تصور نادرست9: تمامی بیماران آلزایمری پرخاشگر و خشن هستند.
حقیقت: این بیماری بر روی هر فرد به صورت متفاوتی تاثیر می گذارد. از دست دادن حافظه و به وجود آمدن پرتی حواس، بیشتر نا امید کننده و ترس آور است. با آگاهی از بیماری و تغییر رفتار در مقابل بیمار می توان از واکنش های خشن و پرخاشگرانه اجتناب کرد.
تصور نادرست10: بیماران آلزایمری متوجه وقایعی که در اطراف آنها رخ می دهد، نیستند.
حقیقت: بسیاری از افرادی که به آلزایمر مبتلا هستند، نسبت به همه رخدادهایی که در پیرمون آنها شکل می گیرد، آگاهی دارند، اما برخی نیز با این مسأله مشکل دارند.آلزایمر توانایی برقراری ارتباط و تشخیص رخدادها را از بیماران می گیرد، هر چند بر روی هر کس تاثیر متفاوتی می گذارد.
واقعیت این است که بیماران آلزایمری همان انسان های سابق هستند و شما باید ملاحظه آنها را کنید و به آنها احترام بگذارید.
پایان به تصورات نادرست: آلزایمر یک بیماری پیش رونده و ویرانگر است که به مرور زمان، سلول های حیاتی مغز را نابود می کند. بیشتر در افراد بالای 65 سال بروز می کند، اما همچنین می تواند بزرگسالان را در سنین کمتر نیز نشانه رود.
یک نفر از هر 13 نفر کانادایی بالای 65 سال آلزایمر و یا سایر بیماری های ذهنی دارد. انجمن آلزایمر یک سازمان خیریه سلامتی است که همواره به بیمارانی که مبتلا به آلزایمر هستند، کمک می کند.
===
تغذیه و پیشگیری از آلزایمر

رژیم غذایی مدیترانه ای از ابتلا به آلزایمر پیشگیری می کند یک مطالعه نشان می دهد مصرف رژیم غذایی مدیترانه ای خطر ابتلا به آلزایمر را بطور چشمگیری کاهش می دهد. در این تحقیق، محققان به بررسی رژیم غذایی و وضعیت سلامتی 2200 نفر در مدت بیش از چهار سال پرداختند. به موجب این مطالعه، هر چه افراد بیشتر این تغذیه را رعایت کنند، کمتر احتمال دارد به آلزایمر مبتلا شوند. به گفته متخصصان آلزایمر، این تحقیق شواهد دیگری در فواید تغذیه سالم در پیشگیری از ابتلا به این بیماری ارایه می کند. از رژیم غذایی مدیترانه ای به عنوان تغذیه ای سالم یاد می شود.این رژیم غذایی سرشار از میوه، سبزیجات و غلات، مقداری ماهی و مقدار بسیار کمی لبنیات و گوشت است.
===
نشانه های خطر در آلزایمر

از دست رفتن حس بویایی: کاهش توانایی در تعیین و تشخیص بوها پیش از کاهش حافظه ایجاد می شود. مطالعه نشان می دهد آسیب عصب ناحیه بویایی مغز که مخصوص کنترل حس بویایی است پیش از آسیب حافظه دیده شده است .اختلال فضای بینایی: به دلیل نرسیدن خون کافی و آسیب عصبی در ناحیه بینایی مغز یک نشانه زودرس دیگر، اشکال در اطلاعات بینایی است .
این مساله با ناتوانی در دنبال کردن و یادآوری جهات بینایی یا کپی کردن و نقاشی کردن تصاویری که فرد آنها را دیده ،همراه می باشد.کاهش شنوایی: مطالعه روی بیماران مبتلا به آلزایمر در دانشگاه فلوریدای جنوبی نشان می دهد که 49 تا 52 درصد بیماران کاهش شنوایی داشتند.
===
ژنتیک و آلزایمر

سن بالا، سابقه خانوادگی، جنس مونث بودن و سندرم داون، مهمترین عوامل خطر ساز برای آلزایمر هستند.در جوامع غربی، خطر تجربی آلزایمر در سرتاسر عمر، 5 درصد است. اگر بیماران، خویشاوند درجه اولی داشته باشند که آلزایمر در او پس از 65 سالگی بروز کرده باشد، خطر نسبی ابتلای آنها 6-3 برابر، افزایش می یابد. اگر بیماران خواهر یا برادری مبتلا به آلزایمر پیش از 60 سالگی و نیز یک والد مبتلا باشند، خطر نسبی آنها 9-7 برابر می شود.آزمایش آپولیپوپروتئین A نوعی آزمایش تشخیصی کمکی است و نباید برای پیش بینی آلزایمر در بیماران بی علامت استفاده شود. مبتلایان به سندرم داون، افزایش خطر ابتلا به آلزایمر را نشان می دهند.
===
مصرف قند، افسردگی و فراموشی

عامل اصلی بروز افسردگی مصرف زیاد قند است. مردم تصور می کنند با مصرف یک خوردنی شیرین روحیه شان شاد خواهد شد، در حالی که کاملاً برعکس است. شادی حاصل از خوردن شیرینی به خاطر اعتیادی است که به آن دارید و با خوردن آن آرامش می یابید، اما در روحیه و امواج مغزی شما اثر متضاد دارد.
در پایان این مقاله همچنین تأکید شده است، قند عامل افزایش تقسیم سلولهای کبد و سرطان کبد، افزایش مقدار چربی کبد، بزرگ شدن اندازه کلیه ها، اختلال در کار پانکراس، یبوست و خشکی روده، کاهش قدرت تمرکز و تصمیم گیری در انسان و سرانجام افزایش خطر بسته شدن عروق خونی است.