حج دارای چند بعد اساسی است که اصلی ترین یا روح آن، امام است، امام باطن حج است و اگر کسی بخواهد به عمق حج دست یافته و از آثار آن بهره مند شود، باید ابتدا امام را درک کند و همراه با امام، حجی عارفانه انجام دهد.

اما... در طول تاریخ حجی که عموم مسلمین انجام داده‌اند، خالی از این روح بوده و به مناسک ظاهری ختم شده است که اثر و ماندگاری خاص در زندگی ندارد، بنابراین در منابع دینی و روایی تأکید فراوان شده حج همیشه باید با حضور امام معصوم(علیه السلام) انجام شود؛ زیرا ایشان امیرالحاج هستند تا همه مسلمین بویژه شیعیان را متوجه این نکته کنند که برگزاری حج، صرف ادای وظیفه و رفع تکلیف نیست، بلکه دانشگاه انسان سازی و امامت و محل تزکیه نفس همراه با امام و نیز مرکز ثقل معرفت آفرینی و عمق بخشی به آگاهی‌های دینی، پشت سر امام و توأم با بهره‌مندی از علم اوست.

با این رویکرد حج بدون امام حج نیست، بنابراین اگر حج بر رفتار حاجی اثر نداشته باشد؛ یعنی از امام دور و جداست حج‌های امروزی بیشتر برای رفع تکلیف است، در حالی که باید انقلاب درونی در فرد ایجاد کند.

در طول تاریخ به ظاهر حج در دست اهریمنان است، اما با رهبری و امامت حضرت مهدی(عجل الله تعالی فرجه) حج انجام می‌شود.

اکنون که حجاج ایرانی از حج محروم مانده و نتوانسته‌اند به سرزمین وحی مشرف شده و مناسک را به جا آورند، اگر بخواهند حج واقعی را همراه با امام عصر(عجل الله تعالی فرجه) درک کنند، می‌توانند دل‌هاشان را روانه کرده و حضور روحانی در حج داشته باشند؛ یعنی احرام باطنی در اعمال و رفتارشان بگیرند و در اینجا هم مُحرِم شوند.

از این رو، همه ما بویژه حجاجی که امسال مشرف نشده اند، باید پیوند قلبی را با خدا بیشتر برقرار و درک کنیم و به خود بباورانیم تنها راه نجات و سعادت ما پیوند و همراهی با امام معصوم(علیه السلام) و درس گرفتن از مکتب اهل بیت(علیهم السلام) است.