آنچه از معنای ولایت و امامت برای ما شکل گرفته، پیوند تنگاتنگی با حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) دارد. درباره شأن و مقام حضرت تنها واقعه میلاد و نحوه تولد ایشان برای رفع هرگونه ابهامی جامع و کافی است. امام علی(ع) و پیامبر اکرم(ص) به مثابه دو یار جدانشدنی در توصیف یکدیگر دادههای زیادی در اختیار ما گذاشتهاند که میتوان با مرور آنها به شناختی متناسب با درک شخصی خود برسیم. برای عمق دادن به این شناخت با آیتالله سید محمد حسینی موسوی زنجانی، فقیه شیعه، از بزرگان حوزه و تولیت مسجد و مدرسه علمیه سید زنجان گفتوگو کردهایم. گفتنی است آیتالله حسینی زنجانی پس از درگذشت پدر، «سید عزالدین حسینی زنجانی» به درخواست جمعی از روحانیون حوزه علمیه مشهد و همچنین عدهای از مقلدان پدر و مردم مشهد به این شهر هجرت کرده و در مشهد مقدس فعالیتهای علمی و اجتماعی خود را پی گرفتهاست. در حال حاضر درس خارج فقه با تدریس ایشان در مشهد برقرار است.
جایگاه امام علی(ع) در تاریخ اسلام
مرجع تقلید شیعیان در مورد شأن و جایگاه امیرالمؤمنین علی(ع) در تاریخ عنوان کرد: صحبت در اهمیت جایگاه تاریخی و مذهبی ولادت امیرالمؤمنین(ع) بستگی به آن دارد که جایگاه تاریخی ولادت حضرت بر چه مسئلهای استوار باشد؛ تا آن معلوم نشود ویژگی امام علی(ع) روشن نمیشود. جایگاه تاریخی، مسئله جانشینی رسول گرامی اسلام(ص) است که از آن به اکمال دین تعریف شده است؛ یعنی همانطوری که نبوت و رسالت جایگاه ویژهای دارد امامت و وصایت بهمثابه رسالت است. آنچنان که رسول گرامی اسلام(ص) فرموده است: «أنتَ مِنّی بِمَنزلةِ هارونَ مِنْ مُوسی، اِلّا أنَّه لا نَبیَّ بَعدی؛ تو نسبت به من بهمنزله هارون نسبت به موسی هستی، جز اینکه پس از من پیامبری نخواهد بود»؛ با این سخن اهمیت این مسئله بهتر روشن میشود. بنابراین هرگونه سؤال و اما آوردن درخصوص تاریخ و موضوع ولایت و امامت امیرالمؤمنین(ع) تردید در خود نبوت است.
آمیخته با عشق خداوند
تولیت مسجد و مدرسه علمیه سید زنجان در مورد مهمترین ویژگی امیرالمؤمنین(ع) عنوان کرد: مهمترین ویژگی و اخلاق امام علی(ع) دینمداری است. چنانکه رسول خدا(ص) درباره ایشان فرمود: «...فَإِنَّهُ مَمْسُوسٌ فِی ذَاتِ اللَّهِ تَعَالَی؛ ...او مجذوب و شیفته ذات خدای بلندمرتبه است»(منتجبالدین رازی، علی، الاربعون حدیثا عن اربعین شیخا من اربعین صحابیا فی فضائل الامام امیرالمؤمنین(ع)، قم، مدرسة الامام المهدی، چاپ اول، ۱۴۰۸ق، ص۵۴، حدیث ۲۶). ممسوس فی ذات الله یعنی امیرالمؤمنین(ع) شیفته خدا بود، آنگونه که جز کلام خدا و اجرای امر او چیز دیگری را متوجه نمیشد. لذا جبههبندی اجتماعی کمترین اثری در برخورد اجتماعی و وظایف امامت نداشت.
در ادامه آیتالله حسینی زنجانی با اشاره به این امر که الگوگیری از امام علی(ع) برای زندگی امروز بدون تمهید فکری نمیتواند میسر شود، بیان کرد: بدون تمهید و اندیشه نمیتوان وارد موضوع شخصیت حضرت علی(ع) شد بلکه باید با نگاه به تاریخ و سیره زندگی امام علی(ع) و از روی روایات صحیح، این امر را بررسی و از آن الگوبرداری کرد. زندگی امام علی(ع) به مثابه آب صافی است که انسان را از ناخالصیها پاک کرده و به توحید واقعی که «هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِکُلِّ شَیْءٍ عَلِیمٌ؛ اوست اول و آخر و ظاهر و باطن و او به همه چیز داناست» (سوره حدید، آیه ۳) است، راهنمایی میکند.
سادهزیستی امام علی(ع)
استاد درس خارج حوزه، سادهزیستی را یکی از مهمترین پیامهایی معرفی کرد که میتوان از سبک زندگی امام علی(ع) آموخت و در این باره مطرح کرد: مهمترین پیامی که سادهزیستی امیرالمؤمنین(ع) برای ما دارد این است که هیچ لحظهای از تاریخ زندگی حضرت بر شیوه طاغوت قرار نگرفته است. وقتی به او اعتراض شد چرا این همه در زندگی به خود سخت میگیرد، فرمود: «اِنَّ الله عَزَّوَجَلَّ فَرَضَ عَلی اَئِمَّةِ العَدلِ اَن یُقَدِّروا اَنفُسَهُم بِضَعَفَةِ النّاسِ کَیلا یَتَبَیَّغَ بِالفَقیرِ فَقرُهُ؛ خداوند عزوجل بر پیشوایان عادل واجب کرده سطح زندگی خود را با مردم ناتوان برابر کنند تا فقری که دامن فقیر را گرفته، او را پریشان و برآشفته نکند» (کافی(ط-الاسلامیه) ج۱، ص۴۱۱، ح۳).
سادهزیستی امیرالمؤمنین(ع) در مسیر احیای عدالت اجتماعی بود تا درسی باشد برای ما که طاغوتیان زمان در طول تاریخ، این زمینه را میسازند تا دلها را با زخارف دنیا آراسته کرده و دنیازدگی را رواج دهند و بدین وسیله بر پشت مردم سوار شوند و بر آنان به ناحق حکمرانی کنند.
به قرآن و عترت بیاویزید
این استاد و نویسنده در پاسخ به این پرسش که اگر امام علی(ع) امروز در جامعه ما حضور داشت چه توصیهای به جوانان میکرد، بیان کرد: امام علی(ع) همگام و همراه با رسول خدا(ص) بوده و آنچه در قالب وصایت و امامت انجام داد ادامه همان رسالت و نبوت رسول گرامی اسلام(ص) بود. پیامبر اکرم(ص) در آخرین گفتوگوی مهم خویش با مردم، آنان را به تمسک به قرآن و عترت دعوت فرمود و امیرالمؤمنین(ع) نیز همواره در همین مسیر حرکت و جامعه را به سمت احیای امر پیامبر اکرم(ص) تشویق میکرد. قطعاً مهمترین توصیه امیرالمؤمنین(ع) به نسل امروز و جوانان همان توصیه پیامبر عظیمالشأن اسلام(ص) یعنی پیوستن و تمسک به قرآن و عترت است.
نظر شما