بازار، قلب تپنده اقتصاد ایران است. بازاریان و کسبه، نسل ‌اندر نسل نه فقط به معیشت خانوار ایرانی؛ بلکه به ثبات اجتماعی و سیاسی کشور نیز خدمت کرده‌اند. در ادوار مختلف شاهد بودیم بازار تهران، مشهد، تبریز و سایر بازارهای بزرگ و کوچک کشور، پایگاه دینداری و مبارزه با ظلم و طاغوت بوده و همواره صدای عدالت‌خواهی از آنجا شنیده شده است. همین بازاری دین‌مدار در بحبوحه‌های مختلف مثل قحطی و جنگ، صف خود را از محتکران جدا کرده و بخشی از کالا و مال‌التجاره خود را برای پشتیبانی از جنگ و جنگ‌زدگان و کسانی که دچار قحطی شده‌اند، به میان آورده است. به همین دلیل، اعتماد مسئولان عالی نظام به بازار و بازاریان اتفاقی نیست؛ بلکه ریشه در تجربه تاریخی دارد.
در روزهای اخیر، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی درباره اعتراضات و تحولات اجتماعی و اقتصادی کشور، نوای حکمت‌آمیزی برای همه گروه‌های فعال اجتماعی؛ به‌ویژه بازار و بازاریان داشتند. معظم‌له به‌ روشنی بیان کردند: «ما با معترض حرف می‌زنیم، مسئولین باید با معترض حرف بزنند؛ اما با اغتشاشگر حرف زدن فایده‌ای ندارد؛ اغتشاشگر را باید به جای خودش نشاند». علاوه بر این، رهبر معظم انقلاب با تصریح به سوابق تاریخی بازار، تأکید فرمودند: «قشر بازار و بازاری جزو وفادارترین قشرهای کشور به نظام اسلامی و به انقلاب اسلامی است. ما بازار را خوب می‌شناسیم. به اسم بازار و بازاری نمی‌توان با جمهوری اسلامی و با نظام اسلامی مقابله کرد. این اجتماعات عمدتاً‌ از طرف بازاری‌ها بود؛ امّا حرفشان حرف درستی بود».
اما حالا چند روز پس از این بیانات و دیده شدن برخی تجمعات ادامه‌دار؛ اما جسته و گریخته در برخی نقاط کشور، لازم است نقاط ثقل این رهنمودها را در دو وظیفه مهم و متناظر برای بازاریان و اتحادیه‌های صنفی و معتمدان جست‌وجو کرد: نخست، ایفای نقش واسطه امین میان دولت، حاکمیت و فعالان اقتصادی و بازاری و دوم، همکاری مؤثر در تنظیم بازار و کمک به کنترل اوضاع؛ به‌ویژه در مقاطع حساس.
با این حال، در شرایط فعلی که فشارهای اقتصادی، مشکلات معیشتی، نوسان‌های ارز و کمبود برخی کالاها، فضای عمومی جامعه را متأثر کرده، طبیعی است بخشی از بازاریان یا حتی جامعه مصرف‌کننده، با رویکرد اعتراضی، مطالبات خود را بیان کنند. این اعتراض‌ها اگر محترمانه، همراه با منطق و در چارچوب قانون بیان شود، کاملاً مشروع و قابل شنیدن است. همان‌طور که رهبر معظم انقلاب نیز تأکید کردند، مسئولان باید به اعتراض‌های بحق پاسخ دهند، گوش شنوا داشته باشند و در سیاست‌گذاری و اصلاح امور، از نظرات و تجربه بازاریان بهره ببرند.
اما در این میان، اتحادیه‌ها و معتمدان بازار مثل همه روزهای بحرانی تاریخ این کشور؛ از قحطی و جنگ گرفته تا دوره تحریم‌های فلج‌کننده اقتصادی، نقش واسطه‌گری و انتقال‌دهندگی بسیار حائز اهمیتی دارند. آن‌ها باید به ‌دور از هیاهوی گروه‌های تخریبی و برانداز، خواسته‌ها و مشکلات حوزه بازار را به مسئولان و دولت منتقل کنند و در عین حال، صدای آرامش‌بخش در فضای کسب ‌و کار باشند. این رهبران صنفی می‌توانند و باید پل ارتباطی کارآمدی برای کاهش فاصله میان دولت و فعالان بازار ایجاد کنند، مذاکره را جایگزین منازعه کرده و راه‌حل‌های عملیاتی را پیشنهاد دهند.
اما آن‌ سوی سکه نیز مهم است؛ یعنی هنگامی که عده‌ای محدود از فضاهای اقتصادی برای مطالبه‌گری مشروع عبور می‌کنند و به اغتشاش، تحریک به تخریب اموال عمومی یا آشوب در بازار روی می‌آورند، باید با مرزبندی جدی و شفاف میان معترض و اغتشاشگر، صف بازاریان اصیل را از آشوبگران جدا کنیم. این وظیفه‌ نه فقط بر عهده دولت یا نیروهای انتظامی؛ بلکه اصلی بر دوش خود بازار، اتحادیه‌ها و معتمدان بازار است. اگر چنین مرزبندی صورت نگیرد، حیثیت تاریخی بازار و اعتبار اجتماعی اصناف خدشه‌دار خواهد شد و دشمنان مردم از غبارآلودگی فضا، بهره‌برداری سوء خواهند کرد و در نهایت صدا و اثر اعتراض هم کمتر خواهد شد.در نهایت، بازاریان، کسبه و اتحادیه‌ها باید هم مطالبه‌گر و مدافع حقوق اولیه صنفی خود باشند، هم مروج امنیت، آرامش و همزیستی مسالمت‌آمیز. وظیفه امروز، همانند همیشه، ایستادن در میانه اعتدال، دوری از افراط و تفریط و پیگیری منافع جمعی از رهگذر گفت‌وگو و خردجمعی است. با تعمیق این نقش دوگانه؛ یعنی هم انتقال‌دهندگی حرفه‌ای و هم پاسداری از نظم و آرامش عمومی بازار می‌تواند همچنان موتور محرکه اصلاحات مثبت و پایداری نظام اجتماعی ایران باقی بماند.
دولت نیز باید روی معتمدان بازار، اصناف و اتحادیه‌ها حساب ویژه‌تری باز کند و برای ایجاد ثبات در بازار به لحاظ اقتصادی و اجتماعی و کنترل سطح مطالبات و روش اعتراض‌ها به آن‌ها اعتماد بیشتری داشته باشد.
در پایان یادآوری دوباره این نکته اهمیت دارد که بازار اگرچه جای مطالبه‌گری است؛ اما هیچ زمان جای اغتشاش و برهم زدن نظم جامعه نبوده، نیست و نخواهد بود. اعتماد رهبر معظم انقلاب به بازار و بازاریان، سرمایه‌ای عظیم است که باید با ایفای مسئولانه نقش‌های صنفی، آن را پاس داشت و به نسل بعد سپرد.