بشر اشرف مخلوقات است و زمانی که خداوند متعال، انسان را خلق کرد در آیه ۱۴ سوره مؤمنون در این باره فرمود: «فَتَبَارَکَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِینَ»؛ از این رو، همه موجودات روی زمین قابلیت آن را دارند که توسط انسان به خدمت گرفته شوند؛ چنان‌که قرآن کریم در آیه ۲۹ سوره بقره می‌فرماید: «هُوَ الَّذِی خَلَقَ لَکُم مَّا فِی الاْرضِ جَمِیعًا؛ او خدایی است که همه آنچه را (از نعمت‌ها) در زمین وجود دارد، برای شما آفرید». اما سؤال این است حال که تمامی نعمت‌ها برای استفاده انسان خلق شده‌اند آیا سزاوار است انسان وقت و عمر خود را به غفلت بگذراند؟ آیا هدف، رسیدن به همین لذت‌های زودگذر دنیاست یا انسان باید به دنبال چیزهایی غیر از لذت‌های زودگذر دنیا باشد؟
انسانی که گل سرسبد مخلوقات خداوند است، اگر ارزش و اندازه خود را بداند و هدف خود را بشناسد، می‌تواند به جایگاهی برسد که دنیا در مقابل او زانو بزند. در حدیثی زیبا امام سجاد(ع) می‌فرماید: «مَن کَرُمَت عَلَیه نَفسُهُ هانَت عَلَیهِ الدُّنیا؛ هر کس برای خودش ارزش قائل باشد، دنیا نزد او خوار می‌شود» (تحف‌العقول، ابن شعبه حرانی، ص ۲۷۸) کسی که جایگاه خود را بداند و برای خود ارزش قائل باشد، دنیا نزد او خوار می‌شود و کسی که دنیا و لذت‌های زودگذر آن در نزد او خوار شود، به دنبال لذت‌های آخرت خواهد رفت.
انسان اگر قدر و ارزش خود را بداند، خودش را به بهای خوشی‌های دنیا نمی‌فروشد بلکه بهای انسان بهشت و لذت‌های جاودان آن است. چنان‌که امام علی(ع) در حکمت ۴۵۶ نهج‌البلاغه می‌فرماید: «لَیْسَ لِأَنْفُسِکُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّةَ فَلَا تَبِیعُوهَا إِلَّا بِهَا؛ قیمت و ارزش تو بهشت است، به کمتر از بهشت خودت را نفروش». یکی از مواردی که سبب رسیدن به لذت‌ها و مقامات اخروی و بهشت جاویدان می‌شود خدمت به مردم است.
خدمت به خلق خدا در فرهنگ قرآن و اهل بیت(ع) ارزش و ثواب فراوانی دارد. در قرآن کریم و در آیه ۱۹۵ سوره بقره آمده است؛ «إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُحْسِنینَ» خداوند متعال کسانی را که کار خیر و نیک انجام می‌دهند دوست می‌دارد و چقدر خوب است انسان محبوب خدا باشد. پس با خدمت و کمک به همدیگر می‌توان به رضایت الهی و لذت‌های جاودان آخرت رسید.
در دین اسلام برای عباداتی مثل طواف خانه خدا، ثواب‌های فراوانی در نظر گرفته شده است. به‌طور نمونه یک طواف خانه خدا معادل ۶ هزار حسنه، آمرزش ۶هزار گناه، اعطای ۶هزار درجه و برآورده شدن ۶هزار حاجت است. این در حالی است که امام صادق(ع) پس از بیان این ثواب‌ها می‌فرماید: «قَضَاءُ حَاجَةِ الْمؤمِنِ أَفْضَلُ مِنْ طَوَافٍ وَ طَوَافٍ حَتَّی عَدَّ عَشْراً؛ گره‌گشایی از کار یک مؤمن، ۱۰ برابر این طواف فضیلت دارد» (الکافی، ج ۲، ص ۱۹۴).
از آنجا که عمل به فرامین دینی سبب سعادت در دنیا و آخرت است بنابراین عالمان دینی به عنوان مرزبان‌ها و مدافعان حریم دین، بزرگ‌ترین خدمت را به مردم انجام داده‌اند و در آخرت از جایگاه ویژه‌ای برخوردار خواهند بود. چنان‌که امام حسن عسکری(ع) می‌فرماید: «یَأتی عُلَماءُ شیعَتِنَا الْقَوّامُونَ لِضُعَفاءِ مُحِبّینا وَ أهْلِ وِلایَتِنا یَوْمَ الْقِیامَهِ، وَالاْنْوارُ تَسْطَعُ مِنْ تیجانِهِمْ عَلی رَأسِ کُلِّ واحِد مِنْهُمْ تاجُ بَهاء، قَدِ انْبَثَّتْ تِلْکَ الاْنْوارُ فی عَرَصاتِ الْقِیامَهِ؛ آن دسته از علما و دانشمندان شیعیان ما که در هدایت و رفع مشکلات دوستان و علاقه‌مندان ما تلاش کرده‌اند، روز قیامت در حالی وارد صحرای محشر می‌شوند که تاج کرامت بر سر نهاده و نورشان همه‌جا را روشنایی می‌بخشد و تمام اهل محشر از آن نور بهره‌مند خواهند شد» (تفسیر الامام العسکری(ع)، ص ۳۴۵، ح۲۲۶). البته باید توجه داشت میزان فایده عالمان دینی در مسیر هدایت مردم متناسب با مراجعه و پیروی مردم از آن‌ها خواهد بود.
خدمت به مردم و مسلمانان از چنان جایگاهی برخوردار است که در برخی روایات در کنار ایمان به خدا از بالاترین خصلت‌ها شمرده شده است؛ چنان‌که در صفحه ۴۸۹ تحف‌العقول آمده امام عسکری(ع) می‌فرماید: «خَصْلَتانِ لَیْسَ فَوْقَهُما شَیءٌ: الاْیمانُ بِاللهِ، وَنَفْعُ الاْخْوانِ؛ دو خصلت و حالتی که والاتر از آن دو چیز نیست، عبارت‌اند از ایمان و اعتقاد به خداوند، نفع رساندن به برادران دینی». پس خدمت به خلق همچون ایمان به خدا سبب صعود انسان به مقامات معنوی و جلب رضایت خداوند متعال می‌شود و البته از سوی دیگر، کسی که حق و حقوق دیگران را پایمال کرده و به وظیفه خود در قبال مردم جامعه عمل نکند، عقاب الهی متوجه او خواهد بود. پس در این میان وای به حال مسئولانی که فرصت خدمت به مردم به آن‌ها داده شده اما قدر خود را ندانسته و به جای خدمت صادقانه، کم‌کاری کنند، زیرا نه تنها باید جوابگوی فرصت‌های از دست رفته‌شان باشند، بلکه در مورد تضییع حق و حقوق دیگران هم مورد سؤال و بازخواست قرار خواهند گرفت.