در طول تاریخ بشریت پیامآوران الهی با روشنگریهای خود خط بطلانی بر مسیر انحراف از حق و عدول از ارزشهای انسانی کشیدهاند. حضرت محمد مصطفی(ص) آخرین هدایتگر و بیمدهنده از طرف خدای مهربان برای بشر است. مبعث رسول(ص) مبنایی مجدد برای اصلاح مسیر تاریخ بود. مسیری که آمده بود تا بشر را به صلح، عدالت و رستگاری برساند. با گذشت سالها از به رسالت رسیدن نبی رحمت حضرت محمد مصطفی(ص) عشق به شخص پیامبر(ص) فارغ از آثار انکارنشدنی باورهای دین مبین اسلام برای ما مسلمانانی که پیامبر را به چشم سر ندیدهایم؛ باقی است. با آیتالله مهدی زمانیفرد از استادان درس خارج حوزه علمیه خراسان و عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان درباره سبک و سیره رفتاری پیامبر(ص) در مقابله با ثروتاندوزی، عدالتمحوری و پیامدهای این امر مهم که موجب رسیدن به وحدت، اقتدار و عزت ملی است به گفتوگو پرداختهایم که مشروح آن را در ادامه میخوانید.
سنت پیامبر(ص) منطبق بر ایدهای مهندسی شده/ سیره نبی الگویی برای امروز
آیتالله مهدی زمانیفرد با تبریک و تهنیت مبعث رسول مکرم اسلام(ص) به بهرههای این فرصت برای امروز ما اشاره کرد و گفت: یکی از منابع مهم دسترسی به بنیانهای دین ما سیره پیامبر اکرم(ص) است. آنچنانکه در قرآن کریم در سوره احزاب اشاره شده است که شما مسلمانان باید پیامبر(ص) را به عنوان الگوی رفتاری خود قرار دهید. واکاوی سیره نبی مکرم به خصوص در مناسبت مبعث ایشان به منظور رسیدن به الگویی برای امروز مهم است. سیره نبوی در ابعاد مختلف از جمله بعد اجتماعی در شاخصههای مختلفی قابل تحقیق و الگوبرداری است. یکی از نکات برجسته در سیره اجتماعی ایشان مواجهه با مسائل اقتصادی و بحث ثروتاندوزی است. سیره شخصی ایشان در مباحث مالی اکتفا به میزانی است که به اندازه رفع نیازهای خود و خانوادهشان باشد و مابقی اموال و مازاد آن شایسته است صرف احسان به نیازمندان و اقشار آسیبپذیر جامعه شود و پیامبر گرامی(ص) بارها این امر را به یاران خود توصیه میفرمودند، زیرا موجب تقسیم ثروت میان اقشار آسیبپذیر یا آسیبدیده و همچنین رسیدن به جامعهای با رفاه نسبی برای افراد با فاصله طبقاتی اندک خواهد شد. باید توجه داشته باشیم خود حضرت نیز زندگی سادهای داشتند و تنها توصیهکننده نبودند. زیرا تجمع ثروت برای یک نفر دارای آسیبهای زیادی هم برای خود فرد و هم تضرری برای جامعه است. در دین اسلام ثروت و مال امانتی الهی در دست انسان است که باید به درستی از آن استفاده شود.
عدالت تنها یک رؤیا نیست
مدرس حوزه در ادامه به اصل قرآنی دیگر از سیره اجتماعی پیامبر اکرم(ص) پرداخت و افزود: در قرآن کریم یکی از اهداف امر رسالت پیامبر اکرم(ص) اجرای عدالت و قیام به قسط و عدل است. در ابعاد مختلف زندگی مانند ابعاد حقوقی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بایستی عدالت محقق شود، زیرا آرمانهای بشری در سایه عدالت به حقیقت تبدیل میشوند. پیامبر اکرم(ص) برای رسیدن به جامعهای مطلوب شاخهها و رشتهای از اصول اجتماعی را برای مسلمانان به ارمغان آوردند. پس از مقابله با ثروتاندوزی و ترویج احسان، اصل مهم اجرای عدالت ما را به این امر نزدیک میکند. در بحث برقراری عدالت ایشان در سیره عملی خود عملکرد چشمگیری داشتهاند و با مطالعه تاریخ به موارد زیادی از این امر برمیخوریم. در دوران پیامبر(ص) افراد بانفوذ برای اعمال نشدن قانون برای خود بهشدت تلاش میکردند، اما پیامبر(ص) معتقد بودند همه افراد در هر ردهای از جامعه در برابر قانون یکسان هستند و اگر قانون فقط برای افراد ضعیف اجرا شود و برای اقشار قوی اجرا نشود آن جامعه به مرحله پاکی و درستی نمیرسد. همچنین عدم تبعیض در سیره عملی ایشان مشهود است. افراد چه سیاه و چه سفید با هر نژاد و جنسیت در نزد پیامبر(ص) یکسان بودند. به عنوان مثال مؤذن انتخابی ایشان، جناب بلال برده آزادشدهای از حبشه با رنگ پوستی متفاوت بود. افراد به ایشان وقتی برای تعویض مؤذن و مواردی از این دست صحبت میکردند؛ پیامبر(ص) میفرمودند: همان طور که در قرآن کریم در آیه ۱۳ سوره حجرات آمده است: «ان اکرمکم عندالله اتقاکم؛ بیتردید گرامیترین شما نزد خدا پرهیزکارترین شماست» تنها تقوا و ایمان افراد سبب برتری آنها بر یکدیگر است، نه نژاد و جنسیت و رنگ پوست و بر اساس این بنای قرآنی عدالت برای همگان محقق خواهد شد.
قدم به قدم بر اساس اصول نبی(ص) برای جامعهای منسجم و اسلامی
آیتالله زمانیفرد با مطرح کردن شیوه رسول اکرم(ص) در عدالت اجتماعی با بیان کلیدواژه روشنگر دیگری گفت: جامعهای که بر اساس عدالت اداره شود دارای مردم متحد و جامعه منسجم خواهد بود، مردمی که با همدلی و یاری یکدیگر زیست مسالمتآمیزی دارند. با دقت در سیره عملی پیامبر(ص) مشاهده میکنیم زیرساختهای اساسی در رسیدن به انسجام چه مواردی است. مدیران و مسئولان بایستی با الگو قرار دادن این موارد به جامعه کمک کنند. هر کدام از ما نیز در این مسیر در هر جایگاهی که هستیم باید تلاش کنیم و هر کسی با هر توانی میتواند قدم بزرگی برای رسیدن مردم به حق و حقوق خود بردارد. تلاش رسول خدا(ص) برای انجام این اصول به منظور رسیدن به پیوندی عمیق و استوار بود؛ چرا که جامعهای که افراد از هر نظر به یکدیگر نزدیک باشند و مردم به حقوق خود دسترسی داشته باشند؛ جامعهای منسجم و محکم است.
رهاورد آموزههای نبی(ص) به پیروزی بر دشمن میرسد
در ادامه استاد و پژوهشگر حوزه دین با بیان مواردی از سیره نورانی رسول گرامی اسلام(ص) مطرح کرد: نبی مکرم(ص) به انسجام میان مردم اهتمام داشتند. ایشان همواره تلاش میکردند مردم با یکدیگر همراه و همدل باشند. کوشش ایشان برای پیوند میان مردم پس از مبعوث شدنشان ستودنی است. رسول خدا(ص) در مکه مکرمه به مدت ۱۳ سال و در مدینه منوره ۱۰ سال با عملکرد و توصیههای مختلف به برابری و برادری میان مردم پرداختند. به طور مثال افرادی که پس از فتح مکه به اسلام ایمان آورده بودند را به اخوت و برادری با یکدیگر دعوت کردند و در نتیجه این توصیه بسیاری از افراد با پیمان برادری با یکدیگر انس و الفت گرفتند. ایشان مجدداً در مدینه پس از هجرت میان افرادی که از مکه به مدینه آمده بودند نیز پیمان برادری ایجاد و مهاجران و انصار را دو به دو به برادری سفارش کردند. خداوند در قرآن کریم مسلمانان را از درگیری با یکدیگر برحذر میدارد. ناظر بر این امر در سوره آلعمران آیه ۱۰۳ آمده است: واعتصموا بحبل الله جمیعا و لاتفرقوا و اذکروا نعمتالله علیکم اذ کنتم اعداء فالف بین قلوبکم...؛ و همگی به ریسمان الهی (قرآن و اهل بیت(ع)) چنگ زنید و پراکنده و گروه گروه نشوید و نعمت خداوند را بر خود یاد کنید. آن گاه که (پیش از رسالت پیامبر و نزول قرآن) با یکدیگر دشمن بودید پس میان قلبهای شما پیوند و الفت برقرار کرد و در نتیجه به رحمت و لطف او با یکدیگر برادر شدید...». در این آیه خداوند مسلمانان را به وحدت دعوت میکند زیرا با تفرقه شوکت جامعه از بین خواهد رفت.
آیتالله زمانیفرد در پایان افزود: توصیههای قرآنی و مطابق آن رفتار پیامبر(ص) در اجتماع، ما را به فلسفه این توصیهها میرساند. وقتی با تحقق آموزههای دینی به جامعهای دارای وحدت برسیم به دستاوردی چشمگیر دست مییابیم و هیچ دشمنی بر جامعه یکپارچه و متحد ایمانی غلبه پیدا نمیکند. در تجربه معاصر مردم ایران این امر اثبات شده است و ما دیدیم اتحاد مردم و در کنار هم قرار گرفتن آنها منجر به سرنگونی حکومتی ۲هزار و ۵۰۰ ساله شد. سپس انقلاب اسلامی و پس از آن نیز در جنگ تحمیلی هشت ساله و حتی در جنگ ۱۲روزه ما شاهد این امر بودیم. در روزهای اخیر نیز دشمن پس از تهدیدها و فتنهافکنیهای زیاد با مشارکت و اتحاد مردم در روز ۲۲ دی ماه جاری روبهرو شد و نتوانست کاری از پیش ببرد. به این ترتیب رهاورد و میراث گرانبهای سیره نبوی و رهنمودهای قرآن برای همه ما روشن است. الگوگیری از سنت رسولالله(ص) به چنین دستاوردهای چشمگیری از اقتدار، عزت و قدرت منجر میشود.
نظر شما