نامِ رامسر درحالی به عنوان خاستگاه مهم‌ترین و پیشروترین کنوانسیون زیست‌محیطی برای حفاظت از تالاب‌ها در جهان مطرح است که رودخانه‌ها و منابع آبی این شهرستان در نبودِ تصفیه‌خانه و شبکه جمع‌آوری فاضلاب، میزبان دائمی و تخلیه گاه پایانی فاضلاب های خانگی هستند؛ امل اکنون با پیگیری سازمان حفاظت محیط‌زیست و تصویب بودجه، عروس شهرهای ایران در میان ۶ شهر مازندران برای طرح مدیریت جامع جمع‌آوری و احداث تصفیه فاضلاب قرار گرفته، طرحی که می‌تواند بحران شماره یک محیط زیستی این شهر را برطرف کند.

شهرهای رامسر، تنکابن و عباس‌آباد از معدود شهرهای مازندران هستند که هنوز شبکه جمع‌آوری فاضلاب در آن‌ها شکل نگرفته است و این درحالی است که نزدیکی به کوه و دریا، سطح بالای آب‌های زیرزمینی و کاهش توان خودپالایندگی خاک باعث شده فاضلاب‌های شهری به راحتی وارد منابع آبی شوند.

این وضعیت نه تنها تهدیدی جدی برای محیط زیست است و می‌توان گفت از مرز بحران گذشته، بلکه تهدیدی جدی برای، سلامت عمومی هم به‌شمار می‌آید. چراکه رودخانه‌های این شهرها و در نهایت دریای کاسپین، با اکوسیستمی شکننده‌ای که دارد، سال‌هاست میزبان فاضلاب‌های خانگی هستند. اگر به این وضعیت جمع‌آوری و تخلیه فاضلاب توسط ماشین‌های لجن‌کش که به مراتب آلودگی بالاتری دارند، به این بحران اضافه کنیم ابعاد و نگرانی پیرامون این بحران به شکل گسترده‌ای خود را نشان می‌دهد.

در این میان رامسر اما به لحاظ موقعیت جغرافیایی و اعتبار بین‌المللی محیط زیستی، شرایط خاصی دارد. این منطقه با کمترین فاصله میان کوه و دریا و جایگاه مهم خود به‌عنوان خاستگاه نخستین و پیشروترین کنوانسیون رامسر برای حفاظت از تالاب‌های جهان، تصویری متناقض در زمینه محیط زیست دارد. نبود شبکه جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب باعث شده این شهر همچنان محل تخلیه دائمی فاضلاب خانگی باشد. اگر به این وضعیت فعالیت لجن‌کش‌ها و تخلیه‌ این نوع فاضلاب که به مراتب آلوده‌تر است اضافه کنیم، نگرانی‌ها پیرامون ابعاد و گستره آلودگی و پیامدهای آن بیش از پیش نمایان می‌شود.

تلاش‌های گذشته و امید به آغاز پروژه

البته تلاش‌ها برای ایجاد تصفیه‌خانه در رامسر به سال ۱۳۹۲ بازمی‌گردد. یعنی پس از انجام مطالعات پس از انتخاب محل مناسب در حوالی یکی از روستای رامسر رایزنی برای تأمین اعتبار انجام شد و همان زمان از سوی بانک توسعه اسلامی مبلغ قابل توجهی به این پروژه اختصاص یافت. با این حال، اعتراض‌های محلی در سال ۱۳۹۶ اجرای طرح را متوقف و اعتبار تخصیص‌یافته برگشت خورد.

اکنون پس از گذشته ۱۲ سال با پیگیری‌های شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، گام‌های عملیاتی برای اجرای این پروژه با اعتبار مصوب آغاز شده و امید به نجات محیط زیست منطقه دوباره زنده شده است.

در همین ارتباط فرماندار رامسر در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا با بیان اینکه رامسر جزو ۶ شهرستان اولویت‌دار مازندران برای ساماندهی فاضلاب قرار گرفته و طرح مدیریت فاضلاب شهری با رویکرد ایجاد تصفیه‌خانه‌های لوکال در چند نقطه شهر اجرا خواهد شد، در تشریح آخرین وضعیت این طرح افزود: برای تأمین زمین مورد نیاز، گزینه‌های مختلفی بررسی شد و حتی زمینی در مجاورت فرودگاه رامسر مدنظر قرار گرفت که قرار بود با زمینی در فرودگاه نوشهر تهاتر شود، اما با توجه به ملاحظات منظر شهری، بین‌المللی بودن فرودگاه و برنامه‌های توسعه‌ای آن، این گزینه کنار گذاشته شد.

مسلم قبادیان با بیان اینکه مدل لوکال از استانداردهای روز دنیا در مدیریت فاضلاب شهری است، ادامه داد: در قالب این طرح، فاضلاب شهر رامسر در هفت نقطه به‌صورت محلی تصفیه می‌شود و برای اجرای آن، تملک زمین در چند موقعیت پیش‌بینی شده است که بخشی از این اراضی متعلق به شهرداری بوده و امکان همکاری در این زمینه وجود دارد.

فرماندار رامسر خاطرنشان کرد: اجرای این طرح علاوه بر پوشش چالش کمبود زمین در رامسر، مشکلات و چالش‌های پروژه‌های متمرکز گذشته را نخواهد داشت.

قبادیان با اشاره به تصویب طرح و مشخص شدن منابع مالی آن تصریح کرد: با پیگیری‌های شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، برنامه جامع مدیریت و ساماندهی فاضلاب شهری مازندران ابلاغ شده و در این برنامه شهرستان رامسر دیده شده و برای آن بودجه در نظر گرفته شده است.

وی افزود: تأمین اعتبار این پروژه از محل تسهیلات ماده ۵۶ و از طریق بانک‌های داخلی انجام خواهد شد.

بنابراین گزارش، آغاز اجرای طرح جامع جمع‌آوری و تصفیه فاضلاب در رامسر و تنکابن را می‌توان نقطه عطفی در مواجهه با یکی از مزمن‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی غرب مازندران دانست. موفقیت این طرح، که این‌بار با مدل‌های لوکال و پشتوانه اعتباری مشخص دنبال می‌شود، نه‌تنها به کاهش آلودگی منابع آبی و ارتقای سلامت عمومی منجر خواهد شد، بلکه می‌تواند جایگاه زیست‌محیطی رامسر به‌عنوان شهر کنوانسیون تالاب‌ها را احیا کند؛ مشروط بر آنکه اجرای پروژه بدون وقفه، با همراهی مدیریت شهری و نظارت مستمر دستگاه‌های مسئول ادامه یابد.