در این مراسم مدیر کل امور عشایری خراسان رضوی عنوان کرد: این استان ۸هزار و ۲۰۰خانوار عشایری دارد و خراسان رضوی با جمعیت ۳۴هزار نفر پانزدهمین استان عشایری کشور است و این جامعه عشایری کمتر از یک -هفتم جمعیت روستایی و کمتر از سه دهم درصد جمعیت کل خراسان تعریف می شود که پتانسیل قابل توجهی دارد.

محمد حسین جعفری ادامه داد: جامعه عشایری خراسان رضوی ۱۲ درصد دام سبک استان، ۶۰ درصد شتر خراسان رضوی و ۲۴ درصد مراتع استان را در اختیار دارد و سالانه حدود ۱۷ هزار متر مربع تولیدات صنایع دستی جامعه عشایری خراسان رضوی است.

وی افزود: با توجه به پتانسیل بالای تولید دام سبک توسط جمعیت عشایری استان ازسال ۹۲ برای تغذیه علمی دام گام اساسی برداشته شد و کاهش ضریب تبدیل و افزایش بهره وری را به دنبال داشت به نحوی که شاهدکاهش ۳۵ درصدی هزینه های تولید هستیم و براساس یک پایش کشوری از صد راس دام سبک، ۹۲ بره تولید می شود که این عدد در گذشته ۷۰ بره بوده است.

تقویت زیرساخت های عشایری با رویکرد فناورانه

در ادامه این مراسم نماینده مردم فریمان در مجلس شورای اسلامی عنوان کرد: شاید خراسان رضوی پانزدهمین استان از نظر جمعیت عشایر باشد اما در بسیاری از حوزه ها از جمله افزایش تولید و بهره وری پیشگام است و در این مسیر از طرح های دانش بنیان و فناورانه حمایت می کنیم.

احسان قاضی زاده هاشمی ادامه داد: فریمان امروز قطب یک کشاورزی گلخانه ای است و ۵۰ شرکت دانش بنیان دارد.

وی با اشاره به جایگاه استان خراسان رضوی در حوزه تولید و اقتصاد گفت: خراسان رضوی در بسیاری از عرصه‌ها از جمله خلق ثروت، ایجاد زنجیره ارزش و تولید ارزش افزوده جزو استان‌های پیشرو کشور است و حوزه امور عشایری نیز در این استان از اولویت‌های مهم به‌شمار می‌رود.

قاضی زاده هاشمی با بیان اینکه تقویت زیرساخت‌های عشایری نیازمند هم‌افزایی و همکاری همه دستگاه‌هاست، خاطرنشان کرد: افتتاح این واحد تولیدی که ماهیت دانش‌بنیان و فناورانه دارد، گامی مهم در تأمین نهاده‌های مورد نیاز دام عشایری است و این نهاده‌های تولیدی علاوه بر نقش تغذیه‌ای، در برخی موارد کارکرد درمانی نیز دارند.

نماینده مردم فریمان در مجلس از آمادگی برای حمایت از توسعه این‌گونه واحدها خبر داد و افزود: امکان بهره‌گیری از خط اعتباری ۷۰ همتی، منابع صندوق نوآوری و شکوفایی معاونت علمی ریاست‌جمهوری و همچنین بسته ۲۰ همتی طرح‌های پیشران برای حمایت از طرح‌های توسعه‌ای وجود دارد.

قاضی‌زاده هاشمی با تأکید بر ضرورت جلوگیری از عقب‌ماندگی وزارت جهاد کشاورزی در جذب منابع حمایتی تصریح کرد: انتظار می‌رود با پیگیری‌های لازم، سهم این وزارتخانه در استفاده از ظرفیت‌های اعتباری و حمایتی به‌طور کامل محقق شود و توسعه واحدهای فناورانه در خراسان رضوی به ویژه در حوزه کشاورزی و دامداری شتاب بگیرد.

دام و محصولات عشایر ظرفیت مهم در انرژی و اقتصاد

معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان امور عشایری کشور نیز با تاکید بر اهمیت توسعه جامعه عشایری و نقش آن در امنیت غذایی و اقتصادی گفت: دام عشایر و زنجیره ارزش آن شامل پشم، نمد، لباس و ایزولاسیون حرارتی می‌تواند در بهره‌وری انرژی و کاهش مصرف گاز در کشور نقش موثری ایفا کند.

جهان بخش میرزاوند ادامه داد: پشم دام عشایر که امروز یک معضل زیست محیطی شده در گذشته در صنعت نمد و ایزولاسیون حرارتی به کار می‌رفته اما مورد غفلت قرار گرفته و باید گفت امروز قابلیت استفاده در ساختمان‌ها و کاهش مصرف انرژی را دارد.

وی افزود: جامعه عشایری با پراکندگی در بیش از ۶۰ میلیون هکتار و بیش از ۳۰۰ هزار گله دام، علاوه بر تولید غذا و صنایع دستی، نقش موثری در پدافند غیرعامل کشور و حفاظت از منابع ملی دارد.

معاون وزیر جهاد کشاورزی با تاکید بر اهمیت امنیت غذایی و مقاوم‌سازی تولیدات دامی تصریح کرد: دام عشایر در مقابله با تهدیدهای صنعتی و هزینه های تولید بالای دامداری صنعتی و می تواند تضمین کننده پایدار تولید گوشت و شیر در کشور باشد.

میرزاوند با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی جامعه عشایری ادامه داد: با حمایت مالی و فنی، عشایر می‌توانند اشتغال ایجاد کرده و تولید صنایع دستی را توسعه دهند و گردشگری مبتنی بر چادرهای عشایری خراسان رضوی می‌تواند به اندازه هتل‌های پنج‌ستاره این استان درآمدزایی داشته باشد و فرهنگ ایرانی-اسلامی ما را به جهان معرفی کند.

وی افزود:با اعتبارات خرد، وام‌های حمایتی و توسعه زیرساخت‌ها، خانواده‌های عشایری می‌توانند هم درآمدزایی داشته باشند و هم به تولید صنایع دستی و اشتغال کمک کنند.این ظرفیت‌ها می تواند سهم ایران را از بازار جهانی هزار میلیارد دلاری صنایع دستی که در حال حاضر کمتر از نیم درصد است ارتقا دهد.

رئیس سازمان امور عشایری کشور تأکید کرد :دولت، مجلس و مردم باید توجه ویژه‌ای به جامعه عشایری داشته باشند و با رویکرد جدید، این جامعه می‌تواند نقش کلیدی در امنیت غذایی، انرژی، اقتصاد و فرهنگ کشور ایفا کند.

جا ماندن عشایر خراسان رضوی از آمار رسمی و چالش خدمات‌رسانی

معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان امور عشایری کشور در ادامه ابن مراسم و در جمع خبرنگاران از افتتاح یکی از پیشرفته‌ترین و باکیفیت‌ترین کارخانه‌های خوراک دام در خراسان رضوی خبر داد و تاکید کرد: این واحد می‌تواند به افزایش بهره‌وری تولید گوشت قرمز در حوزه عشایری و کاهش وابستگی به واردات کمک کند و یک الگوی کشوری باشد و با توسعه فازهای بعدی، بخش قابل توجهی از نیاز دام عشایر استان و کشور را به خوراک غنی‌شده و علمی دام تأمین کند.

میرزاوند ادامه داد: میزان مصرف خوراک دام در حوزه عشایر هم‌اکنون بسیار پایین است، اما با آموزش، ترویج و توسعه شبکه تولید، می‌توان این وضعیت را ارتقا داد و زمینه افزایش تولید و درآمد جامعه عشایری را فراهم کرد.

وی در پاسخ به پرسش خبرنگار قدس درباره اجرای طرح ساماندهی عشایر که از سال ۱۳۸۴ مصوب شده اما جزو طرح های برزمین مانده محسوب می شود عنوان کرد: ساماندهی جامعه عشایری از سال ۱۳۸۴ مصوب شده و قریب بر پنجاه دستگاه کشوری موظف به ارائه خدمات هستند و با توجه به شرایط زندگی در حال کوچ عشایر باید این خدمات در حین کوچ ارائه شود که در حال حاضر سازمان امور عشایر، بسیج عشایر و آموزش و پرورش عشایر سیار در دل کوچ، خدمات ارائه می‌کنند و تلاش داریم با راه‌اندازی پست عشایری، کد پستی و دفاتر خدمات الکترونیکی در سکونتگاه‌های ییلاقی و قشلاقی، خدمات را به دل چادرها ببریم و تا روز ملی مخابرات و ارتباطات، حدود ۲۷۶ مدرسه شبانه‌روزی عشایری به زیرساخت‌های آموزش از راه دور مجهز خواهد شد که قدم بزرگی در ارتقای کیفیت آموزش و زندگی جامعه عشایری است اما نیاز است سایر دستگاه ها هم خدمت رسانی داشته باشند.

وی با تأکید بر اهمیت زنجیره ارزش دام، فرآورده‌های دامی، صنایع دستی و گردشگری عشایری گفت: با تعامل همه دستگاه‌های مسئول، بهره‌وری در تولید، درآمد و سطح رفاه جامعه عشایری افزایش خواهد یافت و توسعه پایدار در این حوزه تحقق می‌یابد و این کارخانه یک پروژه تمرینی است تا بتوانیم توسعه علمی و پایدار را در سراسر کشور تعمیم دهیم و جامعه عشایری را در مسیر توسعه اقتصادی و فرهنگی هدایت کنیم.

رئیس سازمان امور عشایری کشور در پاسخ به دیگر پرسش خبرنگار قدس درباره تامین منابع مالی برای جامعه عشایری با توجه به حذف ارز ترجیجی تشریح کرد: با توجه به شرایط خاص زندگی عشایری، امکان استفاده از تضامین بانکی سنتی برای آنها فراهم نیست، چرا که عمدتاً دارای مستغلات قابل ارائه به بانک‌ها به عنوان تضمین نیستند. برای رفع این مشکل، به یک فرمول همکاری با بانک کشاورزی رسیدیم تا اعتبارات در اختیار اتحادیه‌ها و تعاونی‌های عشایری قرار گیرد و این نهادها بتوانند نهاده‌های دامی را تامین کرده و در اختیار جامعه عشایری قرار دهند و عشایر از تغییرات نرخ ارز آسیبی نبینند و میزان خط اعتباری اختصاص یافته برای حمایت از جامعه عشایری ۷۰همت است که درخواست اخذ ۱۰ همت دیگر به نهادهای مربوطه داده شده که امیدواریم مورد موافقت قرار بگیرد.

وی در پاسخ به این پرسش که بزرگترین چالش عشایر خراسان رضوی چیست توضیح داد: هنگام اجرای یک سیاست ملی، ما آن را مبتنی بر شرایط خاص هر منطقه اجرایی می‌کنیم. یکی از بزرگترین چالش‌ها در خراسان رضوی، جا ماندن تعدادی از عشایر از آمار ثبت مبنایی است. اولویت نخست ما به‌روزرسانی آمار جامعه عشایری و مکان‌محور کردن سکونتگاه‌ها و ایل‌راه‌هاست تا خدمات هوشمند به این جامعه ارائه شود. برنامه به‌روزرسانی و مکان‌محور کردن خدمات عشایری در کشور آغاز شده و خراسان رضوی به عنوان یکی از دو استان پایلوت این طرح قرار دارد که استان خوزستان نخستین پایلوت بوده است.

افزایش ظرفیت خوراک دام عشایری در خراسان رضوی

رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی نیز در حاشیه این مراسم افتتاح در جمع خبرنگاران گفت: این پروژه با حمایت مراکز تحقیقاتی، پژوهشی و دانشگاهی و همکاری اداره کل عشایر استان به ثمر رسیده است و نقش مهمی در توسعه جامعه عشایری استان خواهد داشت.

مجید جعفری با اشاره به وضعیت تولید خوراک دام در استان گفت: خراسان رضوی در حوزه کارخانجات خوراک دام مازاد بر نیاز تولید دارد، اما این کارخانه به صورت تخصصی خوراک دام سبک عشایری تولید خواهد کرد و روش تولید و فرمول‌های آن با سایر کارخانه‌ها متفاوت است و هدف از راه‌اندازی این واحد، تولید خوراک کامل و آماده کارخانه‌ای برای تمام دام عشایر استان است تا بتواند سهم قابل توجهی از نیاز جامعه عشایری به خوراک دام را تأمین کند.

وی افزود: در حال حاضر تنها حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد از دام عشایر استان از خوراک آماده استفاده می‌کنند و علت این محدودیت، ظرفیت تولید پایین کارخانه‌های پیشین بوده است. با افتتاح این کارخانه و راه‌اندازی خط تولید پیشرفته‌تر، حجم تولید افزایش خواهد یافت و انتظار می‌رود درصد استفاده عشایر از خوراک آماده افزایش پیدا کند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوی تاکید کرد: علاوه بر تولید، فعالیت‌های ترویجی و آموزشی که توسط اداره کل عشایر و تشکل‌های مرتبط انجام می‌شود، نقش مهمی در ارتقای بهره‌وری و تشویق دامداران به استفاده از خوراک آماده خواهد داشت که با توسعه این کارخانه و افزایش حجم تولید، هدف نهایی پوشش کامل نیاز خوراک دام عشایری استان است و این کارخانه می‌تواند الگویی برای سایر استان‌ها باشد.

گفتنی است ساخت کارخانه خوراک دام اتحادیه تعاونی های عشایر خراسان رضوی از سال ۱۴۰۰ آغاز شده و بیش از ۱۳ هزار و ۵۰۰ متر مربع فضا دارد. سرمایه‌گذاری انجام شده در این کارخانه بالغ بر ۶۰ میلیارد تومان است که ۲۶ میلیارد تومان آن از طریق بانک‌ها و مابقی توسط تشکل‌های عشایری تأمین شده و ظرفیت اسمی این کارخانه ۶۰ هزار تن است و حدود ۲۰ نفر به صورت اشتغال مستقیم در این مجموعه فعالیت خواهند کرد. این واحد نمونه‌ای از پتانسیل و توانمندی جامعه عشایری کشور محسوب می‌شود و به گفته مسئولان ۸ هزار و ۲۰۰ خانوار عشایر سهامدار آن هستند و سود حاصل از فعالیت کارخانه به افزایش سهام و منافع جامعه عشایری بازمی‌گردد و هیچ نفع شخصی در این مجموعه وجود ندارد.