تأمین آب در استانهای خشک و نیمهخشک ایران دیگر صرفاً یک پروژه عمرانی نیست؛ بلکه به مسئلهای راهبردی در حوزه امنیت زیستی، پایداری شهری و حتی ثبات اقتصادی تبدیل شده و در این میان خراسان رضوی و به ویژه کلانشهر مشهد، در سالهای اخیر تحت تأثیر تداوم خشکسالی، افت منابع زیرزمینی و کاهش بارندگی، بیش از گذشته به اجرای طرحهای بزرگ تأمین آب وابستهاند و طرحهایی که ماهیتی ملی دارند؛ اما بار مالی آنها بهطور کامل با ساختارهای بودجهای موجود همخوانی ندارد.
طرحهای کلان آب مشهد همچنان در تنگنای اعتبار
در همین راستا معاون برنامهریزی شرکت آب منطقهای خراسان رضوی از اختصاص هزار میلیارد تومان برای پروژه انتقال پساب به غرب مشهد و جایگزینی آن با آب کشاورزی خبر داد و ضمن ابراز نگرانی از تأمین اعتبار لازم برای طرحهای دیگر آب منطقهای؛ به ویژه طرح انتقال آب از یال شمالی هزارمسجد اظهار کرد: با وجود طرحهای فراوان ارائه شده، میزان اعتبارات در نظر گرفته شده برای تکمیل پروژههای تأمین آب در استان؛ به ویژه برای شهر مشهد کافی نیست.
مجتبی برغمدی با تشریح نیازهای اعتباری، به رمزگشایی از اعتبارات پروژههای تأمین آب استان پرداخت و گفت: ماهیت اعتبارات طرحهای عمرانی حوزه آب از آنجا شکل میگیرد که بر اساس آب قابل برنامهریزی، طرحی وجود داشته باشد؛ یعنی بودجه عمرانی بخش آب به اعتبار مورد نیاز اجرای طرح تعلق میگیرد نه به وسعت استان. در واقع سازمان برنامه و بودجه در مدت اجرای طرحها طبق اولویتدار بودن، اهداف و پیشرفت فیزیکی، اعتبار آن را تأمین میکند نه بر اساس وسعت جمعیت؛ اما در حال حاضر با وجود اینکه طرحهای مختلف و بااهمیتی برای استان به وزارتخانه ارائه شده، همچنان میزان اعتبارات در نظر گرفته شده کافی نیست.
وی اضافه کرد: به عنوان مثال در خراسان رضوی اعتبارات مصوب عمرانی آب منطقهای در سال ۱۴۰۳ به عدد تاریخی ۲هزار و ۱۹۰میلیارد تومان رسید که برای ۲۰ طرح ملی و استانی در نظر گرفته شد و ۷۷درصد آن یعنی هزار و ۶۹۰میلیارد تومان تخصیص پیدا کرد. در سال ۱۴۰۴ تا این تاریخ هزار و ۲۰۰میلیارد تومان اعتبار داشتیم که ۹۶۰میلیارد تومان آن تخصیص یافته است. با مقایسه این اعداد با هم به راحتی میتوان دریافت که اعتبارات امسال نسبت به سال گذشته کاهش داشته و علت هم این بوده که طرح مهم سد شوریجه پیک توزیع اعتبارات را رد کرده و به مرحله افتتاح نزدیک شده است.
هشدار درباره کندی اجرای پروژههای حیاتی انتقال آب
معاون برنامهریزی شرکت آب منطقهای خراسان رضوی به ضرورت تکمیل پروژههای تأمین آب مشهد با توجه به تداوم خشکسالیها و کاهش بارندگی در سالهای گذشته اشاره کرد و ضمن ابراز نگرانی افزود: تأمین اعتبار طرح مهم «تأمین آب شرب مشهد از منابع آب سطحی یال شمالی هزارمسجد» بسیار اهمیت دارد و در حال حاضر درگیر فراهم کردن منابع مالی این طرح ملی هستیم. این طرح بر اساس آخرین برآورد در ابتدای سال ۱۴۰۴، حدود ۱۵هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد که البته با نوسان نرخ ارز این عدد اکنون افزایش یافته؛ اما منابع عمومی پیشبینی شده برای تکمیل این طرح به هیچ وجه کافی نیست.
برغمدی در تشریح جزئیات طرح تأمین آب شرب مشهد از منابع آب سطحی یال شمالی هزارمسجد عنوان کرد: سازمان برنامه و بودجه در زمان ایجاد طرح، تکلیف کرده که ۹۰درصد سهم اعتبار مورد نیاز این طرح از منابع داخلی شرکت آب منطقهای خراسان رضوی و ۱۰درصد باقیمانده از منابع عمومی تأمین شود؛ ولی اگر این طرح بخواهد از طریق منابع اندک مالی شرکت تأمین شود، در عمل تکمیل پروژه بسیار طولانی خواهد شد و توقف عملیات اجرایی دور از انتظار نیست. با توجه به ماهیت ملی این طرح بسیار مهم برای تأمین آب شرب مشهد، لازم است سهم منابع عمومی هر چه سریعتر افزایش پیدا کند.
وی ادامه داد: تصور سازمان برنامه و بودجه این بود که این طرح میتواند با درصد بالایی از مشارکت استان، وزارت نیرو و شرکت آب منطقهای خراسان رضوی اجرا شود. اعتراض شرکت آب منطقهای خراسان رضوی در مورد اینکه این رقم قابل تأمین نیست، با وجود تمام پیگیریها، تاکنون به نتیجه نرسیده و به همین دلیل نگران تأمین اعتبار این طرح هستیم.
معاون برنامهریزی شرکت آب منطقهای خراسان رضوی طرح «سد و سامانه انتقال آب سد شوریجه» را هم از طرحهای مهم حوزه آب استان دانست و تأکید کرد: تأمین اعتبار تکمیلی این طرح مهم به ویژه در پروژه سامانه انتقال آب وضعیت مناسبی ندارد؛ اما پیشرفت فیزیکی آن با وجود کمبود اعتبار، به همت تیم اجرایی شرکت وضعیت خوبی دارد و تداوم این اقدامهای اجرایی به تزریق اعتبارات لازم و در کمترین بازه زمانی وابسته است.
نیاز مالی پروژههای تأمین آب استان همچنان پابرجاست
برغمدی از طرح «تأمین آب شرب مشهد از طریق جایگزینی پساب با چاههای کشاورزی» به عنوان سومین طرح مهم شرکت آب منطقهای نام برد و در مورد این طرح توضیح داد: آخرین برآورد از اعتبار مورد نیاز برای این طرح، بیش از ۶.۵ هزار میلیارد تومان بوده که مورد تأیید شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور قرار گرفته و به سازمان برنامه و بودجه کشور اعلام شده است.
وی افزود: براساس آخرین پیگیری، در لایحه بودجه ۱۴۰۵، اعتباری به میزان هزار میلیارد تومان برای این طرح در نظر گرفته شده که خبر خوشحالکنندهای است؛ اما باید تأکید کرد پروژههای تأمین آب به ویژه برای شهر مشهد، نیاز به اعتبارات ویژه و در اسرع وقت دارد.
معاون برنامهریزی شرکت آب منطقهای خراسان رضوی در پایان تصریح کرد: شرکت آب منطقهای خراسان رضوی با درک شرایط کمبود منابع عمومی کشور در دو سال اخیر، از طریق منابع داخلی شرکت، کمکهای مناسبی را به طرحهای عمرانی داشته و سیاست هیئت مدیره و مدیر عامل شرکت این است که تا حد ممکن طرحهای عمرانی هر چه سریعتر به نتیجه برسد؛ اما منابع محدود داخلی شرکت نیاز مالی این پروژهها را تأمین نخواهد کرد. در این زمینه لازم است پیگیریهای جدیتری از سوی مسئولان استانی و نمایندگان استان در مجلس شورای اسلامی صورت بگیرد.
نظر شما