۲۶ خرداد امسال و در بحبوحه جنگ ۱۲ روزه، معاون سیاسی امنیتی استانداری ایلام اعلام کرد یک فروند پهپاد فوق‌پیشرفته ۹-MQ در منطقه «عین الصوله» بخش «دشت عباس» شهرستان مرزی دهلران مورد اصابت سامانه‌های پدافندی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است.
البته همان زمان کارشناسان نظامی در این باره ابراز تردید کردند و نه تصویری از لاشه پهپاد منتشر و نه خبرش به طور رسمی تأیید شد.
صبح دیروز و لابه‌لای اخبار موشکباران اما خبر رسید رزمندگان پدافند هوافضای سپاه پاسداران پهپاد فوق پیشرفته ۹-MQ ارتش آمریکا را با سامانه‌های پدافند پیشرفته نوین و تحت کنترل شبکه یکپارچه پدافند هوایی کشور، در منطقه عمومی جنوب کشور سرنگون کردند.
این بار تصویری از بخش سالم مانده این پهپاد ساقط شده منتشر شد. آمریکایی‌ها دهه ۱۳۷۰ خورشیدی بیش از ۳ میلیارد دلار برای تحقیق و عملیات مربوط به وسایل پرنده بدون سرنشین هزینه کردند تا درنهایت پهپاد سبک و مسلح به نام برای عملیات شناسایی طراحی شد و نخستین بار سال ۱۹۹۶در جریان درگیری ۷۸ روزه در کوزوو مورد استفاده قرار گرفت.
یک سال بعد، موشکی از این پهپاد، فردی مظنون به طراحی حمله سال ۲۰۰۰ به ناوشکن یواس‌اس کول در یمن را هدف قرار داد و پنج عضو مظنون دیگر القاعده نیز در این حمله کشته شدند. آن موقع خلبان پهپاد در کشور جیبوتی و فرمانده عملیات در عربستان سعودی مستقر بودند. این نشان‌دهنده قابلیت‌های فرماندهی و کنترل از راه دور گسترده پردیتور بود.
این پهپاد را می‌شود پدر ۹-MQ به حساب آورد که امروزه سلاح اصلی تهاجمی و بدون سرنشین نیروی هوایی آمریکا محسوب می‌شود. ۹-MQ به‌دلیل زمان پرواز طولانی، حسگرهای گسترده، سامانه‌های ارتباطی چندحالته و تسلیحات دقیق، برای انجام عملیات‌های تهاجمی، هماهنگی و شناسایی علیه اهداف حساس، متحرک و زمان‌محور به کار می‌رود.
نسل اول این پهپادها در زمینه کمین و حمله سریع به هدف‌ مؤثر بودند، اما قدرت تخریبی بالایی نداشتند به همین دلیل آمریکایی‌ها به فکر طراحی و ساخت پهپاد ۹-MQ افتادند.
ریپر نخستین مأموریت خود را در اکتبر ۲۰۰۷ میلادی آغاز کرد. این پهپاد علاوه بر توانایی انجام حملات دقیق، مأموریت‌های مختلفی را نیز اجرا می‌کند که از جمله آن‌ها می‌توان به شناسایی، دیده‌بانی، پشتیبانی نزدیک هوایی، جست‌وجو و نجات در شرایط جنگی، تعیین هدف با لیزر، پوشش و پشتیبانی حملات زمینی، پاک‌سازی مسیر، توسعه بانک اهداف و هدایت نهایی هوایی اشاره کرد.
کارشناسان معتقدند «ریپر» تنها یک پهپاد نیست، بلکه بخشی از یک سامانه کامل پرنده هدایت‌پذیر از راه دور است. یک سیستم عملیاتی کامل شامل چندین پهپاد مجهز به حسگر و سلاح، ایستگاه کنترل زمینی، لینک ماهواره‌ای اصلی، تجهیزات یدکی و خدمه‌های عملیاتی و نگهداری برای اجرای مأموریت‌های ۲۴ ساعته است.
البته این را هم بدانید که هزینه ساخت این سیستم حدود ۵۴ میلیون دلار است. با این همه ریپرها به سیستم‌ شناسایی هواپیماهای دیگر مجهز نیستند و همین موضوع احتمال برخورد در آسمان را افزایش می‌دهد. مشکل دیگر مربوط به ساختار بدنه سبک ریپر است.
اگرچه این ویژگی به پرواز کمک می‌کند، اما موجب می‌شود ریپر در برابر بادهای شدید و بارندگی آسیب‌پذیر باشد. همچنین در سال‌های اخیر مشخص شده است این پهپادها در مقابل سامانه‌های پدافندی آسیب‌پذیرند که نمونه‌های اول آسیب‌پذیری را می‌شود در جریان درگیری‌های آمریکا و یمن مشاهده کرد و نمونه تازه‌اش هم همین پهپاد ساقط شده روز گذشته در جنوب کشور است و شاید آخرین مورد هم نباشد.