به نقل از سایت دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب اسلامی، آیه ۱۷۰ سوره آلعمران یکی از آیات پرتکراری است که حضرت آیتالله العظمی خامنهای در بیاناتشان به آن استناد کرده و در تفسیر آن، نکاتی را در تشریح پیام شهیدان خطاب به مردم بیان فرموده بودند. آیهای که در این ایام بیشتر از هر زمانی نیازمند تکرار و تلاوت آن هستیم تا بدانیم که سرانجام مؤمنان چیزی برتر و بهتر از شهادت نیست و آنان در هنگامه خطر نه بیمی دارند و نه اندوهگیناند. در ادامه، گزیدهای از ارجاعات رهبر معظم انقلاب اسلامی به این آیه کریمه را به نقل از سایت دفتر حفظ و نشر آثار رهبر شهید انقلاب اسلامی مرور میکنیم.
سورهای با آیات روشنگر
سوره آلعمران سومین سوره و از سورههای مدنی قرآن است که در دو جزء سوم و چهارم جای دارد. این سوره به سبب ذکر نام عِمران (پدر حضرت مریم) و خاندان او، آلعمران نامیده شده است. محتوای اصلی سوره آلعمران درباره دعوت مؤمنان به اتحاد و صبر در برابر دشمنان اسلام است. توحید، صفات خداوند، معاد، جهاد، امر به معروف و نهی از منکر، تولی، تبری و حج در این سوره مورد بررسی قرار گرفته و به بیان تاریخ انبیایی مانند آدم(ع)، نوح(ع)، ابراهیم(ع)، موسی(ع)، عیسی(ع) و داستان حضرت مریم(س) و عبرتهای غزوه احد و غزوه بدر نیز پرداخته است. آیات اعتصام، محکم و متشابه، کظم غیظ، مباهله و آیات ربنا از جمله آیات مشهور سوره آلعمران است. چندین آیه این سوره نیز دربردارنده احکام فقهی است. بهطور مثال آیه اعتصام یا آیه وحدت به بخشی از آیه ۱۰۳ سوره آلعمران اشاره دارد که مسلمانان را به چنگ زدن به ریسمان الهی و پرهیز از تفرقه فرامیخواند.
نه خوفی بر آنان است و نه حزنی
اما در آیه ۱۷۰ سوره آلعمران میخوانیم: «فَرِحِینَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَیَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِینَ لَمْ یَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلَا هُمْ یَحْزَنُونَ؛ در حالی که به آنچه خدا از بخشش و احسان خود به آنان عطا کرده شادماناند و برای کسانی که از پی ایشاناند و هنوز به آنان نپیوستهاند [و سرانجام به شرف شهادت نائل میشوند] شادی میکنند، که نه بیمی بر آنان است و نه اندوهگین میشوند».
بنا به تفاسیر، درزمینه این آیه در روایات آمده است: مؤمنان واقعی که قرآن و اهلبیت پیامبر(ص) را با هیچ کتاب و رهبر دیگری عوض نمیکنند، مشمول بشارت این آیه هستند. همچنین استفاده میشود که زندگی برزخی یک زندگی واقعی و دارای رزق، حیات، شادی و بشارت است و مراد از آن، تنها باقی ماندن نام نیک در تاریخ نیست.
آیه ۱۷۰ سوره آلعمران هنگامی نازل شد که مسلمانان از جنگ احد بازگشته و عدهای از ایشان در راه خدا شهید شده بودند، جمعی از منافقان از این موقعیت سوءاستفاده کرده و نسبت به شهدای احد اظهار تأسف میکردند که اکنون در دنیا نیستند و جان خود را تلف کردهاند و ما اکنون در دنیا سالم و سلامت به سر میبریم. منافقین با این حرفها روحیه مسلمانان را تضعیف میکردند، لذا با نزول این آیه، خداوند میفرماید اولاً کسانی که در راه خدا شهید شدهاند، اینطور نیست که از بین رفته باشند، آنها زندهاند و از فضل الهی برخوردار شدهاند، ثانیاً پیامی نسبت به مجاهدین باقی مانده دارند که نه خوفی بر آنان است و نه حزنی.
صدای شهدا را از ملکوت بشنویم
همانطور که اشاره شد رهبر شهید انقلاب، حضرت آیتالله العظمی خامنهای به مناسبتهای گوناگون از این آیه در سخنرانیهای خود استفاده کردهاند، بهطوری که از سال ۶۸ تا ۹۷ بیش از ۱۲ بار این آیه در بیانات انتشار یافته از ایشان به چشم میخورد. همچنین این آیه در سال ۱۳۹۷، یکی از آیات پرتکرار در بیانات معظمله بوده است. آیهای که برای امروز ما نکات آموزندهای دارد. ایشان در بیانی از پیدا کردن گوشی که صدای شهدا را از ملکوت بشنود، میگویند. گوشی که امروز در شرایط کنونی، ما نیز نیازمند آن هستیم. رهبر شهید ما درباره شنیدن پیام شهیدان در شرح و تفسیر این آیه تأکید ویژهای داشته و فرمودهاند: «این گوشی که بتواند ندای ملکوتی شهدا را بشنود، این گوش را باید در خودمان بهوجود بیاوریم. آنها دارند به ما بشارت و مژده میدهند» (۲۷/۱۱/۱۳۹۳).
بهجت، شجاعت و اقدام؛ ثمره شنیدن صدای شهدا
حال با این گوشی که توجهش را به ملکوت داده است بناست چه خبری را بگیریم و چه از شهدا بشنویم؟ رهبر شهید ما حضرت آیتالله العظمی خامنهای در این باره فرمودهاند: «پیام شهیدان در درجه اول خبر دادن از حال خودشان است، کسانی که در راه خدا شهید شدهاند، در آن دنیا خوف و حزنی ندارند، «[نفی] ترس و اندوه، مصداق اتمّش برای خود آنهاست؛ در آن نشئه پر از ترس و پر از اندوه که همه انسانها گرفتار خود هستند، پیام کسانی که در راه خدا به شهادت رسیدند، بشارت است برای خودشان» (۲۱/۹/۱۳۹۷). پیام شهیدان در درجه دوم نسبت به انسانهایی است که در این دنیا گرفتار هستند، «اگر صدای شهیدان را بشنویم، خوف و حزن ما هم محو خواهد شد به برکت صدای شهیدان؛ این حزن و خوفِ ما را از بین خواهد برد و بهجت و شجاعت و اقدام را برای ما به ارمغان خواهد آورد» (۴/۷/۱۳۹۷).
به دشمن گرایش پیدا نکنیم و سربلند باشیم
رهبر شهید ما، حضرت آیتالله العظمی خامنهای تأثیری که شهادت در فضای جامعه میگذارد را نیز یکی از پیامهای بشارت شهیدان تفسیر کرده و فرمودهاند: «هرجا شهادتی اتفاق افتاد، پشت سرِ آن، افتخار خانواده شهید بود، احساس عزت بازماندگان شهید بود، هیجان و ابتهاج معنوی و روحیه مضاعف در مردم بود و تأثیرات اجتماعی فراوان [داشت]» (۶/۴/۱۳۹۴). یکی از مصداقهای پیام شهیدان برای امروز ما درباره گرایش پیدا نکردن به دشمن است، «اگر به ما بشنوانند این پیامها را، دیگر این گرایش به شرق و به غرب و به دشمن و به کفر و الحاد و مانند اینها از بین ما رخت برخواهد بست» (۱۴/۸/۱۳۹۷).
صدای شهدا پس از شهادت رساتر میشود
بنابراین، آیه ۱۷۰ سوره آلعمران از مهمترین آیات در اثبات حیات معنوی شهدا و بشارتی برای بازماندگان راه شهداست. مهم این است بدانیم شهدا «تا هستند، جانشان و تنشان و حرکت مادیشان در خدمت اسلام و در خدمت جامعه اسلامی است، وقتی میروند، معنویتشان، صدایشان تازه بعد از رفتن بلند میشود. نطق شهدا بعد از شهید شدن باز میشود، با مردم حرف میزنند» (۱۴/۸/۱۳۹۷).
نظر شما