به گزارش قدس آنلاین، با شدت گرفتن نبردهای منطقه‌ای و افزایش حملات مقتدرانه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به نواحی و دارایی‌های متعلق به ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی نگرانی‌های جهانی از افزایش سطح اثر این حملات بر روند عرضه انرژی در قالب نفت، بنزین، گازوئیل و lng و دیگر مشتقات در حال افزایش است؛ ایران نشان‌داده که هر زمان اراده کند می‌تواند تیغ خود را بر روی شریان‌ انرژی جهان در تنگه هرمز بلغزاند و برای کشورهای مشترک‌المنافع با دشمن هزینه‌های سنگینی به بار آورد.

بررسی بازارها نشان می‌دهد که قیمت‌های نفت در روز سه‌شنبه همزمان با گسترش جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، افزایش سطح تهدیدات و خطرات کشتیرانی در تنگه هرمز و تشدید نگرانی ها از اختلال در عرضه افزایش یافته است؛ نفت خام برنت در معاملات آتی با ۱.۱۰ دلار یا ۱.۴ درصد افزایش به ۷۸.۸۳ دلار در هر بشکه رسید. درحالی‌که روز دوشنبه، قیمت این محصول به ۸۲.۳۷ دلار افزایش یافت که بالاترین قیمت آن از ژانویه ۲۰۲۵ بود، اما با جبران این افزایش‌ها، با ۶.۷ درصد افزایش به کار خود پایان داد. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا با افزایش ۷۴ سنت یا ۱ درصد ۷۱.۹۷ دلار در هر بشکه معامله شد. در فصل قبلی قیمت ها در این قراردادها به بالاترین نرخ از ژوئن سال ۲۰۲۵ تاکنون رسید. سپس اندکی پایین آمد اما در پایان روز همچنان با رشد ۶.۳ درصدی بسته شد.

آسیب‌پذیری کشورهای مختلف از قطع جریان نفت در تنگه هرمز

اندیشکده سیاست های راهبردی اقتصاد و مدیریت (سرآمد) در تحلیلی در تیرماه 1404 پیرامون تأثیرپذیری کشورهای مختلف از اختلال و توقف جریان ترانزیت و صادرات نفت و فرآورده‌های آن ارزیابی کرده بود که ژاپن و کره جنوبی با وابستگی بالای بیش از ۸۰ درصد به نفت خاورمیانه، بالاترین سطح حساسیت را در مقابل اختلالات لجستیکی زنجیره تامین دارند.

وابستگی به منابع انرژی جایگزین داخلی محدود بوده و بخش بزرگی از نفت وارداتی آن ها از منطقه مذکور تامین می شود. ایجاد شوک در عرضه و یا وقفه در تامین می تواند به طور مستقیم رشد اقتصادی این کشورها را تحت تاثیر منفی قرار دهد.

این اندیشکده تصریح کرده بود که هند با ترکیب آسیب پذیری بالا و وابستگی قابل توجه (۶۰٪) به نفت خاورمیانه و رشد سریع مصرف انرژی، در معرض ریسک گوناگونی است. علاوه بر شوک مستقیم بر کسر تجاری/مالی، افزایش بهای انرژی می تواند به احساس نارضایتی ساختاری در کشور اثرگذار باشد که این بخش عمده ای از برنامه های توسعه اقتصادی این کشور را تحت تاثیر قرار خواهد داد.

از طرفی نیز به تحلیل این اندیشکده، ایالات متحده آمریکا به دلیل بالاترین سطح خودکفایی نفتی با محوریت تولید گسترده نفت شیل (بیش از ۱۳ میلیون بشکه در روز) و مدیریت موثر ذخایر استراتژیک نفت، نقش کلیدی در کاهش اثرات شوک های نفتی برای خود و کشورهای همسود و متحد ایفا می‌کند؛ به همین دلیل، آمریکا کمترین آسیب پذیری اقتصادی را در بین کشور های جدول نشان می دهد، و می تواند تا حدی ثبات بازار های جهانی نفت را تضمین نماید.

تحلیلگران خارجی نیز چشم اُمید به کاهش سطح و شدت درگیری‌ها در جنوب غرب آسیا ندارند و حتی خبر از افزایش شدت و وسعت درگیری‌ها در حوزه اقتصادی با محوریت انرژی می‌دهند؛ تونی سیکامور تحلیلگر بازارآی جی در همین راستا نوشته است: «با توجه به این که تنش زدایی سریع در آینده نزدیک دیده نمی شود، تنگه هرمز به شکل موثری بسته شد و ایران نشان داده که قصد دارد زیرساخت های انرژی را در منطقه هدف قرار دهد. افزایش مخاطرات همچنان وجود دارد و با ادامه دار شدن درگیری ها افزایش می یابند.»

ترانزیت دریایی در خلیج فارس و دریای عمان تا حدودی تعلیق شده است

علی‌رغم ادعای ارتش‌های تروریستی تجاوزکار مبنی بر دفع حملات هوایی و موشکی ایران به زیرساخت‌های نظامی و دارایی‌های‌شان در کشورهای حاشیه خلیج فارس اما بمباران و موشک‌باران بنادر نظامی و بنادری خدمات دهنده به متجاوزین در دستورکار نیروی‌ مسلح قرار دارد که می‌تواند اختلال شدیدتری در روند ترانزیت دریایی و وارد آمدن میلیون‌ها دلار خسارت به این صنعت استراتژیک در سطح منطقه را سبب شود.

در همین راستا رویترز مدعی شده بود که اکثر مالکان نفتکش، شرکت‌های بزرگ نفتی و شرکت‌های تجاری، پس از هشدار ایران به کشتی‌ها در مورد عبور از تنگه هرمز، حمل و نقل نفت خام، سوخت و گاز طبیعی مایع از طریق این آبراه را به حالت تعلیق درآورده‌اند.

تنگه هرمز به عنوان گلوگاه حیاتی انرژی جهانی، روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و میعانات را انتقال می دهد که معادل ۲۰ درصد مصرف جهانی مایعات نفتی است. این آبراه ۸۴ درصد نفت خام و ۸۳ درصد LNG منطقه را به بازارهای آسیایی فراهم می کند.

در همین حین علی‌رغم هشدارهای نیروهای مسلح تعدادی از نفتکش‌ها بدون توجه به این تهدیدات اقدام به عبور از تنگه کرده‌اند که مجازات شده‌اند.

از طرفی نیز انجمن مالکان کشتی فرانسه (Armateurs de France) اعلام کرده است که در حال حاضر ۶۰ کشتی با پرچم فرانسه یا متعلق به شرکت‌های فرانسوی در خلیج فارس گرفتار شده‌اند. شرکت دانمارکی «مرسک» و شرکت فرانسوی «سی‌ام‌ای سی‌جی‌ام» نیز عبور از تنگه هرمز و همچنین کانال سوئز ــ که دریای سرخ را به دریای مدیترانه متصل می‌کند ــ را به حالت تعلیق درآورده‌اند. این کشتی‌ها اکنون ناچارند برای رسیدن از خاورمیانه و آسیا به اروپا، مسیر خود را از اطراف قاره آفریقا تغییر دهند که به معنای پیمودن هزاران مایل اضافی است.

تسری تبعات مشت محکم ایران بر تنگه هرمز به دیگر حوزه‌ها

تنگه هرمز یک مسیر اقتصادی چند بُعدی است که تنها گذرگاه انرژی محسوب نمی‌شود؛ رسانه‌های فرانسوی در این باره گفته‌اند توقف کشتی‌ها در خلیج فارس و فلج شدن تنگه هرمز، آبراهی بسیار راهبردی که میان ایران و سلطنت عمان قرار دارد، باعث آشفتگی گسترده در بخش‌های مختلف فراتر از حوزه نفت و گاز شده است.

شرکت «کپلر» تحلیلگر تجارت جهانی اشاره کرده است که حدود ۳۳ درصد از کودهای شیمیایی جهان، از جمله گوگرد و آمونیاک، از طریق تنگه هرمز عبور می‌کند.

این کودها از بنادر خلیج فارس با کشتی‌های باری به مقاصد گوناگون از هند و چین گرفته تا برزیل و کشورهای آفریقایی ارسال می‌شوند. کپلر در تحلیلی که در ماه ژوئن منتشر کرده، افزوده است که «هیچ جایگزین عملی» برای حمل‌ونقل در منطقه خلیج فارس وجود ندارد و افزوده است که «حمل‌ونقل زمینی به دلیل ظرفیت محدود خطوط لوله و کامیون‌ها محدود است.» از آنجا که بخش بزرگی از کودهای شیمیایی با استفاده از مقادیر عظیم گاز یا نفت تولید می‌شود، افزایش قیمت مواد هیدروکربنی ناشی از جنگ می‌تواند به زنجیره‌ای از پیامدها بر قیمت کودها منجر شود.

خبرنگار؛ امیر حسین یوسف زاده