در حملات اخیر به کشورمان برخی مصدومان از ناحیه چشم و برخی دیگر از ناحیه ستون فقرات دچار آسیب های مختلف شده بودند که در زمان نجات آن ها اگر برخی نکات رعایت نشود؛ ممکن است آسیب های بیشتر و غیرقابل بازگشتی به مجروحان وارد شود.

در همین راستا رعایت برخی نکات توصیه می شود:

مدیریت آسیب ستون فقرات؛ پیشگیری از فلج دائمی

در حوادث انفجاری، ضربات شدید یا سقوط از ارتفاع، همیشه فرض را بر این بگذارید که ستون فقرات مصدوم آسیب دیده است، مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. جابجایی نادرست در این شرایط، می‌تواند یک آسیب جزئی را به قطع نخاع همیشگی تبدیل کند.
‌
نشانه‌های مشکوک به آسیب نخاعی

اگر مصدوم یکی از این حالات را دارد، ستون فقرات او در خطر است. این حالات شامل درد شدید در ناحیه گردن یا کمر، بی‌حسی، گزگز یا احساس "مورمور شدن" در دست‌ها یا پاها، نبود توانایی در حرکت دادن انگشتان دست یا پا، ضعف ناگهانی یا فلج شدن اندام‌ها و شکل غیرطبیعی و پیچ‌خورده در گردن یا پشت.
‌
قانون طلایی: مصدوم را تکان ندهید!

تنها در صورتی مصدوم را جابه‌جا کنید که ماندن در آن مکان سبب مرگ فوری او شود (مثلاً نشت گاز، خطر ریزش مجدد یا آتش‌سوزی). اگر مجبور به جابه‌جایی هستید، باید سر، گردن و تنه مصدوم را مانند یک «تنه درخت» و در یک خط مستقیم جابه‌جا کنید.
‌

تثبیت دستی گردن

پشت سر مصدوم بنشینید و با هر دو دست، دو طرف صورت و گوش‌های او را بگیرید تا سر او کوچکترین حرکتی به طرفین یا بالا و پایین نداشته باشد.از مصدوم بخواهید به هیچ وجه سرش را برای پاسخ دادن به شما نچرخاند.
‌
ساخت گردن‌بند اضطراری

اگر گردن‌بند طبی (C-Collar) ندارید، از یک حوله ضخیم، روزنامه لوله شده یا یک قطعه لباس که دور گردن پیچیده شده استفاده کنید تا فضای بین شانه و چانه پر شود.
البته باید دقت کنید که گردن‌بند نباید آنقدر سفت باشد که راه نفس یا رگ‌های گردن را ببندد.

مراقبت از چشم در انفجار؛ پیشگیری از نابینایی دائمی

چشم‌ها حساس‌ترین عضو بدن در برابر موج انفجار و ذرات معلق هستند. در مواجهه با مصدومیت چشمی، بزرگ‌ترین اصل این است که هر چه کمتر دست بزنید، شانس بینایی بیشتر است.

شناسایی نوع آسیب - آسیب سطحی

سوزش، قرمزی و احساس وجود شن در چشم (ناشی از گرد و غبار)، آسیب نفوذی (خطرناک)، وجود ترکش در چشم، خونریزی داخل کره چشم، یا تغییر شکل مردمک. ‌

قانون طلایی: هرگز چشم را نمالید!

در لحظه انفجار، اولین واکنش مصدوم مالیدن چشم‌هاست. این کار موجب می‌شود ذرات ریز شیشه یا خاک، قرنیه را مثل چاقو ببرند. دست‌های مصدوم را بگیرید و او را آرام کنید.

برخورد با جسم خارجی (ترکش در چشم)

هرگز سعی نکنید جسمی‌که وارد کره چشم شده را خارج کنید. هرگز چشم را با آب نشویید؛ اگر احتمال می‌دهید دیواره چشم سوراخ شده باشد، شستشو با آب سبب ورود آلودگی به داخل کره چشم و تخلیه مایع حیاتی چشم می‌شود. ‌

محافظت و پوشاندن (تکنیک فنجان)

هدف ما این است که هیچ فشاری به چشم وارد نشود. یک لیوان یک‌بار مصرف، کاغذ مخروطی شده یا یک محافظ سفت (Eye Shield) روی چشم بگذارید (به طوری که لبه‌های محافظ روی استخوان ابرو و گونه قرار گیرد و با خودِ چشم تماس نداشته باشد). محافظ را با چسب روی صورت محکم کنید.

دقت کنید که طبق استانداردهای جدید، اگر امکان دارد، هر دو چشم را بپوشانید (حتی اگر یکی سالم است). چون حرکت چشم سالم سبب حرکت همزمان چشم آسیب‌دیده زیر پانسمان می‌شود و آسیب را بیشتر می‌کند.

شستشو فقط برای مواد شیمیایی

فقط و فقط اگر مطمئن هستید ماده شیمیایی یا اسیدی به چشم پاشیده و زخمی (ترکش) وجود ندارد، چشم را با آب تمیز و ولرم به مدت حداقل ۱۵ دقیقه از سمت بینی به سمت گوش بشویید. ‌

وضعیت مصدوم

مصدوم را در وضعیت نیمه‌نشسته (زاویه ۴۵ درجه) قرار دهید. این کار فشار داخل چشم را کاهش می‌دهد و از خونریزی بیشتر جلوگیری می‌کند. - به مصدوم بگویید از سرفه کردن، عطسه زدن یا زور زدن خودداری کند، زیرا فشار ناگهانی می‌تواند سبب تخلیه محتویات چشم شود. ‌

استفاده از مسکن

اگر مصدوم درد شدیدی دارد، از مسکن‌های خوراکی استفاده کنید، اما از ریختن هرگونه قطره چشم، پماد یا مواد ضدعفونی‌کننده داخل چشم جداً خودداری کنید. ‌

در آسیب‌های چشمی، شما جراح نیستید! وظیفه شما فقط این است که چشم را در برابر فشار و آلودگی بیشتر «قرنطینه» کنید و مصدوم را سریعاً به متخصص چشم برسانید.