شب قدر، نقطه عطفی در مسیر سلوک معنوی و اوج تقرب به ساحت قدس الهی است. در این لیالی پربرکت، کلام وحی به مثابه روح جاری در کالبد ماه مبارک، فرصتی بی‌نظیر برای تحول درونی فراهم می‌آورد. یادداشت زیر، فراتر از تذکر به فضیلت تلاوت، به بررسی ابعاد عمیق «انس حقیقی با قرآن» می‌پردازد؛ دعوتی است برای آنان که می‌خواهند در این شب سرنوشت‌ساز، پیوندی ناگسستنی با منبع نور برقرار سازند و از سطوح ظاهری قرائت، به عمق معرفت و عمل دست یابند:

ماه مبارک رمضان، ماه نزول قرآن، ماه انس با قرآن، ماه بهار قرآن، و ماه گسترده شدن سفره شناخت و بهره برداری فکری و معنوی از قرآن است، ماهی که قلب پیامبر اکرم(ص) در آن، همه قرآن را از فرشته وحی دریافت نمود و قرآن از نزد پروردگار عالم بر قلب نورانی خاتم پیامبران منعکس شد، ماهی که مسلمانها با روزه گرفتن و راز و نیاز، با زمینه سازی و آمادگی روحی ومعنوی به استقبال بهره مندی از قرآن می روند و می خواهند در پرتو آثار پربرکت اعمال خالصانه در این ماه توبه و تطهیر، رابطه خود را با قرآن نزدیک تر کنند و تصمیم بگیرند که رابطه خویش با خداوند را همواره استوارتر و محکم تر نمایند.قرآن، همانند روح ماه رمضان است که در کالبد آن تجلّی کرده و جایگاه آن را چند برابرنموده است، بر اساس فرموده امیر مومنان علی (ع) قرآن بهار قلب هاست « و تَفَقَّهوا فیه فَاِنَّه رَبیعُ القُلوب»[2] و چنان که امام باقر(ع) فرمود: « بهار قرآن، ماه رمضان است»[3] و بر اساس فرموده امام صادق(ع) شب قدر قلب ماه رمضان است« قلب شهر رمضان لیله القدر»[4] بنا براین شایسته است تا با بهره گیری از فرصت طلایی ماه مبارک رمضان برکات انس با قرآن را در زندگی خود سرازیر نماییم.

مفهوم انس با قرآن

انس در اصل به معنای خو گرفتن و همدم شدن است، مانند انس کودک شیرخوار به سینه مادر، و گاهی انس آن چنان شدید و سرشار است، که از انس کودک شیرخوار به سینه مادرش نیز بیشتر است، چنان که امیرمومنان علی(ع) در برابر منافقان کوردلی که او را به مرگ تهدید می کردند فرمود: «واللهِ لِاِبن اَبی طالب آنس بِالمَوت مِن الطِّفل بِثَدی اُمِّهِ؛ سوگند به خدا علاقه فرزند ابوطالب به مرگ (شهادت) از علاقه کودک شیرخوار به پستان مادرش بیشتر است.» [5]

بنابراین مفهوم انس حقیقی، همان همدم شدن آمیخته با عشق و علاقه گرم و ناگسستنی است که ارتباط و پیوند انسان را به آن چه که مورد انس اوست محکم و متصل می کند، چنین انسی با خدا و کلام خدا (قرآن) از ویژگی های اولیای خدا و هر مومن وارسته است، چنان که امیرمومنان علی(ع) در مقام دعا می گوید: « اَلّلهُمَّ اِنَّکَ آنَس الاَنسین لِاَولیائِکَ ... اِن اَوحَشَتهُمُ الغُربَهُ آنَسَهم ذِکرُکَ؛ خدایا! تو برای اولیا و دوستان خاصت، مانوس ترین مونس ها هستی... اگر غربت آنها را به وحشت اندازد، یاد تو مونس تنهایی آنهاست.» [6]

ارزش انس با قرآن

امیرمومنان علی(ع) در باره ارزش انس با قرآن فرمود: « مَن آنَسَ بِتِلاوهِ القرآن لَم تُوحِشهُ مُفارَقَهَ الاِخوان؛ کسی که با تلاوت قرآن، انس و الفت گرفت از جدایی دیگران به وحشت نمی افتد.» [7]

امام سجاد (ع) نیز در این باره فرمود: « لَو ماتَ مِن بَینَ المَشرِقِ والمَغربِ لَمااستَوحَشتُ بَعد اَن یَکونَ القرآنُ مَعی؛ هرگاه همه موجودات و انسان های شرق و غرب جهان بمیرند و من تنها بمانم، پس از آن که قرآن با من باشد، هیچ گونه وحشتی نخواهم داشت.» [8]

مؤمن واقعی کسی است که با پروردگار عالم و کلام او چنین انس و الفتی داشته باشد، که امیرمومنان علی(ع) در تفسیر آیه « یا اَیُّها الاِنسانُ ما غَرَّکَ بِرَبِّکَ الکَریم؛ ای انسان چه چیز تو را به پروردگارت مغرور ساخته است.» [9] فرمود: « وکُن لِّله مُطیعاً و بِذِکرِهِ آنِساً؛ مطیع خداوند باش و به یاد خدا انس بگیر » [10]

ارزش انس با قرآن در ماه مبارک رمضان

تلاوت قرآن که از مصادیق انس با قرآن و گفتگوی با خداست،جهت اثر گزاری بیشتر باید در زنده‏ ترین حالات و اوقات انجام گیرد؛از آیات قرآن کریم و احادیث استفاده می شود که قرائت قرآن و ذکر خدا در همه اوقات خوب است ولی برخی زمان‌ها و مکان‌ها فضیلت بیشتری دارند، مانند: بعد از نماز صبح، هنگام غروب، شب قبل از خواب، نیمه های شب و سحرگاهان و به خصوص در ماه مبارک رمضان که مورد تاکید و تشویق رسول خدا(ص) و ائمه (ع) قرار گرفته است .رسول خداوند(ص) در تشویق مردم به تلاوت در این ماه عزیز فرمودند:« از خداوند بخواهید تا شما را این ماه موفق به تلاوت قرآن نماید»[11] و همچنین فرمود: «کسی که در ماه مبارک رمضان یک آیه قرآن بخواند پاداش او همانند کسی است که قرآن را در ماههای دیگر ختم کرده است»[12]

امام باقر(ع) نیز در اهمیت این مسئله فرمودند: «برای هر چیز بهاری است و بهار قرآن، ماه رمضان است»[13]. ابی حمزه می گوید: بر امام صادق (علیه السلام) وارد شدم و شنیدم ابوبصیر از آن حضرت در این مورد سؤال می کند که، آیا در ماه مبارک رمضان در یک شب، ختم قرآن کنم؟ امام (علیه السلام) فرمود: نه این کار را نکن، ابوبصیر گفت در دو شب؟ امام فرمود: نه، ابوبصیر عرض کرد در سه شب چگونه است؟ امام (علیه السلام) فرمود: بله، ابوبصیر! برای رمضان حقی و حرمتی است که برای هیچ ماهی همانند ماه رمضان نیست و اصحاب رسول الله (صلی الله علیه و آله) چنین بودند که در یک ماه یا کمتر از یک ماه، کل قرآن را تلاوت می کردند...»[14]

و در دعاهای ماه رمضان نیز، سخن از قرآن و انس با آن بسیار به میان آمده است، در دعاهای هر روزه ماه رمضان که از رسول خدا(ص) نقل شده، در فرازی از دعای روز دوم می خوانیم: «اَلّلهُمَّ وَفِّقِنی فیه لِقِرائَه آیاتِک؛ خدایا مرا در این روز برای قرائت آیات قرآن، موفق کن.» و در دعای بیستم می خوانیم: « اَلّلهُمَّ وَفِّقنی فیه لِتلاوَهِ القرآن؛ خدایا مرا در این روز برای تلاوت قرآن توفیق ده.»[15](11)

ارکان انس با قرآن

انس با قرآن در حقیقت از سه پایه تشکیل شده که عبارتند از: 1ـ خواندن آیات قرآن 2ـ تدبر و شناخت قرآن 3 عمل به دستورهای قرآن. بر همین اساس امام صادق(ع) وامام باقر(ع) در یک تجزیه و تحلیل زیبایی فرمودند:

امام صادق (علیه‌السّلام) در باره اقسام قاریان قرآن می‌فرماید: « قاریان قرآن سه دسته‌اند: عده‌ای برای کسب ثروت از ملوک و فخرفروشی بر مردم قرآن می‌خوانند؛ این‌ها اهل آتشند. عده‌ای حروف قرآن را حفظ، ولی حدود آن را ضایع کردند؛ این‌ها هم اهل آتشند. عده‌ای قرآن می‌خوانند و به همه دستورات آن عمل می‌کنند و حلال آن را حلال ، و حرام آن را حرام می‌دانند؛ این‌ها کسانی هستند که خداوند آن‌ها را از گمراهی نجات می‌دهد و اهل بهشتند و درباره هر کس که بخواهند شفاعت می‌کنند»[16]

امام باقر(ع) نیز در اقسام قاریان قرآن می فرماید: «قاریان قرآن سه گروهند: یکی آن که قرآن خوانده و آن را سرمایه کسب خود می کند و اجر خود را از دولت مردان می گیرد و بر مردم بزرگی می فروشد، دیگری کسی است که الفاظ قرآن را حفظ نموده ولی حدود آن را ضایع می کند. پس خداوند امثال اینان، از حَمَلِه قرآن را زیاد نکند و دیگری آن است که قرآن خوانده و داروی قرآن را بر دل دردمندش می نهد، پس با آن شب زنده داری نموده و به وسیله آن روزش را با تشنگی به سر می آورد و در هنگام نمازش بدان قیام کرده و از بستر خواب به خاطر آن دوری می گزیند. پس به خاطر این دسته است که خداوند عزیز جبار بلا را بر می گرداند و به برکت اینان، خداوند عزّ و جل از آسمان باران می فرستد. پس به خدا سوگند اینان در میان قاریان قرآن از کبریت احمرکمیاب ترند». [17]

امام سجاد(ع) هنگامی که قرآن را تا آخر تلاوت می کرد، دعایی می خواند، که در فرازی از آن دعا چنین آمده است: »اَلّلهُمَّ فَاذا اَفَدتَنا المَعونَهَ علی تَلاوتِهِ و سَهَّلتَ جَواسِیَ اَلسِنَتِنا بِحُسنِ عِبارَتِهِ، فَاجعَلنا مِمَّن یَرعاهُ حَقَّ رِعایَتِهِ; خدایا چون ما را برای تلاوت آیات قرآن، یاری فرمودی، و دشواری (و عدم شیوایی) زبان های ما را به زیبایی و شیوایی عبارت های قرآن آسان نمودی، پس ما را به گونه ای قرار بده تا حق قرآن را آن گونه که هست رعایت کنیم.»[18]

رسول اکرم(ص) در تفسیر آیه 121 بقره: « یَتلُونَهُ حَقَّ تِلاوَتِهِ، مومنان، کتاب آسمانی را آن گونه که شایسته آن است می خوانند.» فرمود: « یَتَّبِعُونَهُ حَقَّ اِتِّباعِهِ، آن گونه که سزاوار پیروی است از قرآن پیروی می کنند.»[19]

از سوی دیگر فرمود: «رُبَّ تالِ القرآنَ والقُرآنُ یَلعَنَهُ، چه بسیارند تلاوت کنندگان قرآن، که قرآن آنها را لعنت می کند.»[20]

این سخنان از رسول خدا (ص) و ائمه هدی(ع) حاکی از آن است که ارزش تلاوت قرآن به این است که همراه با توجه و تدبر و تصمیم برانجام دستورهای قرآن باشد و دستیابی به انس واقعی با قرآن به چنین برنامه ای بستگی دارد. وگرنه خوارج نهروانی، دشمنان کینه توز امیرمومنان علی(ع) همه از قاریان و حافظان قرآن بودند اما از حقیقت قرآن بهره ای نداشتند و از این رو حضرت علی(ع) را که سراپا توحید و قرآن صامت بود را کافر خوانده و با او جنگیدند.

راهکار دست یابی به انس واقعی با قرآن در ماه مبارک رمضان

الف: ارتقای معرفت و باور به عظمت قرآن و ماه مبارک رمضان

مهم ترین راهکار دست یابی به انس واقعی به قرآن در ماه مبارک رمضان، ارتقای معرفت، نگرش و ایمان به جایگاه قرآن و عظمت ماه مبارک رمضان است زیرا انسان اگربر اساس فرموده خداوند به مقامات قرآن همچون نوربودن[21]،شفا دهنده بودن[22]، نجات دهنده بودن[23]، شفاعت کننده بودن[24]، هدایتگری[25] و...معرفت و باور داشته باشد به هیچ وجه دست از دامن آن نمی کشد و تلاش می کند عاشقانه با او انس بگیرد تا بتواند مسیر زندگیش را به بهترین وجه پیش ببرد و از سوی دیگر اگر بتواند مقامات ماه مبارک رمضان و ارزش توجه و انس با قرآن را در این ماه نزول قرآن درک نموده و به آن ایمان بیاورد، لحظه لحظه های این ماه را قدر می داند و سعی می کند بیش ترین بهره را از سفره و مائده قرآن در این ماه نورانی ببرد.از همین رو رسول خدا(ص) برای اینکه مسلمانان به قدر و منزلت انس با قرآن در ماه مبارک رمضان معرفت پیدا کنند در آخرین هفته ماه شعبان خطبه ای بسیار ارزشمند ایراد نمودند که علاقه مندان می توانند با مراجعه به مفاتیح الجنان مرحوم شبخ عباس قمی در بخش اعمال ماه رمضان، نسخه کامل آن را ملاحظه نمایند واز آموزه های نورانی آن بهره ببرند. اما در اینجا به یک سخن بسیار آگاهی بخش رسول خدا(ص) در باره جایگاه قرآن اشاره می شود آنجا که آن حضرت فرمود: « قرآن شفاعت کننده‌ای است که شفاعتش پذیرفته می‌شود، و شکایت کننده‌ای است که شکایتش قبول می‌شود، کسی که قرآن را پیش روی خود قرار دهد ]و از قرآن پیروی نماید[ او را به سوی بهشت می‌کشاند، و هر کس آن را پشت سر قرار دهد، او را به آتش جهنم می‌کشاند»[26]

و در سخنی بسیار شگفت انگیز در باره ارزش استمرار تلاوت و انس با قرآن درهر شب فرمودند : « مومنی که هر شب ده آیه از آیات قرآن را تلاوت کند، نامش جزء (غافلان) نوشته نشود، و اگر هر شب پنجاه آیه بخواند نامش جزء (ذاکران) نوشته شود، و اگر صد آیه بخواند، نامش جزو (قانتان) (بندگان خالص و فروتن) نوشته گردد، و هرگاه هر شب صد آیه بخواند، نامش جزو (فائزان) (رستگاران) ثبت می گردد، و هرگاه پانصد آیه بخواند، نامش جزو (مجتهدان) (تلاشگران راه حق) نوشته شود، و اگر هزار آیه بخواند، برای او در بهشت قنطاری از طلا که معادل پانزده هزار مثقال طلا است مقرر گردد، که هر مثقال آن 24 قیراط است که کوچک ترین قیراط آن، همانند بزرگی کوه احد می باشد، بزرگ ترین آن به بزرگی بین زمین و آسمان است.»[27](27)

اما در باره ارزش تلاوت و انس با قرآن در ماه مبارک ازعلی بن مغیره یکی از شاگردان وارسته امام کاظم(ع) نقل شده که به آن حضرت عرض کرد: « من مانند پدرم، در ماه رمضان، چهل بار قرآن را از آغاز تا پایان تلاوت می کنم ـ و گاهی بر اثر اشتغالات و نشاط و خستگی، کم و زیاد می شود ـ و در روز فطر، ثواب یک ختم قرآن را نثار روح پیامبر(ص) هدیه می نمایم، ختم دیگر را به امیرمومنان علی(ع)، و ختم دیگر را به حضرت زهرا(س) و ختم دیگر را به امام حسن(ع) و امامان دیگر تا شما، اهدا می نمایم، پاداش من در این کار چیست؟»امام کاظم (ع) فرمود: « لک بذلک إن تکون معهم یوم القیامه; پاداش تو این است که در روز قیامت همنشین و همدم پیامبر(ص) و فاطمه و امامان(ع) خواهی بود.» گفتم: « الله اکبر، براستی به چنین مقامی نایل می شوم؟» سه بار فرمود: «آری.»[28]

ب: رعایت آداب ظاهری و باطنی تلاوت قرآن

تلاوت قرآن که یکی از راههای اصلی انس با قرآن است مانند دیگر عبادات، آداب خاصی دارد که باید آنها را شناخت و انجام داد. بدون رعایت این آداب، حق تلاوت ادا نمی شود و مشقت و زحمت قاری ثمره مفیدی نمی دهد.

آنچه به عنوان ادب ظاهریِ تلاوت، در روایات و کلام بزرگان مطرح است، رعایت نکاتی است که به کیفیت خواندن، نشستن، تلفّظ، طهارت، وقارو... مربوط می شود. ادب باطنی هم بیشتر به حالت درونی و خشوع قلبی و توجّه به اینکه در محضر خداییم و قرآن منشور پروردگار است و ما مخاطب این کتابیم و اوامر و نواهی آن متوجّه ماست و این گونه مسائل مربوط می شود.برای حضور در محضر قرآن، مراعات هردو «ادب» ضروری است، تا از هدایت و نور قرآن بهره مند شویم.

انس با قرآن در سیره ائمه هدی(ع)

1. امام حسین(ع) آن قدر عاشق انس با قرآن بود که عصر روز تاسوعا در کربلا که دشمن تصمیم حمله به سوی خیمه های آن حضرت و یارانش را داشت به برادرش حضرت ابوالفضل(ع) فرمود: نزد دشمنان برو و به آنها بگو امشب را به ما مهلت بدهند چرا که ؛ خداوند می داند و گواه است که من نماز و تلاوت قرآن را دوست دارم. «هو یعلم انی احب الصلاه له و تلاوه کتابه»[29] امشب را به خاطر انجام نماز و تلاوت آیات قرآن، به ما مهلت دهید.

2. امام سجاد(ع) هنگامی که سوره حمد را تلاوت می کرد، به آیه ،مالک یوم الدین می رسید آن قدر این آیه را تکرار می کرد که نزدیک بود جانش به لب برسد[30] و آن حضرت آن چنان با صدای زیبا و شیوا قرآن می خواند که وقتی سقاها (آب رسان ها) از کنار خانه اش عبور می کردند، همان جا توقف می نمودند تا صدای دلنشین آن حضرت را بشنوند.[31]

3. امام صادق(ع) با حالت ملکوتی خاصی آیات قرآن را در نماز تلاوت می کرد که از حال عادی خارج می شد روزی چنین حادثه ای رخ داد هنگامی که حالت عادی خود را باز یافت حاضران پرسیدند: این چه حالی بود که به شما دست داد؟ آن حضرت در پاسخ فرمود: « ما زلت اکرر آیات القرآن حتی بلغت الی حال کاننی سمعتها مشافهه ممن انزلها; پیوسته آیات قرآن را تکرار کردم، تا این که به حالتی رسیدم که گویی آن آیات را به طور مستقیم، از زبان نازل کننده قرآن، شنیده ام.»[32]

4. امام رضا(ع) آن چنان با قرآن، انس و الفت داشت که در هر سه روز یک بار تمام قرآن را تلاوت می کرد و می فرمود: «اگر خواسته باشم که در کمتر از سه روز، قرآن را ختم کنم، می توانم، ولی هرگز هیچ آیه ای را نخواندم، مگر این که در معنای آن اندیشیدم، و درباره این که آن آیه در چه موضوع، و در چه وقت نازل شده فکر کردم، از این رو در هر سه روز همه قرآن را تلاوت می کنم، وگرنه کمتر از سه روز همه قرآن را تلاوت می کردم.»[33]

نتیجه گیری

از پژوهش انجام گرفته می توان به این نتیجه اشاره نمود که:

اولاً، انس با قرآن در ماه مبارک رمضان آثار و برکات فراوانی را به همراه دارد که دستیابی به این توفیق در دیگر ایام به راحتی میسر نمی شود زیرا به فرموده خداوند شبی(لیله القدر) در این ماه وجود دارد که از هزار ماه برتری دارد و بر اساس فرموده رسول خدا(ص) درب های رحمت پروردگار در این ماه به حدی روی بندگاش گشوده می شود که خواب در این ماه نیز عبادت و تلاوت یک آیه به منزله تلاوت همه قرآن محاسبه می شود.

ثانیاً، تحقق انس واقعی و بهره مندی از آثار و برکات آن، مشروط به داشتن معرفت عمیق و باور قلبی به عظمت قرآن و جایگاه ماه مبارک رمضان و رعایت آداب ظاهری و باطنی تلاوت است.

ثالثاً، انس حقیقی با قرآن و کلام خداوند اگر پیدا شود آثار و برکاتی همچون نورانیت دل،هدایت به راه مسقیم،بهره مندی از رحمت و مغفرت پرودرگار،بهره مندی از شفاعت قرآن و رسیدن به مقام قرب الهی نصیب انسان می شود.

منابع

قرآن کریم

ابن بابویه، محمد بن علی، امالی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۴۱۳ق.

ابن شهر آشوب محمد،مناقب، قم، المکتبه الحیدریه، 1432ق .

امام سجاد(ع)،صحیفه سجادیه،ترجمه انصاری،تهران،پیام آزادی،1374ش.

تمیمی آمدی ع‍ب‍دال‍واح‍د ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د،غررالحکم،قم،دفتر تبلیغات ،1366ش.

حر عاملی محمد بن حسن،وسایل الشیعه،قم،موسسه آل بیت،1409ق.

سیوطی عبدالله بن ابی بکر ، الدرّ المنثورفی تفسیر الماثور،تهران،قم،مکتبه آیت الله مرعشی،1404ق.

شریف رضی محمد بن حسین،نهج البلاغه،قم،مشهور،1379ش.

طبری محمد بن جریر، تاریخ طبری،ایران،سروش،1378ش.

قمی عباس، مفاتتیح الجنان،قم،زائر،1392ش.

قمی عباس، نفس المهموم،قم،انتشارات دلیل ما،1378ش.

کلینی، محمدبن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1365ش.

مجلسی محمد باقر، بحارالانوار، ،بیروت،دار احیاء التراث العربی،1403ق.

پی نوشت ها:

[1] .حجت‌الاسلام عیسی عیسی زاده

[2] . محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج96،ص386.

[3]. نهج البلاغه،خطبه110

[4] . محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج96 ص386.

[5] . نهج البلاغه، خطبه5.

[6] . نهج البلاغه، خطبه227.

[7] . تمیمی آمدی،غرر الحکم. ج1 ص638.

[8] . محمد بن یعقوب کلینی،الکافی، ج2، ص610. 6

[9] . انفطار : 6

[10]. نهج البلاغه، خطبه223.

[11] . فَاسأَلُوا اللّه َ رَبَّکُم بِنِیّاتٍ صادِقَةٍ وقُلوبٍ طاهِرَةٍ أن یُوَفِّقَکُم لِصِیامِهِ وتِلاوَةِ کِتابِهِ(محمد بن علی بن بابویه، امالی ص 193)

[12] . وَ مَنْ تَلا فیه آیَةً مِنَ القُرْآنِ، کانَ لَهُ مِثْلُ اَجْرِمَنْ خَتَمَ القُرْآنَ فی غَیْرِهِ مِنَ الشُّهُورِ(محمد بن علی بن بابویه، امالی ص 193)

[13] . لِکُلِّ شَیءٍ رَبِیعٌ وَ رَبِیعُ الْقُرْآنِ شَهْرُ رَمَضَان.( محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج2 ص630)

[14] . عَنْ عَلِی بْنِ أَبِی حَمْزَهَ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) فَقَالَ لَهُ أَبُو بَصِیرٍ جُعِلْتُ فِدَاکَ أَقْرَأُ الْقُرْآنَ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ فِی لَیلَهٍ فَقَالَ لَا قَالَ فَفِی لَیلَتَینِ قَالَ لَا قَالَ فَفِی ثَلَاثٍ قَالَ هَا وَ أَشَارَ بِیدِهِ ثُمَّ قَالَ یا أَبَا مُحَمَّدٍ إِنَّ لِرَمَضَانَ حَقّاً وَ حُرْمَهً لَا یشْبِهُهُ شَیءٌ مِنَ الشُّهُورِ وَ کَانَ أَصْحَابُ مُحَمَّدٍ ص یقْرَأُ أَحَدُهُمُ الْقُرْآنَ فِی شَهْرٍ أَوْ أَقَلَّ إِنَّ الْقُرْآنَ لَا یقْرَأُ هَذْرَمَهً وَ لَکِنْ یرَتَّلُ تَرْتِیلًا فَإِذَا مَرَرْتَ بِآیهٍ فِیهَا ذِکْرُ الْجَنَّهِ فَقِفْ عِنْدَهَا وَ سَلِ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ الْجَنَّهَ وَ إِذَا مَرَرْتَ بِآیهٍ فِیهَا ذِکْرُ النَّارِ فَقِفْ عِنْدَهَا وَ تَعَوَّذْ بِاللَّهِ مِنَ النَّار.( محمد بن یعقوب کلینی، الکافی،ج2 ص617)

[15] . شیخ عباس قمی، مفاتیح الجنان،دعای روزهای ماه رمضان

[16] . الْقُرَّاءُ ثَلَاثَةٌ قَارِئٌ قَرَأَ الْقُرْآنَ لِیَسْتَدِرَّ بِهِ الْمُلُوکَ وَ یَسْتَطِیلَ بِهِ عَلَی النَّاسِ فَذَاکَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَ قَارِئٌ قَرَأَ الْقُرْآنَ فَحَفِظَ حُرُوفَهُ وَ ضَیَّعَ حُدُودَهُ فَذَاکَ مِنْ أَهْلِ النَّارِ وَ قَارِئٌ قَرَأَ الْقُرْآنَ فَاسْتَتَرَ بِهِ تَحْتَ بُرْنُسِهِ فَهُوَ یَعْمَلُ بِمُحْکَمِهِ وَ یُؤْمِنُ بِمُتَشَابِهِهِ وَ یُقِیمُ فَرَائِضَهُ وَ یُحِلُّ حَلَالَهُ وَ یُحَرِّمُ حَرَامَهُ فَهَذَا مِمَّنْ یُنْقِذُهُ اللَّهُ مِنْ مَضَلَّاتِ الْفِتَنِ وَ هُوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَ یَشْفَعُ فِیمَنْ یَشَاءُ.(محمد بن حسن حر عاملی؛ وسایل الشیعه ج6 ص183)

[17] . قُرَّاءُ الْقُرْآنِ ثَلَاثَةٌ رَجُلٌ قَرَأَ الْقُرْآنَ فَاتَّخَذَهُ بِضَاعَةً وَ اسْتَدَرَّ بِهِ الْمُلُوکَ‌ وَ اسْتَطَالَ بِهِ عَلَی النَّاسِ وَ رَجُلٌ قَرَأَ الْقُرْآنَ فَحَفِظَ حُرُوفَهُ وَ ضَیَّعَ حُدُودَهُ وَ أَقَامَهُ إِقَامَةَ الْقِدْحِ- فَلَا کَثَّرَ اللَّهُ هَؤُلَاءِ مِنْ حَمَلَةِ الْقُرْآنِ‌ وَ رَجُلٌ قَرَأَ الْقُرْآنَ فَوَضَعَ دَوَاءَ الْقُرْآنِ عَلَی دَاءِ قَلْبِهِ فَأَسْهَرَ بِهِ لَیْلَهُ وَ أَظْمَأَ بِهِ نَهَارَهُ وَ قَامَ بِهِ فِی مَسَاجِدِهِ وَ تَجَافَی بِهِ عَنْ فِرَاشِهِ فَبِأُولَئِکَ یَدْفَعُ اللَّهُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ الْبَلَاءَ وَ بِأُولَئِکَ یُدِیلُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مِنَ الْأَعْدَاءِ وَ بِأُولَئِکَ یُنَزِّلُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ الْغَیْثَ مِنَ السَّمَاءِ فَوَ اللَّهِ لَهَؤُلَاءِ فِی قُرَّاءِ الْقُرْآنِ أَعَزُّ مِنَ الْکِبْرِیتِ الْأَحْمَرِ.(محمد بن یعقوب کلینی؛الکافی ج2 ص627.)

[18] . صحیفه سجادیه، دعای 42.

[19] . جلال الدین سیوطی، الدر المنثور، ج1 ص111.

[20] . محمد باقرمجلسی، بحارالانوار ج92 ص184.

[21] . یا أَیُّهَا النَّاسُ قَدْ جاءَکُمْ ... وَ أَنْزَلْنا إِلَیْکُمْ نُوراً مُبِیناً(نساء:174)

[22] . یا اَیُّها النّاس قر جائکم ...و شِفاءٌ لِما فی الصدور...(یونس:57)

[23] . الر کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلی‏ صِراطِ الْعَزِیزِ الْحَمِید.(ابراهیم:1)؛هُوَ الَّذِی یُنَزِّلُ عَلی‏ عَبْدِهِ آیاتٍ بَیِّناتٍ لِیُخْرِجَکُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَی النُّورِ وَ إِنَّ اللَّهَ بِکُمْ لَرَؤُفٌ رَحِیم(حدید:9)‏

[24] . إذَا التَبَسَت عَلَیکُمُ الفِتَنُ کَقِطَعِ اللَّیلِ المُظلِمِ فَعَلَیکُم بِالقُرآنِ، فَإِنَّهُ شافِعٌ مُشَفَّعٌ وماحِلٌ مُصَدَّقٌ.( محمد بن یعقوب کلینی،الکافی، ج 2 ص 599)

[25] . اِنّ هذا القرآنَ یَهدی لِلَّتی هی اَقوَمُ(اسراء:9)

[26] . محمد باقر مجلسی،بحار الانوار، ج 89، ص 17 و 20

[27] . محمد بن یعقوب کلینی، الکافی ج2، ص618.

[28] . محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج2ص 612.

[29] . محمد بن بن جریر طبری، تاریخ طبری، ج6، ص337 شیخ عباس قمی، نفس المهموم، ص113.

[30] . محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج2، ص602 و616.

[31] . محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج2، ص602 و616.

[32] . محمد باقر مجلسی، بحارالانوار، ج84، ص248

[33] . محمد ابن شهر آشوب،مناقب آل ابی طالب، ج4، ص360.