در هفته نخست جنگ صهیونیستی-آمریکایی علیه ایران، کلاسهای درس تعطیل و ارتباط میان دانشآموز و معلم قطع شد. اکنون که آموزشها مجازی شده، باز هم شرایط چندانی برای ارتباط مستقیم و ارتباط کلامی مؤثر با دانشآموزان وجود ندارد و این در حالی است که برخی از دانشآموزان ما در اعتراضات و اغتشاشات اخیر، حضور و حرفهایی برای گفتن داشتند.
در این وضعیت، برخی از معلمان دلسوز که دانشآموز را همچون فرزند خود میدانند، از وظایف سنتیشان کمی فراتر رفته و به دنبال نوع دیگری از اثرگذاری هستند که رنگ و بوی آموزش کتابهای درسی را ندارد. در همین راستا این پرسش که در شرایط جنگ کنونی چه درسی میتوان به دانشآموز داد، مطرح میشود و سه معلم مشهدی پاسخگوی ما هستند که ماحصل آن را در ادامه میخوانید.
دانشآموزان از توجیه خستهاند
معلم پایه متوسطه آموزش و پرورش ناحیه ۴ مشهد در گفتوگو با خبرنگار ما در این زمینه میگوید: ابتدا باید فکر کنیم که چه چیزهایی سبب واکنشهای متفاوت دانشآموزان در مواجهه با چنین موضوعاتی شده که بعضی در فضای موج ۱۴۰۱، برخی در دی ماه و گروهی نیز در جنگ اسفند نقش بازی کنند.
لیلا ملکی با بیان این مطلب که بچهها از اینکه ما آنها را توجیه میکنیم، خستهاند، میافزاید: مهمترین مسئله این است که آنها دوست دارند صدایشان شنیده شود. بنابراین پس از فضای دی ماه اجازه میدادم دانشآموزان در کلاس درس حرف بزنند؛ چون این افراد دل و ذهن پُری داشتند و فقط میخواستند شنیده شوند. حرفهایشان را میگفتند و من ابتدا با آنها همنوا میشدم و پس از آن از یک سری مبانی برای علت خلقت انسان و وجود حق و باطل صحبت میکردم و آن پذیرش اولیه حرفهایشان موجب میشد آنها نیز بسیاری از صحبتهای مطرح شده را قبول کنند. در نتیجه ما باید همیشه پیش از توجیه، صدایشان را بشنویم.
وی ادامه میدهد: مهمترین و اولویتدارترین نکته ذکر شده در این مباحث، حفظ تمامیت ارضی و خاک کشور بود و اینکه قصد دشمن از وقایع اخیر تجزیه ایران است. با طرح این نوع مسائل، بچهها نقاط مشترک زیادی را با هم پیدا کردند. ونزوئلا بهعنوان کشوری که مباحث هستهای و اورانیوم غنی شده نداشت و آمریکا با او چگونه برخورد کرد، مثالی واضح از چگونگی عملکرد این کشور در قبال کشورهای نفتخیز است که آمریکا به دنبال غارت منابع آنهاست و دانشآموزان نیز به راحتی میپذیرفتند. صحبتهای ترامپ نیز مصداق واضحی از این موضوع است که به تازگی گفته نقشه ایران پس از جنگ اینگونه نخواهد بود و از تجزیه ایران سخن گفته است. برخی از دانشآموزان به دلایل مختلف از این مسائل اطلاع نداشته و تنها تحت تأثیر اخباری خاص از شبکههای معاند هستند و این موضوعات برایشان تازگی دارد.
معلم پایه متوسطه آموزش و پرورش ناحیه ۴ مشهد با تأکید بر حفظ یکپارچگی و خاک کشور میگوید: امروز که اینترنت قطع است و از طریق شاد نیز نمیتوان چنین موضوعاتی را توضیح داد، باید راهی برای توجیه دانشآموزان از طرق مختلف اندیشید. اینگونه نیست که دانشآموزان ما با اطلاع از این موضوعات و اهداف دشمن، نخواهند از میهن خود دفاع کنند حتی آنها که در سال ۱۴۰۱ کف خیابانها شعار میدادند.
جناح حق، جاذبه دارد
معلم پایه متوسطه ناحیه ۳ مشهد نیز در گفتوگو با خبرنگار ما با بیان اینکه وظیفه معلم، مادر و خانواده در شرایط حال حاضر این است که شور موجود در بچهها را تبدیل به شعور کنند، تأکید میکند: باید برای بچهها توضیح داد که اگر گفته میشود این جبهه حق است و آن جبهه ناحق، دلیلش چیست و در کنار آن، تجربیاتی را از گذشته در مورد جنگهای هشت ساله و ۱۲ روزه بازگو کرد.
آسیه فرودی ادامه میدهد: آمریکا از ۷۰ سال پیش به کشور ما طمع داشته و به دنبال ساخت پایگاههای خود در اطراف کشور ما بوده است. اگر این موضوعات برای دانشآموزان به درستی تبیین شود، در ذهنیتشان در این باره بسیار مؤثر است؛ اما برای دانشآموزانی که خودشان نمیخواهند در این فضا قرار بگیرند، کار کمی سخت است. در حال حاضر کلاسهای حضوری نیز تعطیل است و برای کمک به چنین دانشآموزانی باید فرصتی را برای دیدار حضوری فراهم کنیم تا بتوان با آنها صحبت کرد.
وی با اشاره به نقش بزرگ خانواده در این مسئله، میافزاید: با وجود اینکه اکنون مسیر حق و باطل به صورت واضح و آشکار مشخص است، باز هم ما با افراد اندکی مواجه هستیم که سمت آمریکا و رژیم صهیونیستی میایستند و فرزندانشان نیز از آنها الگو میگیرند. بهعنوان یک راهکار برای حل این مسئله، هر از گاهی با چنین دانشآموزانی از طریق تماس تلفنی یا قرار حضوری ارتباط میگیرم و از حال و احوالشان مطلع میشوم و سعی میکنم پیوند عمیق و رابطه عاطفی خود را با آنها حفظ کنم. البته آنچه در این فضا اهمیت دارد، این است که بچهها چه رفتاری را از ما ببینند. بداخلاقی و برخورد نادرست نداشته باشیم و ببینند که ما پایِ کار و با هم همدل هستیم. جناح حق خودش جاذبه دارد و میتواند دانشآموز را به سمتش بکشد؛ ولی معلم و والدین نیز باید مراقب رفتار خود بوده و برای جذب دانشآموز تلاش کنند.
بدترین اتفاق، تعطیل شدن گفتوگوی میان معلم و دانشآموز است
معلم دیگری از پایه متوسطه ناحیه ۴ آموزش و پرورش خراسان رضوی نیز در گفتوگو با طوس میگوید: مدرسه به عنوان پایگاه تعلیم و تربیت در این برهه زمانی یکی از حیاتیترین نقشهای خود را نسبت به مسائل اجتماعی بازی میکند. هر چقدر بخواهیم این موضوع را نادیده بگیریم؛ اما در نهایت مدارس جاریترین امر حکومتی در میان مردم هستند.
عباس حقیقی با اشاره به تأثیر متقابل مدرسه و دانشآموز بر یکدیگر میافزاید: اگرچه در زمان تجمعات ۱۴۰۱ و دی ماه ۱۴۰۴، به ظاهر عنوان میشد که دانشآموزان نقش دارند، باز هم یکی از بهترین مکانهایی که توانست این افراد را به ویژه در سال ۱۴۰۱ کنترل کند، همین مدرسهها بودند که با همه ضعفها و قوتها باز هم یک فرایند تربیتی را دنبال میکردند.
وی ادامه میدهد: در مواجهه با نوجوانان باید در نظر داشته باشیم که در خیلی از موارد آنها به واسطه ویژگی سنی خود الزاماً به دنبال شنیدن یک حرف منطقی و استدلالی از سمت ما نیستند؛ بلکه بیشتر خواهان گفتن، تخلیه هیجانات و شنیده شدن هستند. معلم نیز باید بهعنوان یک پناهگاه تربیتی، محلی برای شنیده شدن صحبتهای دانشآموزانش باشد و سپس در کنار همدلی که بر اثر شنیده شدن به وجود میآید، میتواند او را با مسیر تفکر صحیح همراه کند. اگر فضایی ایجاد شود که دانشآموز بتواند حرفهایش را بگوید، به این معنی است که میخواهد با ما گفتوگو کند. نباید صرفاً با عنوان یک تریبون یکطرفه حرفهایی را در اختیار دانشآموز قرار دهیم و ندانیم در دلش چه واکنشی دارد.
معلم پایه متوسطه ناحیه ۴ آموزش و پرورش خراسان رضوی با بیان اینکه ملت شریف ایران با توجه به سابقه تاریخی بزرگی که دارند، نسبت به حفظ کیان ملی خود حساس هستند، میگوید: این مسئله از ریشه تمدنی ملت ایران نشأت میگیرد و حتی ممکن است اکنون با دانشآموزانی روبهرو باشیم که در نقطه مقابل نظام به عنوان معترض، آن هم در لایه اقتصادی قرار داشته باشند؛ اما امروز میبینیم با همان ظاهر، کف میدان پرچم در دست گرفته و برای حفظ تمامیت ارضی کشور خود فریاد میزنند.
حقیقی با اشاره به اینکه از فرصت فضای مجازی نیز باید استفاده کرد، میافزاید: در همین فضای مجازی باید با دانشآموزان ارتباط برقرار کنیم و اینکه صرفاً کلیپی پخش یا مطلبی منتشر شود، چندان تأثیری ندارد. ما معلمها در این وضعیت مجازی نیز باید فضای موجود کشور را ترسیم کرده و بازخورد دانشآموزان را بگیریم و نگذاریم گفتوگو تعطیل شود؛ چون بدترین اتفاق ممکن آن است که گفتوگوی میان معلم و دانشآموز تعطیل شود.
روحیه مقاومت، کلید موفقیت و پیروزی ملت ایران است
وی با بیان اینکه روحیه مقاومت، کلید موفقیت و پیروزی ملت ایران نه در این چند سال؛ بلکه در تاریخ چند هزار سالهاش بوده که اکنون نیز باید به دانشآموزان منتقل شود، تأکید میکند: به درستی، امام شهید ما حضرت آیتالله العظمی خامنهای از این کلید واژه مهم برای اطلاع ملت ایران استفاده کردند؛ مقاومت به این معنی است که ما نمیخواهیم به حرف یک زورگوی مستکبر گوش کرده و از روشهای القایی او پیروی کنیم؛ بلکه میخواهیم روی پای خود ایستاده و آینده خود را خودمان به دست بگیریم. اگر روحیه مقاومت را در دانشآموزانمان احیا کنیم، آن وقت آنها را بیمه کردهایم و دانشآموزی که مقاومت را بفهمد، خود به خود با افکار انقلاب اسلامی ارتباط برقرار میکند. مبنای نهضت امام خمینی(ره) نیز مقاومت بوده و اینکه چگونه میتوان این روحیه مقاومت را به بچهها منتقل کرد، این هنر معلم است و از طریق بازگویی داستانهای حماسی، اتفاقهای تاریخی، موفقیتها و مقاومتهایی که در طول تاریخ داشتند، همگی میتواند نقطه عطفی برای ایجاد حس مقاومت و تقویت روحیه باشد. باید بدانیم این جنگ یک جنگ وجودی است که پایان آن مشخص نیست. پایان آن یا باید انتهای دشمن باشد و یا شهادت ما.
به گفته معلم پایه متوسطه ناحیه ۴ آموزش و پرورش خراسان رضوی، قدم بعدی ایجاد همدلی و کارهای مشترکی است که مدرسه و معلمان میتوانند با کمک اولیا و دانشآموزان تعریف کنند.
حقیقی درباره راهکار صحیح برای دانشآموزی که کاملاً مخالف افکار ما در حفظ نظام است، میگوید: فعلاً بستری جز فضای مجازی برای آنها نداریم و آنچه راهگشاست، اکنون همدلی است. برای دانشآموزان موافق از روحیه مقاومت شروع کرده و به همدلی میرسیم؛ اما برای دانشآموزان مخالف و کسانی که اصلاً نمیخواهند حرف ما را گوش کنند، تنها کلید موفقیت همدلی است؛ به این معنی که در این روزهای سخت به سراغشان برویم و ببینیم چه مشکلات و مسائلی دارند و چه کمکی از دست ما برای آنها برمیآید. همین که معلمی به دانشآموزش ابراز کند که در این روزهای سخت نگران او است و جویای احوالش شود، تأثیر بسزایی دارد. همدلی کلید ارتباط است و وقتی ارتباط برقرار شود، زمینه صحبت درباره حرفهای بعدی نیز به وجود میآید.
حفظ کیان و امنیت وطن، وجه اشتراک همه ماست
وی با بیان اینکه حفظ کیان و امنیت وطن، نقطه مشترک میان همه مردم است، میافزاید: امروز به وضوح در صحبت مسئولان آمریکا و رژیم صهیونیستی بحث تجزیه ایران و غارت منابع نفتی آن مطرح میشود. با ارتباط با دانشآموزان و ارائه این دلایل و اسناد میتوان دانشآموزان مخالف را نیز با بیان اینکه الان زمانی نیست که به خاطر اختلاف نظر در ساختار کشور، بخواهیم اصل آن را از دست بدهیم، بیشک آنها نیز با ما همراه میشوند.
معلم پایه متوسطه ناحیه ۴ آموزش و پرورش خراسان رضوی ادامه میدهد: ما در حال حاضر با افرادی روبهرو هستیم که متأسفانه در را به روی خود بسته و در خانهشان نیز فقط شبکههای معاند ماهوارهای را پیگیری می کنند و در این شرایط دانشآموز بیپناه ما نیز جایی برای صحبت ندارد. معلم در این وضعیت افزون بر همراهی و همدلی باید تکنیکهای سادهای را از طریق کتبی مانند سبک زندگی و سواد رسانه به دانشآموزان به خصوص متوسطه اول و دوم به خوبی انتقال دهد.
آموزشِ مقاومت
امروز دیگر مشق و کلاس درس کودکان و نوجوانان ما در این شرایط جنگی از دل میدان، خیابان و شوری که باید با شعور همراه باشد، نشأت میگیرد و آنچه باید آموزش داده شود، حفظ تمامیت ارضی، مقاومت و غرور ملی است. امروز ما زیر ذرهبین کودکان و نوجوانان خود هستیم و به نقشی که در کف میدان یا در منازل خود بازی میکنیم، توجه کرده و از آن الگو میگیرند.
نظر شما