رهبر شهید انقلاب اسلامی ایران، حضرت آیتالله العظمی امام شهید سیدعلی حسینی خامنهای(ره) در کنار همه ابعاد مهم شخصیتی و فردی در زمینههای مذهبی و دینی، فقهی، حوزوی، علمی، فرهنگی، سیاسی و... روحیه و خصلت مهمی مبنیبر مطالعه و انس با کتاب داشتند. به اقرار خودشان و نزدیکان ایشان، رهبر شهید یکی از افرادی بودند که انس و مؤانست دیرین و سابقهداری با کتاب و مطالعه در طول روز داشته و از مهمترین و برجستهترین افراد کتابخوان کشور در موضوعات مختلف به شمار میرفتند. به مناسبت شهادت امام امت اسلام، فرصتی دست داد و پای صحبتهای حجتالاسلام والمسلمین سیدجلال حسینی، رئیس سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی نشستیم و وی در گفتوگو با خبرنگار روزنامه قدس، به معرفی برخی از کتابهای خطی مزین به دستخط مبارک رهبر حکیم و شهید انقلاب اسلامی ایران، مربوط به اهدای این کتب به مجموعه کتابخانه آستان قدس رضوی پرداخت. در ادامه با ما همراه باشید.
رهبر شهید از بزرگترین واقفان کتابهای خطی به کتابخانه آستان قدس رضوی بودند
سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی به عنوان یکی از بزرگترین کتابخانههای ایران و جهان اسلام دارای آثار ارزشمندی در حوزه میراث مکتوب به شمار میرود. در حال حاضر در این کتابخانه بیش از ۵۹هزار کتاب خطی و ۲۲هزار قرآن و جزوه قرآنی نفیس در موضوعهای اخبار، ادعیه، ادبیات، تفسیر، تجوید، حکمت، کلام، تاریخ، جغرافیا، منطق، فقه، لغت، صرف و نحو و اخلاق به زبانهای عربی، فارسی، اردو و ترکی نگهداری میشود.
دوستداران و ارادتمندان امام هشتم(ع) از دیرباز تاکنون، آثار اهدایی خود را با نیتی خالص وقف روضه رضوی میکنند، به نحوی که از قدیمیترین واقفان این کتابخانه، شخصی به نام «کشواد بن املاس» است که در سال ۳۲۷ هجری قمری سه جزوه قرآنی مهم را وقف بارگاه مطهر رضوی کرد.
در عصر حاضر نیز افراد و چهرههای علمی و فرهنگی، دینی و مذهبی و... متعددی ازجمله رهبر شهید حضرت آیتالله العظمی خامنهای(ره) را میتوان نام برد که جزو بزرگترین واقفان مطرح در کتابخانه آستان قدس رضوی بوده و آثار ارزشمندی ازجمله «کتابهای خطی»، «قرآنها و جزوات قرآنی» و «کتابهای چاپ سنگی و سربی» را در طول سالیان گذشته به کتابخانه آستان قدس اهدا کردهاند. مجموع آثار اهدایی ایشان حدود ۲۲هزار نسخه شامل بیش از ۱۶هزارو۲۰۰ نسخه کتاب خطی، ۳۲۰ نسخه قرآن و جزوه قرآنی خطی و ۵هزارو۴۰۰ کتاب چاپ سنگی و سربی است.
«فصول»؛ یادگاری مزین به دستخط مبارک رهبر شهید انقلاب اسلامی
در میان آثار اهدایی و وقفی رهبر شهید انقلاب اسلامی به مجموعه کتابخانه آستان قدس رضوی، مواردی مزین به دستخط مبارک ایشان به چشم میخورد. یکی از نسخههای خطی که دستخط شهید آیتالله العظمی خامنهای(ره) را دارد نسخه خطی «الفصول الغرویه فی الاصول الفقهیه» به شماره ۲۷۰۵۶ است. این نسخه به زبان عربی و شامل جلد اول و دوم بوده که نسخه حاضر، تألیف شیخ محمدحسین بن محمدرحیم ایوان کیفی تهرانی ورامینی حائری اصفهانی (۱۲۵۴ق) است. این کتاب مشهور به «فصول» بوده و ازجمله تألیفات جامع و تحقیقی این فن است که ضمن بیان مطالب، تعریضاتی نیز بر «قوانینالاصول» میرزای قمی دارد.
کتاب شامل یک مقدمه و سه مقاله (هر مقاله حاوی فصول متعدد) و یک خاتمه است. مقدمه این کتاب، در مبادی و مباحث لغوی، مقاله اول در مباحث الفاظ، مقاله دوم در ادله سمعیه و مقاله سوم در ادله عقلیه بوده و خاتمه کتاب هم در باب تعارض ادله است. مقدمه و مقاله اول در یک جلد و بقیه آن در جلد دیگری تنظیم شده و تألیف آن در جمعه ۱۹ ذیالحجه ۱۲۳۲ قمری در نجف به پایان رسیده است.
این کتاب در تهران (به سال۱۲۸۶ق) چاپ سنگی شده است. نسخه به خط نستعلیق ۳۰ سطری توسط محمدتقی بن محمد اسماعیل استرآبادی جرجانی در شوال ۱۲۵۱(در حیات مؤلف) در نجف اشرف کتابت شده است. کاغذ نسخه نباتی آهار مهره و تعداد اوراق ۳۰۹برگ ۵/۳۰*۸/۱۷ است. در صدر نسخه نیز یادداشت شهید امام خامنهای(ره) مبنی بر رؤیت و نفاست نسخه در تاریخ ۲۵ مرداد ۱۳۸۰ شمسی به چشم میخورد. جلد نسخه تیماج زرشکی ضربی با ترنج و دوسرترنج منقش به نقوش اسلیمی و حاشیه زنجیرهای و تاریخ اهدا مرداد ۱۳۸۰ شمسی است.
یادگاری ارزشمند از شهید امام خامنهای(ره) درباره کتابی از تألیفات یکی از شاگردان شیخ انصاری(ره)
یکی دیگر از نسخههای خطی که دارای دستخط رهبر شهید انقلاب است، کتاب حاشیه بر قوانین الاصول به شماره۱۵۶۵۰ و به زبان عربی است. مؤلف این نسخه، حاج میرزا محمد تقی بن میرزا باقر بن محمد تقی قاضی طباطبایی تبریزی از شاگردان شیخ انصاری، متوفی ۱۲۷۶ هجری قمری و مدفون در نجف اشرف است. کتاب حاضر حاشیهای با عنوان «قوله» بر مباحث مفهوم و منطوق و اجماع قوانین الاصول و شامل قسمت مفهوم و منطوق است. نسخه مذیل به حاشیه بر قوانین الاصول در ۱۵۹ برگ ذیل نسخه است. در ظهر برگ اول نسخه، حضرت آیتالله العظمی امام شهید خامنهای(ره) چنین مرقوم فرمودهاند:
«...این نسخه نفیسه حواشی قوانین الاصول محقق قمی است که تماماً به خط و قلم شریف مرحوم مغفور آیتالله آقای حاج سید حسین آقای خامنه جدّ امجد ما رضوانالله علیه نوشته شده است، آن مرحوم سنه ۱۲۸۲ به نجف اشرف مهاجرت و در محضر اساتید معروف آن زمان به مراتب عالیه علمی نائل آمده و تا سال ۱۳۱۵ قمری به تدریس قوانین و ریاض و رسائل و مکاسب اشتغال داشتهاند. در سال ۱۵[۱۳۱۵قمری] به تبریز مراجعت و در مسجد جامع آن شهر به امامت مشتغل گردید و در بیستم ربیعالاول سال ۱۳۲۵ قمری در تبریز وفات نمودهاند رحمهالله رحمه واسعه قدس الله نفسه الزکیه... سید علی خامنه».
کاغذ نسخه فرنگی آهار مهره نباتی، کل اوراق ۳۰۶ برگ، اندازه اوراق ۲۱*۱۵، خط نسخ، ۲۳سطری، تاریخ تحریر قرن ۱۳ ق، عناوین به سرخی، جلد تیماج خرمایی و جدولبندی شده است.
تفسیری ارزشمند از قرآن کریم، اهدایی رهبر شهید انقلاب
یکی دیگر از نسخههای خطی موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی که دستخط حضرت آیتالله العظمی امام شهید خامنهای(ره) را دارد، کتاب «غرائب القرآن و رغائب الفرقان» به شماره ۲۲۵۷۴ است. این نسخه به زبان عربی و از تألیفات نظامالدین حسن بن محمد بن حسین قمی نیشابوری، معروف به نظام اعرج، متوفای ۷۲۸ هجری قمری است. کتاب غرائب از بهترین تفاسیر قرآن مجید است که به گفته مرحوم مدرس «فوائد لفظیه و معنویه و دقائق نکات عربیه را جامع و احکام اوقاف و مراتب تأویل را حاوی میباشد». نیشابوری لطایف و نکات دقیق این کتاب را از «مفاتیحالغیب» امام فخر رازی برگزیده، از آنچه در نظرش ضعیف آمده صرفنظر کرده و از کشاف زمخشری و دیگر کتب تفسیر نیز بهرهها برده، ولی اغلب مطالب آن حاصل فهم و استنباط خود او است، از این رو در مواردی به رد گفتههای نامبردگان پرداخته است. این نسخه به خط نسخ، توسط محمد جلیل بن محمد شفیع سبزواری در روز پنجشنبه، هجدهم محرم ۱۰۶۶ قمری کتابت شده است. کاغذ نسخه نخودی آهار مهره، تعداد اوراق ۴۷۲ برگ، اندازه اوراق ۵/۳۱*۱۸، عناوین و آیات شریفه به شنگرف (آیات در حاشیه است)، تصحیح و مقابله شده، ظهر برگ اول موشح به دستخط حضرت آیتالله العظمی امام شهید خامنهای(ره) در ذیالقعده ۱۳۹۳ هجری قمری بوده و سه یادداشت مالکیت دیگر وجود دارد، جلد نسخه تیماج ضربی با ترنج و سرترنج و چهار ابرو است. این نسخه توسط حضرت آیتالله العظمی خامنهای در خرداد۱۳۷۵شمسی(محرمالحرام۱۴۱۷ قمری) به کتابخانه آستان قدس رضوی اهدا شده است.
نظر شما