احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، با اشاره به وضعیت کنونی پدیدههای اقلیمی در اقیانوس آرام اظهار کرد: در حال حاضر شرایط النینو و لانینا در وضعیت خنثی قرار دارد، اما بر اساس مدلهای پیشبینی اقلیمی احتمال میرود از بهار تا تابستان امسال دمای سطح آب در بخشهای مرکزی و شرقی اقیانوس آرام افزایش یابد و جهان وارد فاز النینو شود.
به گفته او، تأثیر مستقیم این پدیده بر تابستان ایران چندان قابل توجه نیست، زیرا تابستان در بیشتر مناطق کشور فصل بارندگی محسوب نمیشود. با این حال در شرایطی که النینو شکل میگیرد، میزان بارشهای موسمی در مناطق جنوب شرق ایران از جمله سیستان و بلوچستان، شرق هرمزگان و جنوب کرمان معمولاً کاهش مییابد و تعداد روزهای همراه با رگبار و رعد و برق در این مناطق کمتر میشود.
وظیفه توضیح داد که در سالهایی که لانینا فعال بوده، سامانه موسمی هند تقویت شده و همین موضوع باعث افزایش بارشهای تابستانی در جنوب شرق ایران شده است. به گفته او، در چنین سالهایی کشورهای منطقه نیز با بارندگیهای شدید مواجه شدهاند. به عنوان نمونه در سال ۲۰۲۲ بارشهای سیلآسا در پاکستان باعث جان باختن حدود هزار نفر و خسارتهای گسترده شد و در ایران نیز سیلابهایی در مناطقی مانند استهبان، سیستان و بلوچستان، فیروزکوه و امامزاده داوود رخ داد.
او با اشاره به چشمانداز فصل پاییز گفت: تجربه سالهای گذشته نشان میدهد در دورههای حاکمیت النینو، بارشهای پاییزی در ایران معمولاً وضعیت مطلوبتری دارند. بر اساس برآوردهای فعلی، احتمال وقوع النینوی متوسط در پاییز امسال حدود ۹۰ درصد است و در این شرایط انتظار میرود میزان بارشها دستکم در حد نرمال باشد، هرچند این پیشبینیها قطعی نیست و عوامل متعددی بر شرایط جوی اثر میگذارند.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی در ادامه به وضعیت بارشهای سال گذشته اشاره کرد و گفت پاییز سال قبل یکی از خشکترین پاییزهای کشور بود و بسیاری از مناطق از جمله تهران با کمبود جدی بارش روبهرو شدند. به گفته او، تنها در نیمه دوم آذرماه بارندگیهای نسبتاً مناسبی ثبت شد که تا حدی از شدت خشکسالی کاست.
براساس گزارشهای هواشناسی که در روزهای گذشته نیز منتشر شده، بررسی آمار سال آبی جاری نشان میدهد برخی استانها همچنان با کمبارشی مواجهاند. برای مثال میزان بارش در استان قم حدود ۲۷ درصد و در استان مرکزی نزدیک به ۳۰ درصد کمتر از حد نرمال ثبت شده است. در استان البرز نیز اگرچه میزان بارندگی نسبت به سال گذشته افزایش یافته، اما هنوز از میانگین بلندمدت پایینتر است.
همچنین استانهای شمالی کشور مانند گیلان و مازندران نیز نسبت به شرایط نرمال با کاهش بارش روبهرو بودهاند؛ بهطوریکه میزان بارندگی در گیلان حدود ۲۴ درصد و در مازندران حدود ۲۰ درصد کمتر از میانگین بلندمدت گزارش شده است. با این حال کارشناسان معتقدند به دلیل حجم بالای بارش سالانه در این مناطق، این کاهش فعلاً تأثیر جدی بر منابع آب شرب نگذاشته است.
کارشناسان هواشناسی تأکید میکنند که ادامه روند تغییرات اقلیمی و نوسان پدیدههایی مانند النینو و لانینا میتواند الگوی بارش در ایران را در سالهای آینده دستخوش تغییر کند؛ موضوعی که مدیریت منابع آب و آمادگی برای رخدادهای حدی مانند خشکسالی یا سیلاب را بیش از گذشته ضروری میسازد.
نظر شما