نوید هدایتی‌فر کارشناس اقتصادی در رابطه با اهمیت تغییر پارادایم در مالیات‌ستانی کشور در گفت و گو با قدس آنلاین خاطرنشان کرد: در شرایط جنگی، ساختارهای اقتصادی سنتی اغلب تحت فشارهای بی‌سابقه قرار می‌گیرند و نظام مالیاتی نیز از این قاعده مستثنی نیست. جنگ تحمیلی سوم با ایجاد اختلال در فعالیت‌های اقتصادی، کاهش سودآوری شرکت‌های بزرگ و افزایش هزینه‌های تولید، درآمدهای مالیاتی دولت از محل مالیات بر عملکرد را به شدت کاهش داد. در چنین شرایطی، تداوم اتکا به روش‌های سنتی مالیات‌ستانی نه تنها کارایی لازم را ندارد، بلکه می‌تواند به تشدید رکود اقتصادی و نارضایتی اجتماعی منجر شود.

تغییر شیوه مالیات ستانی به نظام عوارض‌محور بر مصرف

وی ادامه داد: اینجاست که ضرورت تحول راهبردی در نظام مالیاتی به عنوان یک اولویت حیاتی مطرح می‌شود. از همین رو با درک این ضرورت، پارادایم جدیدی را مبتنی بر انتقال از مالیات‌ستانی بر درآمد و سود به سمت نظام عوارض‌محور بر مصرف و به طور خاص مالیات بر تراکنش‌های بانکی طراحی و اجرا کرد.

وی افزود: مهم‌ترین مزیت نظام مالیات بر تراکنش، تحقق عدالت مالیاتی در معنای واقعی آن است. در نظام سنتی، امکان فرار مالیاتی برای افراد ثروتمند از طریق روش‌های مختلف از جمله گزارش‌دهی غیرواقعی درآمدها یا استفاده از معافیت‌های قانونی وجود داشت. اما در نظام جدید، هر تراکنش مالی به طور خودکار و شفاف ثبت و مشمول مالیات می‌شود. از آنجا که حجم و تعداد تراکنش‌های مالی افراد ثروتمند به مراتب بیشتر از اقشار متوسط و کم‌درآمد است، سهم آنان از پرداخت مالیات نیز به تناسب افزایش می‌یابد. این رویکرد، بار مالیاتی را به صورت تصاعدی بر دوش کسانی می‌گذارد که توانایی بیشتری دارند، در حالی که معاملات خرد و تراکنش‌های ضروری زندگی مردم عادی با نرخ‌های ترجیحی یا معافیت‌های مشخص همراه می‌شود.

کسر خودکار مالیات در لحظه انجام تراکنش بانکی

این کارشناس اقتصادی با اشاره به اهمیت حذف هزینه‌های سنگین مالیات‌ستانی و ممیزی در نظام مالیات بر تراکنش خاطرنشان کرد: یکی از نقاط ضعف نظام مالیاتی سنتی، هزینه‌های بالای وصول مالیات و اجرای فرآیندهای ممیزی بود. تشکیل پرونده‌های مالیاتی، بازرسی‌های میدانی، داوری‌های طولانی و حل و فصل اختلافات مالیاتی، نه تنها منابع انسانی و مالی قابل توجهی از دستگاه مالیاتی را مصرف می‌کرد، بلکه برای مؤدیان نیز هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم زیادی ایجاد می‌ کرد. در نظام مالیات بر تراکنش، هزینه‌های وصول به حداقل ممکن کاهش می‌یابد، زیرا مالیات به طور خودکار در لحظه انجام تراکنش کسر می‌شود.

وی افزود: این سیستم نیاز به تشکیل پرونده‌های پیچیده، بازرسی‌های گسترده و فرآیندهای ممیزی طاقت‌فرسا را از بین می‌برد. در شرایط جنگی که بهره‌وری منابع از اهمیت حیاتی برخوردار است، این صرفه‌جویی در منابع، عاملی کلیدی در کارایی نظام مالیاتی محسوب می‌شود.

راهبرد کلیدی و نوآوری نهادی در شرایط بحران

وی گفت: تحول نظام مالیاتی از مالیات‌ستانی بر سود و درآمد افراد به سمت اخذ مالیات بر تراکنش‌های بانکی، یک راهبرد کلیدی و نوآوری نهادی در شرایط بحران پس از جنگ و رکود حاکم بر اقتصاد است. این نظام مالیاتی جدید مبتنی بر اخذ مالیات از تراکنش‌ها با محوریت عدالت مالیاتی، کاهش هزینه‌های وصول، شفافیت اقتصادی و ثبات درآمدی دولت، پاسخی هوشمندانه به چالش‌های مالی درآمدهای پایدار دولت و تحقق شفافیت و عدالت مالیاتی در دوران پس از جنگ محسوب می‌شود.