‏انتشارات آستان قدس رضوی پس از کسب افتخار تقریظ‌های متوالی، اکنون مصحف نفیس «عبدالله رنانی» را با یادداشتی ارزشمند از رهبر شهید به پیشگاه امت تقدیم می‌کند. این اثر که شاهکار خوشنویسی «نسخ ایرانی» در دوره قاجار است، به تأکید آن قائد شهید، به‌دلیل وضوح و زیبایی، «شایسته تکثیر» شناخته شده است. این قرآن فراتر از یک اثر هنری، مجموعه‌ای جامع از معارف، ترجمه و تفسیر است که چرخه بازنشر آثار موزه‌ای آستان قدس را تکمیل می‌کند. برای آشنایی با اختصاصات علمی و هنری این مصحف، توضیحات جناب مسعود فرزانه، مدیرعامل انتشارات آستان قدس رضوی را در ادامه دنبال کنید.

از گنجینه هدایای رهبر شهید تا احیای خط نسخ ایرانی

انتشارات آستان قدس رضوی (به‌نشر) پس از کسب افتخار دو تقریظ متوالی بر کتاب‌های خود، از سوی رهبر شهید در دو سال گذشته؛ امسال نیز مفتخر است که قرآن نفیس به کتابت «عبدالله رنانی» را با دستخط قائد شهید امت در این انتشارات منتشر نماید.

این قرآن نفیس در طی یک سال گذشته با همکاری سایر مجموعه‌های سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی به‌ مرحله انتشار رسیده است.«قرآن نفیس رنانی» به شماره ۱۵۴۱ در بخش هدایای رهبر شهید کتابخانه آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود و مشتمل بر دویست و نود و سه برگ است که ابعاد هر صفحه ۲۱ در ۱۴/۵ است و در هر صفحه چهارده سطر به همراه ترجمه زیرنویس نوشته شده‌است. خط این قرآن نسخ ایرانی و مربوط به دوره قاجاری است و نسخه قرآن، کامل و تمام سوره‌ها را در برگرفته و فاقد افتادگی است.

در ابتدای نسخه یادداشتی به خط امام و رهبر شهید انقلاب اسلامی وجود دارد که ایشان طی آن قرآن را در سال ۱۳۹۸ به آستان قدس رضوی اهدا نموده اند. این مصحف به خط عبدالله رنانی اصفهانی در تاریخ ۱۲۳۳ هجری قمری کتابت شده است. «عبدالله‌بن عاشور رنانی اصفهانی» از مشاهیر خوشنویسی در قرن دوازدهم و سیزدهم هجری بوده که بیش از یکصد قرآن غیر از کتب ادعیه و زیارات به خط خود نوشته است و تا سال ۱۲۳۸ قمری حیات داشته است. این مصحف شریف که به دوره قاجاریه مربوط است، نمونه درخشانی از تلفیق هنر و علم در سنت کتابت قرآنی است و ابعاد علمی آن شامل رسم و ضبط و قرائت و تفسیر و ابعاد هنری شامل خط و تذهیب قابل بررسی و توجه است. قرآن رنانی؛ از نظر ویژگی‌های هنری و زیبا شناسی در دو بخش حوزه خوشنویسی و آرایه‌ها قابل بررسی است؛ در حوزه خوشنویسی این خط، که اصطلاحا به آن «نسخ فارسی» گفته می‌شود در آثار رنانی استفاده شده که علیرغم کثرت مشق و سرعت در کتابت، دقت کافی در ادای حروف کلمات و سطر بندی قابل توجه است. این قرآن یک صد و نوزدهمین قرآنی است که وی کتابت کرده و آنچه این کاتب را از سایر کاتبان برجسته دوره قاجار متمایز می‌کند، این است که کاتب تلاش بسیاری برای ظریف نویسی داشته است.

تجلی آرایه‌های هنری و جامعیت معارف در مصحفی شایسته تکثیر

به کارگیری آرایه های هنری ویژگی دیگر این قرآن است که عبارتند از آن‌که اولا کل قرآن جدول‌کشی شده است، ثانیا گل آیه‌ها بسیار ظریف و با دقت طلا اندازی شده است و ثالثا سرسوره ها تماما تذهیب کار شده و تذهیب سرسوره ها از تنوع رنگی برخوردار است. عناوین هر سوره نیز با طلا نوشته شده و قلم گیری شده است.به زعم نگارنده، قرآن مزبور دارای اختصاصات و ویژگی‌ها و تمایزاتی به شرح ذیل است و می‌تواند به‌دلیل همین ویژگی‌ها مورد عنایت و توجه شیفتگان قرآن و عموم مردم قرار گیرد:

1. دستخط رهبر شهید بر این قرآن یقینا بی‌حکمت نیست و در این دستخط، آن قائد شهید به موضوع زیبایی خط و صفحه بندی و وضوح کلمات اشاره داشته و آن را شایسته تکثیر و انتشار دانستند. به کارگیری «شایسته تکثیر و انتشار» نکته قابل توجه و مهمی است.

2. .همزمانی رونمایی نسخه مزبور با ایام شهادت رهبر شهید و آمادگی جامعه برای دریافت معارف منسوب به ایشان فرصت خوبی برای انتشار معارف و معارف قرآنی آن سفر کرده امت می‌باشد.

3. کامل بودن متن قرآن و امکان قرائت کامل قرآن توسط عموم مردم و در نتیجه امکان عمومی‌سازی و مردمی شدن آن به‌دلیل خط خوشخوان نسخ فارسی و دستخط رهبر شهید بر آن، این مصحف را به نسخه‌ای منحصر ب فرد تبدیل کرده‌است.

4. خلق و ایجاد بینش دانش و روش بازنشر آثار نفیس موجود در موزه‌های آستان قدس رضوی توسط چندین مجموعه فرهنگی و علمی منتسب به این آستان مقدس و ایجاد یک چرخه کاری کامل در داخل آستان قدس برای بازنشر سایر آثار نفیس خطی و ارائه آن به عموم علاقمندان از دیگر برکات این مصحف است.

5. این قرآن از منظر علوم قرآنی موجود در آن نیز یک مصحف جامع و کامل است که در درون صفحات، ترجمه؛ تذهیب ؛ روایت؛ احادیث؛ تفسیر؛ احکام؛ شان نزول؛ ثواب قرائت و حتی علائم استخاره وجود دارد و از این جهت جذابیتی کم بدیل دارد.

6. مترجم این قرآن «محمد هادی بن محمد صالح مازندرانی» مشهور به( آقا هادی )و (هادی مترجم) مولف خوشنویس و مترجم اواخر دوره صفوی است که در زمره علما و زهاد بوده است و با توجه به شخصیت علمی مترجم، ترجمه از دقت بالایی برخوردار است و اشارات تفسیری نیز اشاراتی متقن و مستند است.

انتشارات آستان قدس رضوی پس از رونمایی این نسخه نفیس توسط تولیت معزز آستان قدس رضوی در دهه کرامت، به‌زودی این مصحف را در مراکز عرضه کتاب خود جهت بهره‌مندی علاقمندان و شیفتگان ارائه خواهد کرد.