به مرور آسیبهای جنگ رمضان به حوزه کار، اشتغال و فعالیتهای اقتصادی در حال بروز و ظهور است و شاید تا مدتها و سالها اثر آن از پیکره کسب و کارها و بنگاههای اقتصادی پاک نشود. دولت با گذشت یک ماه پس از جنگ، شروع به بررسی شرایط بنگاهها کرده و اکنون نیز بستههای حمایتی ارائه داده تا یکی از مهمترین اهداف دولت در پساجنگ که همان حفظ اشتغال است، محقق شود.
هشدار موج دوم تعدیل نیروی حوزه رایانه
رئیس کمیسیون روابط کار سازمان نظام صنفی رایانهای استان خراسان رضوی درباره این موضوع در گفتوگو با طوس میگوید: برخی مشاغل در این حوزه متضرر و بعضی مجبور به تعطیلی کامل نیروهای خود شدند. برخی دیگر نیز با مشکل فروش مواجه بودند؛ اما به تعدیل نیرو نرسیدند.
سید حسین موسوی با اشاره به وضعیت اضطراری صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات در خراسان رضوی میافزاید: در پی تحولات اخیر منطقهای و آغاز تجاوز ایالات متحده و رژیم صهیونیستی، یکی از نخستین تبعات داخلی، محدودسازی و قطع گسترده اینترنت در کشور بود. این اقدام، اگرچه ممکن است با ملاحظات امنیتی اتخاذ شده باشد؛ اما پیامدهای عمیق و گاه جبرانناپذیری را بر بدنه اقتصاد دیجیتال؛ بهویژه در استان خراسان رضوی بر جای گذاشته است.
وی با اشاره به وضعیت فعلی صنعت آیتی در خراسان رضوی ادامه میدهد: صنعت فناوری اطلاعات و ارتباطات بهعنوان یکی از پیشرانهای اصلی اشتغالزایی و توسعه اقتصادی در سالهای اخیر، سهم قابل توجهی در ایجاد فرصتهای شغلی پایدار برای جوانان متخصص داشته است. هزاران نیروی انسانی در حوزههایی نظیر برنامهنویسی، دیجیتال مارکتینگ، پشتیبانی فنی، تولید محتوا و مدیریت سکوهای برخط مشغول به فعالیت بودند که با قطع یا اختلال شدید در دسترسی به اینترنت، بخش عمدهای از این فعالیتها عملاً متوقف شده و بسیاری از کسبوکارهای برخط با کاهش شدید درآمد یا تعطیلی کامل مواجه شدهاند.
به گفته رئیس کمیسیون روابط کار سازمان نصر خراسان رضوی، در اسفند سال ۱۴۰۴، همزمان با افزایش ناپایداریها در زیرساختهای ارتباطی، نخستین موج تعدیل نیرو در شرکتهای فعال در حوزه آیتی و استارتآپها رخ داد که این تعدیلها اغلب به دلیل کاهش درآمد، نبود امکان برای ارائه خدمات به مشتریان داخلی و خارجی و افزایش هزینههای عملیاتی صورت گرفت.
موسوی درباره موج دوم تعدیل نیرو هشدار داده و تأکید میکند: بررسیهای میدانی و گزارشهای دریافتی از فعالان این حوزه نشان میدهد در صورت تداوم وضعیت فعلی و تعیین تکلیف نشدن دسترسی به اینترنت در روزهای آتی، موج دوم و گستردهتری از تعدیل نیرو در راه خواهد بود. این موج برخلاف مرحله نخست، نیروهای متخصص و کلیدی را نیز در بر خواهد گرفت که جایگزینی آنها در آینده بسیار دشوار و پرهزینه خواهد بود.
وی با اشاره به پیامدهای اقتصادی و اجتماعی این اتفاق میگوید: افزایش نرخ بیکاری در میان نیروهای تحصیلکرده و متخصص، مهاجرت نخبگان حوزه فناوری به خارج از کشور، کاهش سرمایهگذاری در بخش استارتآپی و نوآوری، تضعیف اکوسیستم دیجیتال استان و کشور و افزایش نارضایتی اجتماعی در میان فعالان اقتصادی، بخشی از پیامدهای این تعدیل نیروهاست.
رئیس کمیسیون روابط کار سازمان نصر خراسان رضوی با بیان اینکه صنعت فناوری اطلاعات، صنعتی زمانبر در شکلگیری و بسیار آسیبپذیر در برابر بیثباتی است، میافزاید: از دست رفتن سرمایه انسانی این حوزه، خسارتی است که جبران آن در کوتاهمدت امکانپذیر نخواهد بود. انتظار میرود مسئولان ذیربط با درک حساسیت شرایط، تصمیماتی فوری، دقیق و مبتنی بر حفظ منافع ملی و اقتصادی را اتخاذ کنند.
اصناف حوزه تلفن همراه؛ کاهش فروش، محسوس و تعدیل نیرو، کمرنگ
رئیس اتحادیه تلفن همراه و تجهیزات مخابراتی درباره وضعیت اصناف زیرمجموعه این اتحادیه در گفتوگو با خبرنگار ما میگوید: با توجه به اینکه حوزه تلفن همراه در زمینه خدماترسانی و دریافت فایلهای مرتبط با این حوزه به اینترنت بسیار وابسته است، ما در این بخش با مشکلات جدی مواجه شدهایم. با وجود قطعی اینترنت بینالملل، فعالسازی دستگاههای تلفن همراه، دریافت فایلهای عیبیابی نقشههای مورد نیاز برای سختافزار و نرمافزارها برای اعضای ما دشوار است.
احسان تقیزاده، با اشاره به تلاشهایی که به منظور دریافت اینترنت پرو برای رفع مشکلات تعدادی از فعالان صنفی انجام شده، میافزاید: با وجود اینکه برخی محدودیتهای گوگل و جیمیل برداشته شده، هنوز مشکلات ما حل نشده و نیاز به اینترنت پرو همچنان وجود دارد.
وی با بیان اینکه بخش عمدهای از کارهای ما فایلها و نقشهها در راستای عیبیابی است که باید از طریق اینترنت دریافت کنیم و در قالب خدمات به مردم ارائه دهیم، تأکید میکند: در شرایط فعلی، تلفن همراه دیگر یک کالای لوکس نیست که فرد در کنار خانهاش قرار دهد و استفاده نکند؛ بلکه یک نیاز ضروری به شمار میآید و این محدودیتها سبب کاهش فروش و ارائه خدمات مطلوب شده است.
رئیس اتحادیه تلفن همراه و تجهیزات مخابراتی با بیان اینکه قطع ارتباط برخی سامانهها، مانند همتا و سامانه جامع تجارت نیز بر فرایند فعالسازی گوشیهای تلفن همراه و واردات آنها تأثیر گذاشته، میگوید: ما از مسئولان خواستهایم این پروسه آنتندهی را بهصورت موقت تمدید کنند تا مشکلات حل شود. با توجه به شرایط کنونی و مشکلاتی که در زمینه فعالسازی تلفن همراه و واردات آن وجود دارد، به نظر میرسد این موضوع تأثیرات قابل توجهی بر بازار و اشتغال در این حوزه داشته است. سامانه ریجستر در بخش مسافری هم قطع بود و موجب شد بسیاری از افراد نتوانند گوشیهای خود را با ورود به کشور فعال کنند. از آنجا که مهلت فعالسازی گوشیهای مسافری محدود است و برخی از مسافران به دلیل مشکلات موجود نتوانستهاند از این مهلت استفاده کنند، درخواست برای تمدید افزایش این مدت منطقی به نظر میرسد. این اقدام میتواند به کاهش فشار روی شهروندان و جلوگیری از قطع خدمات گوشیهای آنها کمک کند.
تقیزاده ادامه میدهد: در ایام جنگ نابرابر در مقابل دشمن صهیونیستی-آمریکایی جنایتکار، با توجه به اینکه مبادی ورودی گوشی همراه از امارات بود، وقفهای در خصوص واردات اتفاق افتاد و احساس کمبود کالا در بازار محسوس شد؛ ولی اکنون با تغییراتی که در مسیرهای جایگزین به وجود آمده، این موضوع در حال حل شدن است و مردم نگرانی در خصوص کمبود کالا نداشته باشند.
وی با اشاره به وضعیت تعدیل نیرو در این اصناف میافزاید: کاهش درآمد در این صنف وجود داشته، با این حال در بخش خردهفروشی که بیشتر به عرضه و تقاضا مرتبط است، تاکنون تعدیل نیرو به صورت چشمگیری مشاهده نشده؛ اما در حوزههای تولیدی و صنعتی، تعدیل نیرو وجود داشته است. این موضوع نشاندهنده تابآوری بالای واحدهای صنفی در حوزه خردهفروشی است که توانستهاند با شرایط موجود سازگار شوند و از تعطیلیهای گسترده جلوگیری کنند.
بیش از ۹۰ درصد کسبوکارها تحت تأثیر جنگ قرار گرفتند
مدیر کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان رضوی نیز در گفتوگو با قدس با بیان اینکه یکی از تکالیف مهم وزارت کار، صیانت از نیروی انسانی است، میگوید: این موضوع در صدر قانون ایجاد این وزارتخانه قرار دارد و یکی از مأموریتهای اصلی ما حفظ منابع مادی و انسانی وزارت کشور است. با توجه به حوادث اخیر کشور؛ به ویژه از ماه اسفند و همچنین جنگ ۱۲ روزه، شرایط بسیار سختی برای دولت، مردم و کسبوکارها در سال ۱۴۰۴ ایجاد شد. در جریان این حملات که ایران زیر آتش دشمن قرار گرفت، بسیاری از بنگاهها از جمله نیشابور تحت تأثیر قرار گرفتند. بیش از ۹۰ درصد کسبوکارها تحت تأثیر جنگ بودند و از جمله مسائل مهم بنگاهها تأمین مواد اولیه و تشدید مشکلات مالیاتی و بیمهای است.
محمدرضا ولیان با اشاره به اینکه جنگ سبب توقف فعالیتهای بازار تهران شد و واحدهای تولیدی ما را با مشکلاتی مواجه کرد، میافزاید: بنگاههای گردشگری، رستورانها و هتلها در خراسان رضوی نیز متأثر از جنگ، آسیب دیدند و ضریب اشغال آنها کاهش یافت. همچنین دو خودروساز بزرگ کشور، ایران خودرو و سایپا نیز همزمان با جنگ دچار مشکلاتی شدند و تبعات آن، دامن قطعهسازان خراسان رضوی را نیز گرفت؛ چون خراسان قطب تولید قطعات خودرو است و با مشکلاتی که برای خودروسازان بزرگ پیش آمد، نتوانستند به تعهدات خود در زمینه قطعات خودروها در خراسان عمل کنند. همچنین با وجود مشکلاتی که برای فولاد خوزستان و اصفهان به وجود آمد، برخی واحدهای ورق ما دچار مشکل شدند که باز هم وزارت صنعت به دنبال واردات در این حوزه برای رفع مشکل آنهاست.
وی ادامه میدهد: در ۲۷ اسفند مصوبهای از ستاد ملی تسهیل و رفع موانع تولید صادر شد که براساس آن، به استانها اختیار داد تا با توجه به وضعیت بنگاههای متأثر از جنگ، اقدامهایی انجام دهند. این مصوبه شامل حمایتهای بیمه، تأمین اجتماعی بانکی و گمرکی بود و همچنین اعلام کرد همه اقدامهای حقوقی و اجرایی سازمان امور مالیاتی، گمرک ایران و سازمان تأمین اجتماعی متوقف شود تا کسبوکارها بتوانند دوباره به حیات خود ادامه دهند. در حال حاضر، ما در جلسات کارگروههای ستاد تسهیل و شورای تأمین استانها حضور داریم و همکاران ما نیز در این زمینه فعال هستند. امیدواریم با همت جمعی بتوانیم شرایط بهتری را برای کسبوکارها فراهم کنیم.
معرفی یک بسته حمایتی جدید از سوی وزارت اقتصاد
مدیر کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان رضوی با بیان اینکه به تازگی وزارت اقتصاد بسته حمایتی جدیدی را اعلام کرده که شامل چندین استان میشود، تأکید میکند: بهویژه در خراسان رضوی با توجه به نبود حملات هوایی و تأثیر مستقیم جنگ، برخی کسبوکارها میتوانند از این حمایتها بهرهمند شوند. طبق این بخشنامه، کسبوکارها باید درخواست خود را در «سامانه کات» ثبت کنند. بر اساس دستورالعملهای اعلامشده، دولت برای هر شغل پایدار که در بنگاه اقتصادی باقی بماند، وام ۲۳ میلیون تومانی با نرخ ۲۳ درصد پرداخت خواهد کرد. این حمایت فعلاً مختص بنگاههایی است که حداکثر ۵۰ کارمند دارند و برای سایر بنگاهها باید مصوبه دیگری ارائه دهد.
ولیان اظهار میکند: دولت و وزارت کار در خراسان رضوی تمام تلاش خود را به کار گرفتهاند تا از بنگاهها و کسبوکارها حمایت کنند. این حمایت شامل بنگاههای دارای مجوز از دستگاههای مرتبط تا ۵۰ نفر کارگر میشود و به ازای هر شغلی که تا دو ماه حفظ کند، مبلغ ۲۳میلیون تومان دریافت میکند. نامنویسی در سامانه کات از چهار روز پیش فعال شده و کارفرمایان میتوانند ثبتنام کنند. اداره کار و تأمین اجتماعی در حوزه پایداری مشاغل، از تمام ظرفیتهای موجود برای حمایت از پایداری مشاغل استفاده خواهد کرد. رویکرد ما در وزارت کار این است که تشکلهای کارگری و کارفرمایی با هم همکاری کنند تا شرایط کاری بهبود یابد.
به گفته وی، در برخی واحدها در خراسان رضوی، کارفرمایان به کارگران خود اعلام کردهاند که میتوانند بهصورت دورهای کار کنند؛ مثلاً ۱۵ روز کار کرده و ۱۵ روز حقوق دریافت کنند و بیمه هم توسط کارفرما پرداخت میشود و کارگر هم به این درک مشترک در همکاری با کارفرما رسیده و حاضر است کنار کارفرما بایستد و کمک کند تا این دوماه بگذرد و وضعیت کشور به ثبات برسد و بنگاه به حیات خود ادامه دهد.
همچنین برخی بنگاهها مانند فولاد خراسان در اسفند دچار مشکل شدند؛ ولی از پنجم فروردین فعالیت خود را آغاز کردهاند. بعضی نیز تعمیر و نگهداری داشتند که امیدواریم آنها نیز به زودی به چرخه تولید بازگردند.
مدیر کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی خراسان رضوی با بیان این مطلب که در تلاش هستیم از طریق پیمانهای دستهجمعی مندرج در موضوع فصل ۷ قانون کار و برگزاری جلسات کارشناسی، توان تابآوری بنگاههای کوچک را افزایش دهیم، میگوید: با دعوت از تشکلهای کارگری و مدیران کارفرمایی تلاش می کنیم در این دو ماه آینده توان تابآوری بنگاه را ارتقا دهیم تا این اتفاق نیفتد.
در خصوص آمار بیکاری، اجازه دهید تا زمانی که اطلاعات دقیقی نداشته باشیم، عدد خاصی را اعلام نکنیم. وضعیت خراسان رضوی نسبتاً خوب است و ما از منابع صندوق بیمه بیکاری برای حمایت از کارگران بنگاههایی که واقعاً توان ادامه دادن را ندارند، در قالب مواد یک و ۲ قانون بیمه بیکاری استفاده می کنیم.
ولیان ادامه میدهد: در حال حاضر تمرکز ما روی بنگاههای بزرگ استان است و حمایت از اصناف و کسبوکارهای کوچک اولویت کنونی ما نیست؛ چون در این اصناف ممکن است یک یا دو نفر از هر کارگاه کوچکی تعدیل شوند و بتوانند از بیمه بیکاری استفاده کنند.
تابآوری واحدهای خُرد
در شرایط جنگ کنونی، کاهش فروش و مشکلات اقتصادی در بخشهای تولیدی و صنعتی به وضوح محسوستر است و میتواند تأثیرات منفی بر اشتغال و فعالیتهای اقتصادی داشته باشد.
این نکته که واحدهای صنفی در حوزه خردهفروشی به نوعی مدیریت بهتری در برابر چالشها دارند، قابل توجه است و میتواند بهعنوان یک نقطه قوت برای این بخش محسوب شود.
نظر شما