کتابخانه و موزه ملی ملک، در آستانه روز ملی خلیج فارس و با گرامی‌داشت یاد همه بزرگانی که در این بخش از ایران عزیز، جان خود را از دست داده‌اند، بر آن شده است تا یکی از نسخه‌های خطی ارزشمند دوره قاجار گنجینه خود با نام «جغرافیای بنادر جنوب»، اثر عباس‌قلی تفرشی بازرجانی را به‌منظور چاپ در دسترس پژوهشگران و دوست‌داران جغرافیای ایران، بگذارد.

عباس‌قلی تفرشی بازرجانی، وضعیت طبیعی و ویژگی‌های مربوط به جغرافیای انسانی هر یک از جزیره‌ها و بندرهای منطقه خلیج‌فارس را بادقت و توجه خاص و همچنین زبانی روان و خواندنی در این نسخه، توصیف کرده است.

«جغرافیای بنادر جنوب»، نسخه‌ای با خط نیکو، بدون قلم‌خوردگی و خوش‌خوان است. از این‌سو پژوهشگران بامطالعه اصل نسخه می‌توانند از منظر تاریخی، جغرافیایی و زبانی در تحقیقات پسین بدون واسطه، از آن بهره بگیرند.

رونمایی کتاب در سال آینده

جغرافی‌دانان و پژوهشگران همواره به جغرافیای دریای کهن پارس (خلیج‌فارس امروزی) توجه داشته‌اند. این بخش از چارسوی گیتی بر بنیاد منابع تاریخی همواره در نسبت و ارتباط بافرهنگ ایرانی و ایران بوده است. همچنین، این منطقه پیش از آشکارشدن کشورهای نوپدید در چند دهه اخیر، همواره با نام پارس، پرشین، پرشیا و فارس، شناخته می‌شد.

در سال‌های گذشته، تحقیقاتی ارزشمند پیرامون دریای پارس و جزیره‌های آن انجام شده است که برخی از آن پژوهش‌ها با همکاری نویسندگان آنها، پیش از متن اصلی نسخه، در کتاب حاضر منتشر خواهد شد.

طبق هماهنگی‌های انجام شده، کتاب «جغرافیای بنادر جنوب»، هم‌زمان با روز ملی خلیج‌فارس در سال آینده (۱۰ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۶)، رونمایی خواهد شد.

امید است این حرکت فرهنگی، گامی برای شناخت بیشتر و بهتر خلیج‌فارس، این قلب نیلگون تاریخ فرهنگ و تمدن و جغرافیای سیاسی ایران باشد و به این دستاویز یاد شهیدان راه وطن در این منطقه؛ از سردار علیرضا تنگسیری تا غلامعلی بایندر، رئیس‌علی دلواری و دیگر شهدای نامدار و گمنام ایران، بیش‌ازپیش گرامی داشته شود.

گفتنی است، حاج حسین آقا ملک، بنیان‌گذار کتابخانه و موزه ملی ملک، این گنجینه را در سال ۱۳۱۶ شمسی، وقف آستان قدس رضوی کرد. کتابخانه و موزه ملی ملک تا سال ۱۳۷۵ شمسی در خانه ملک در بازار بین‌الحرمین تهران برپا بود. ساختمان تازه نیز در محوطه تاریخی باغ ملی (میدان مشق) پایتخت، به کوشش آستان قدس رضوی در زمینی بنا شد که حاج حسین آقا ملک، در سال ۱۳۲۳ شمسی برای ساختمان جدید کتابخانه و موزه وقف کرده بود.