این نگاه ژرف، نه تنها بر اهمیت کار به عنوان بازوی محرک جامعه تأکید می‌ورزد، بلکه ارزش کارگر را تا مرتبه مجاهدان راه خدا اعتلا می‌بخشد و آنان را به برخورداری از فردوس برین و بهشت جاویدان بشارت می‌دهد.هنگامی که انسان با نگاهی قدسی و عبادی به پیشه خود می‌نگرد، جوهره‌ی انگیزه در او جانی تازه می‌گیرد؛ چرا که در این ساحت، کار تنها ابزاری برای گذران زندگی نیست، بلکه نردبانی برای ارتقای مرتبه معنوی و کسب جایگاه رفیع اجتماعی است. حق‌تعالی در کتاب حکیم، پاداش این مشقّت‌های هوشمندانه را چنین بیان می‌فرماید:«درجات و مقامات عالی، ویژه مؤمنانی است که تلاش‌های عملی مثبت و سازنده دارند.» (طه: ۷۵)؛ این آیه به روشنی تبیین می‌کند که ایمان واقعی، از مجرایِ عملِ صالح و تکاپوی سازنده در مسیر آبادانی جهان می‌گذرد.

در میراث روایی ما نیز، شأن و منزلت کسی که برای استقلال اقتصادی خویش و جامعه گام برمی‌دارد، هم‌تراز با عابدانی توصیف شده است که در محراب بندگی ایستاده‌اند. اسوه کامل بشریت، پیامبر اکرم (ص)، نه تنها در قول بلکه در فعل خویش نیز مروج اهمیت کار بودند؛ ایشان با دستان مبارک خویش کار می‌کردند و با تأکید بر استغنای نفس، پیوسته مسلمانان را به تلاش خستگی‌ناپذیر برای اداره عزتمندانه زندگی فرا می‌خواندند. در واقع، بوسه پیامبر (ص) بر دستان کارگر، عالی‌ترین تجلی برای تبیین ارزش کارگر در نظام هستی است؛ دستانی که چرخ‌های تمدن را به حرکت درآورده و محبوبِ پروردگار عالمیان‌اند.

بازخوانی این روایات به ما یادآور می‌شود که ارزش کار و کارگر در فرهنگ اسلامی، جایگاهی قدسی دارد. تکریم کارگر، در واقع تکریمِ سیره و منش معصومین است که خود پیشگامان عرصه کار و تولید بوده‌اند. برای درک عمیق‌تر این مفاهیم، مطالعه متون اصیل حدیثی پنجره‌ای رو به حقیقت خواهد گشود.

ردّپایِ آسمانی‌ها بر خاکِ زمین
با نگاهی به تاریخ در می یابیم که پیامبران هرگز پشتِ حصارِ تقدس پنهان نشدند تا دیگران برایشان لقمه‌ای فراهم کنند. نوحِ نبی (ع) نجار بود، ادریسِ خیاط (ع) با هر بخیه‌ای که می‌زد، ذکر می‌گفت و داوودِ نبی (ع) در میان شعله‌های آتش، آهن را چون موم در دست می‌گرفت تا زره بسازد. حتی موسی (ع) سال‌ها برای شعیب پیامبر، چوپانی کرد. این یعنی «کار»، بخشی از هویتِ پیامبران الهی است. قرآن کریم در سوره‌ی طه می‌فرماید که درجات عالی رتبه، رزرو کسانی است که ایمان را با چاشنی «تلاش عملی» آمیخته‌اند. کار، نه یک اجبار زمینی، که آیینِ تمامِ فرستادگان خداست.

نگاه ویژه خدا به متخصص‌ها

اگر در گذشته نگاه هایی کلیشه ای بر کار و کارگر حاکم بوده است. در حال حاضر نیز دیدگاه های دم دستی در خصوص کار وجود دارد. به طور مثال در فرهنگ راحت طلب و اهمال کار امروز آنکه پیوسته در حال کار و تلاش است و به اصلاح خودمانی به کارش چسبیده است، خوره کار خوانده شده و مورد شماتت قرار می گیرد. د رحالی که امیر مؤمنان، حضرت علی (ع) در کلامی نغز در باره این افراد می‌فرمایند:«الکادُّ علی عَمَلِهِ لا یَدَعُهُ اللَّهُ حَتَّی یُکَافِئَهُ» (کسی که به کار خود بچسبد و در آن مداومت ورزد، خداوند او را رها نمی‌کند تا آنکه پاداشش را به کمال عطا کند.)« نهج‌البلاغه، حکمت ۲۶۱» این روایت یادآور آن است که استقامت در مسیر شغلی و تعهد به تخصص، نگاه ویژه پروردگار را به همراه دارد.

عطر خوش نانی که حاصل تلاش خودمان است

در بین ما جوانان هستند افرادی که هنوز اتکاء شان به جیب والدینشان است. در حقیقت پول بدون رنج، مزیت تلقی می‌شود و کدام ماست که گاه گاه حسرت آن را نداشته باشد اما در جهان‌بینی علوی، لذت‌بخش‌ترین رزق، آن است که حاصل بازوان توانمند و فکر خلاق انسان باشد. این سخن، والاترین تندیس افتخار را بر گردن فرد اهل کار و تلاش می‌آویزد که شرافت را در نانِ خویش می‌جویند.حضرت علی (ع) در ستایش استقلال مالی و شکوهِ خودکفایی می‌فرمایند:«مَا أَکَلَ أَحَدٌ طَعَامًا قَطُّ أَخْیَرَ مِنْ عَمَلِ یَدِهِ»(هیچ‌کس هرگز غذایی گواراتر و بهتر از دست‌رنج خود نخورده است.)« غرر الحکم، حدیث ۵۳۱۱»

شکوه کار فراتر از مستحبات

در منطق سیره اهل بیت (ع)، کارگاه و مزرعه و بازار، کم از مسجد و محراب ندارند. کسی که برای رفاه خانواده و سربلندی جامعه قدم برمی‌دارد، در هر لحظه در حال تسبیح پروردگار است. امام صادق (ع) با عبارتی کوتاه اما تکان‌دهنده، مرز میان مادیات و معنویات را برمی‌دارند:«الْعَمِلُ عِبَادَةٌ» (کار، خودِ عبادت است.)«وسائل الشیعه، ج۱۶، ص۲۵۲»این امام بزرگوار در روایتی دیگر ارزش کار را با سنجه‌های عبادی مقایسه کرده و می‌فرمایند:«مَنْ أَکَلَ طَعَامَ یَدِهِ فَهُوَ أَفْضَلُ مِنْ صَوْمِهِ وَ قِیَامِهِ»(کسی که از دست‌رنج خود روزی می‌خورد، مقامش برتر از کسی است که روزه مستحبی می‌گیرد و شب را به نماز می‌ایستد.)« بحار الانوار، ج۱۰۴، ص۲۵» این روایت به‌خوبی نشان می‌دهد که اسلام، عزلت‌نشینی و ریاضت‌های بی‌ثمر را نمی‌پسندد؛ بلکه پویایی و حضور فعال در بدنه اقتصادی جامعه را برترین راه برای رسیدن به قله‌های کمال می‌داند.

عرقِ شرم یا نشانِ افتخار؟
ائمه اطهار در این میدان تنها گویندگان بی عمل نبودند و بلکه مانند پیشینیانشان اهل کار و فعالیت بودند. در روایتی از سیره امام کاظم (ع) می‌خوانیم که در گرمای سوزان حجاز، مردی به نام علی‌بن‌حمزه، امام کاظم (ع) را دید که بیل به دست در زمین کشاورزی مشغول است. عرق از سر و روی امام جاری بود. علی با تعجب جلو رفت و گفت: «آقا! فدایتان شوم، پس کارگران کجا هستند؟ چرا شما؟»
امام در حین کار عملی، حقیقتی ایمانی را برای او فاش کردند که پایه و اساس تمدن اسلامی است: «ای علی! کسانی که برتر از من بودند، با دست خود کار می‌کردند؛ پیامبر (ص) و امیرالمؤمنین (ع). این سنت صالحان است.» در قاموس اهل‌بیت، کار کردن مایه سرافرازی است و بیکاری، بزرگترین عار.

مدالِ افتخاری که با بوسه اهدا شد
داستانِ بازگشت از جنگ تبوک را شنیده‌اید؟ آنجا که پیامبر (ص) میان دژخیمانِ خسته از نبرد، به گرمی با «سعد انصاری» دست داد. زبری کفِ دست سعد، توجه فرستاده خدا را جلب کرد.

• «سعد! چرا دستانت این‌گونه پینه بسته است؟»
• «یا رسول‌الله! برای رزق خانه‌ام بیل زده‌ام.»
  در آن لحظه، یکی از زیباترین قاب‌های تاریخ نقاشی شد؛ پیامبر، آن دستان خشن و پینه‌بسته را بوسید و فرمود: «این دستی است که آتشِ جهنم هرگز جرئت نمی‌کند به آن نزدیک شود.» این بوسه، عالی‌ترین نشانِ افتخار بر شانه تمام کسانی بود که با نانِ بازو، زندگی می‌سازند.

سِلفیِ نورانی در قیامت
روزی جوانی نیرومند از نزدیکی پیامبر گذشت. اطرافیان آهی کشیدند و گفتند: «افسوس! کاش این زورِ بازو در راه خدا بود!» پیامبر بلافاصله این باور غلط را اصلاح کرد: «اگر او برای پدر و مادرش، برای فرزندانش و برای اینکه دستش پیش دیگران دراز نباشد تلاش می‌کند، بدانید او دقیقاً در "راه خدا" گام برمی‌دارد.»
امام باقر (ع) نیز نویدِ شگفت‌انگیزی به این تلاشگران داده است: «کسی که برای روزی حلالِ عیالش زجر می‌کشد، روز قیامت با چهره‌ای محشور می‌شود که مانند ماه شب چهاردهم می‌درخشد.»

فرجام سخن:
کار، تنها برای گذران زندگی و نیازهای روزمره نیست؛ کار صیقل‌دهنده روح است. نانِ حلالی که از میان دستان خسته به سفره می‌آید، همان نوری است که قلب را روشن و انسان را در صف اولیاءالله قرار می‌دهد. هر قطره عرقی که بر زمین می‌چکد، وضویی است برای یک بندگیِ تمام‌عیار در معبدِ زندگی.

این روایات نشان‌دهنده جایگاه والای کار و کارگر در آموزه‌های اهل بیت (ع) است. برای مطالعه بیشتر، به کتب حدیثی معتبر مراجعه کنید.