شروع ماجرا، ابتدا در شبکه‌های اجتماعی و بعد هم در«ایندیپندنت» بود که سه روز پیش تیتر زد: «سرنوشت نامعلوم ۱۵۱ اثر تاریخی ایران در چین». معلوم بود که خبرگزاری‌های داخلی هم دنباله ماجرا را بگیرند و مخاطبان هم به این نتیجه برسند که مثلاً، چینی‌ها آثار تاریخی ما را هاپولی کرده یا اینکه به خاطر شرایط جنگی قرار نیست آن‌ها را برگردانند.

سال ۱۴۰۲

تیترهایی مثل: «سرنوشت نامعلوم آثار تاریخی ایران در چین» البته مسبوق به سابقه است و ابهام، حاشیه و بحث درباره آثار تاریخی ارسالی به چین، بار اولی نیست که اتفاق می‌افتد؛ همان طور که اصولاً فرستادن آثار تاریخی کشورمان به کشورهای مختلف ازجمله چین، اتفاق تازه یا عجیبی نیست.
به جز ۱۵۱ اثر تاریخی که چند روزی است بحثشان داغ شده، ۲۲ بهمن سال پیش هم «سیامک صحافی» رئیس انجمن تاریخ و میراث ایرانیان در «ایکس» نوشت: «کاش در این شرایط بغرنج، یک مدیر شرافتمند برای بازگشت ۲۱۱ قطعه باستانی نفیس کشور از چین اقدام عاجل می‌کرد... با گذشت بیش از یک سال از پایان مهلت، هنوز هیچ گزارشی از بازگشت این آثار نفیس باستانی به ایران منتشر نشده است». صحافی البته از رئیس جمهور هم خواسته بود سریعاً درباره این مسئله اقدام کند. چند روز بعد «علی دارابی» معاون میراث فرهنگی گفت: «هیچ نمایشگاهی با ۲۱۱ شیء تاریخی ایران در چین برگزار نشده و موضوع بازنگشتن ۲۱۱ قطعه باستانی از چین ادعایی بدون سند و قابل پیگرد قضایی است»!
منظور رئیس انجمن تاریخ و میراث ایرانیان، مجموعه آثاری بود که در سال ۱۴۰۲ و بر اساس یک تفاهم‌نامه با چین و طبق مصوبه هیئت وزیران کشور، به چین ارسال شده بود تا در بازه زمانی ۶ ماهه و در نمایشگاه «شکوه ایران باستان» در این کشور به نمایش در بیاید. اما سیامک صحافی گویا اخبار و اظهارات و گزارش‌های تیرماه ۱۴۰۴ را درباره این آثار باستانی که ۲۱۱ +۵ اثر بودند، ندیده یا نشنیده بود! «ایسنا» در ۱۷ تیر سال گذشته گزارش داده بود مصوبه سال ۱۴۰۲ وزیران برای آثار باستانی و نمایشگاه شکوه ایرانیان باستان، چند بار تمدید شده است. رئیس کل موزه ملی ایران هم توضیح داده بود ۲۱۶ اثر باستانی ایران، از دی ماه ۱۴۰۲ در کاخ موزه پکن در شهر ممنوعه به نمایش درآمده، بعد از چند ماه و با تمدید تفاهم‌نامه، به صورت نمایشگاه، به موزه شانگهای منتقل شده و دست‌آخر هم ۱۶ اسفند۱۴۰۳ با نمایش در موزه سین‌کیانگ شهر ارومچی، نمایشگاه خاتمه یافته و درنهایت، این آثار فروردین ۱۴۰۴ به کشور بازگشته‌اند.
منظور معاون میراث فرهنگی هم که بهمن سال پیش گفته بود هیچ نمایشگاهی با ۲۱۱ اثر ایرانی در چین برگزار نشده، تکذیب ارسال ۲۱۱ آثر باستانی به چین نبود، بلکه آقای دارابی تأکید کرده بود در سال۱۴۰۴ چنین نمایشگاهی در چین برگزار نشده است!

تمدید شد

اما برگردیم به ۱۵۱ اثر باستانی که «ایندیپندنت» سرنوشت آن‌ها را نامعلوم اعلام کرده بود. اگر حوصله داشته باشید و در اخبار دی و بهمن سال ۱۴۰۳ جست‌وجو کنید، به خبر مصوبه هیئت وزیران درباره ارسال ۶ ماهه این آثار به چین و با هدف برگزاری نمایشگاه «کهکشان مهر - گنجینه هنر و تمدن پارس» می‌رسید. همچنین در خبرگزاری‌های معتبر خارجی هم می‌توانید خبر تمدید زمان تفاهم‌نامه برای به نمایش درآمدن این آثار در شهرهای مختلف چین را ببینید. «تابناک» هم در گزارش ۱۰ اردیبهشت امسال در این باره نوشته است: «سال گذشته مرتضی ادیب‌زاده، معاون میراث فرهنگی استان تهران اعلام کرد ۱۵۱ شیء تاریخی که برای برگزاری نمایشگاه به چین اعزام شده بودند، طبق آخرین مجوز صادر شده، مهلت نمایش آن‌ها تا ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ تمدید شده است». آخرین اخبار هم حکایت از این دارد که به دلیل استقبال بازدیدکنندگان چینی از نمایشگاه ایرانی و همچنین پس از حملات آمریکا و اسرائیل به اماکن و میراث فرهنگی، چینی‌ها درخواست کرده‌اند آثار باستانی ما تا دی ۱۴۰۵ در چین بماند و ایران هم با ماجرا موافقت کرده است. روزنامه South China Morning Post در گزارشی از استقبال بازدیدکنندگان از نمایشگاه آثار تاریخی ایرانی، از قول کاربران چینی که در شبکه‌های اجتماعی تصاویر حمله آمریکا و اسرائیل به کاخ گلستان را منتشرکرده‌اند، می‌نویسد: «با توجه به آسیب دیدن کاخ گلستان، بازدید از نمایشگاه‌های نادری مانند این تا زمانی که می‌توانیم، ضروری‌تر به نظر می‌رسد».