بهگزارش قدس آنلاین، شکاف روزافزون میان اروپا و واشنگتن، حالا به ایدهای بلندپروازانه دامن زده است؛ رؤیای شکلگیری «ابرقدرت سومی» در برابر چین و آمریکا. گردهمایی اخیر رهبران اروپایی در ایروان، بیش از هر چیز بازتاب همین تلاش برای تعریف جایگاهی مستقل در نظم جهانی بود؛ تلاشی که در بستر اختلافات تازه با دولت دونالد ترامپ معنا پیدا میکند.
هشتمین نشست «جامعه سیاسی اروپا» روز دوشنبه در پایتخت ارمنستان برگزار شد؛ رویدادی که با حضور نزدیک به ۵۰ کشور، ازجمله اعضای اتحادیه اروپا و شرکای منطقهای، به بزرگترین گردهمایی رهبران اروپایی در قفقاز جنوبی تبدیل شد. در این نشست، چهرههایی چون امانوئل مکرون، ولودیمیر زلنسکی و کییر استارمر حضور داشته و ریاست مشترک آن بر عهده نیکول پاشینیان و آنتونیو کوستا بود.
در این میان، حضور مارک کارنی، نخستوزیر کانادا به عنوان نخستین رهبر غیراروپایی، بُعدی تازه به نشست داد؛ حضوری که از نگاه تحلیلگران نشانهای از تلاش برای گسترش ائتلافی فراتر از مرزهای اروپاست. همزمان، الهام علیاف نیز از طریق ارتباط ویدئویی در این نشست شرکت کرد.
فضای نشست بهشدت تحت تأثیر مواضع اخیر ترامپ قرار داشت؛ از تصمیم به کاهش نیروهای آمریکایی در آلمان گرفته تا تهدید افزایش تعرفه خودروهای وارداتی. این اقدامات در کنار نارضایتی واشنگتن از عدم همراهی اروپا در ماجرای تنگه هرمز، شکاف میان دو سوی آتلانتیک را عمیقتر کرده است. این تنشها حتی با اظهارات فریدریش مرتس که مدعی «تحقیر آمریکا توسط ایران» شده بود، پیوند خورده و بهانهای برای فشارهای اقتصادی جدید فراهم آورده است.
در چنین فضایی، رهبران اروپایی بهدنبال تقویت استقلال راهبردی خود هستند. مکرون بهصراحت بر ضرورت توسعه توان دفاعی مستقل اروپا تأکید کرد و از حرکت به سمت سازوکارهای امنیتی مشترک سخن گفت. در همین راستا، اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا نیز اعلام کرد اروپا باید توانمندیهای نظامی خود را افزایش دهد. او همچنین در واکنش به تهدیدهای تعرفهای ترامپ، بر آمادگی اتحادیه اروپا برای «هر سناریویی» تأکید کرد.
در سطحی کلانتر، کارنی با اشاره به «گسست در نظام حکمرانی جهانی به رهبری آمریکا» هشدار داد قدرتهای میانی اگر مسیر تازهای نیابند، از معادلات جهانی کنار گذاشته خواهند شد. او با کنایهای معنادار به ترامپ گفت: «اگر پشت میز نباشیم، در منو خواهیم بود»؛ جملهای که بازتابی از نگرانی عمیق درباره آینده نظم بینالمللی است.در همین چارچوب، گزارش روزنامه تلگراف نیز این نشست را نشانهای از تلاش اروپا و کانادا برای ساخت «ابرقدرت سوم» دانسته است؛ ایدهای که در واکنش به فشارهای همزمان آمریکا و چین، جدیتر از گذشته دنبال میشود.حاشیههای نشست نیز خالی از معنا نبود. اجرای ترانهای توسط مکرون با درامنوازی پاشینیان، تصویری نمادین از تلاش برای نزدیکی ایروان به اروپا ارائه داد؛ روندی که با تلاش ارمنستان برای عضویت در اتحادیه اروپا همراستاست.
گفتنی است «جامعه سیاسی اروپا» نخستینبار در سال ۲۰۲۲ و در پی جنگ اوکراین شکل گرفت؛ ابتکاری برای بازسازی ارتباطات سیاسی اروپا پس از برگزیت و ایجاد بستری برای گفتوگوهای سطح بالا اما غیرالزامآور. اکنون این چارچوب، بیش از هر زمان دیگری به صحنهای برای بازتعریف جایگاه اروپا در جهانی چندقطبی تبدیل شده؛ جهانی که در آن، رؤیای استقلال از واشنگتن به ضرورتی راهبردی بدل شده است.
نظر شما