این روزها کافی است چند دقیقه در شبکههای اجتماعی وقت بگذرانید تا با موجی از تبلیغات عجیب و پرزرقوبرق روبهرو شوید؛ تبلیغاتی که وعده میدهند تقریباً هر بیماریای، از مشکلات ساده روزمره گرفته تا سختترین بیماریهای مزمن، تنها با مصرف یک پودر یا ترکیب گیاهی درمان میشود. در میان این محصولات، نام «پودر ابردوا» بیش از بقیه به چشم میخورد.
هشدار وزارت بهداشت
بهتازگی معاون درمان وزارت بهداشت در نامهای به رئیس سازمان غذا و دارو خواستار برخورد قانونی و قاطع با عاملان تبلیغ و فروش محصولات درمانی با عناوین «ابردوا» یا «ابردارو» در فضای مجازی شد.
سید سجاد رضوی در نامه خود به پیرصالحی، با اشاره به گزارشهای موجود از فعالیت برخی صفحات مجازی در شبکههای اجتماعی عنوان میکند: این صفحات با تبلیغات گسترده و ادعاهای درمانی غیرمستند، اقدام به عرضه محصولاتی با عنوان دارو و کمکدرمان میکنند.
به گفته رضوی، متخلفان از روشهایی همچون ایجاد صفحات مجازی در پیامرسانهای داخلی، برگزاری جشنوارههای فروش و تخفیف در مناسبتهای مختلف، ارائه مصاحبههای تبلیغاتی ساختگی و انتشار کلیپهای تبلیغاتی با ادعاهای درمانی برای فروش محصولات خود استفاده میکنند.
این محصولات در قالبهای مختلفی ازجمله پودر، عصاره، کپسول و پماد عرضه میشوند و در تبلیغات آنها ادعاهای درمانی برای دهها بیماری مطرح شده است که میتواند سلامت مردم را به خطر بیندازد.
معاون درمان وزارت بهداشت تأکید میکند: با توجه به اینکه این اقدامات میتواند از مصادیق آشکار جرایم پزشکی و دخالت افراد فاقد صلاحیت در امر درمان باشد، ضروری است اقدامات قانونی و قضایی لازم برای مسدودسازی صفحات، جلوگیری از ادامه تبلیغات و برخورد با عاملان آن انجام شود.
در همین خصوص حسین رضاییزاده، رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت نیز با اشاره به ضرورت صیانت از جایگاه علمی طب ایرانی میگوید: طب ایرانی مبتنی بر منابع معتبر علمی و چارچوبهای مشخص آموزشی و درمانی است و هرگونه سوءاستفاده از آن برای تبلیغ محصولات بدون مجوز، نه تنها تخلف محسوب شده و سلامت مردم را تهدید میکند؛ بلکه میتواند به اعتماد عمومی آسیب بزند.
وی میافزاید: مرکز طب ایرانی و مکمل به عنوان نهاد سیاستگذار این حوزه، همواره بر ساماندهی خدمات و فراوردههای مرتبط با طب ایرانی و رعایت ضوابط قانونی تأکید داشته و از برخورد قانونی با افراد و مجموعههایی که با ادعاهای غیرمستند سلامت مردم را تهدید میکنند حمایت میکند.
امپراتوری تبلیغات ابردوا در فضای مجازی
عرضه کنندگان «ابردوا» تولید خود را محصولی درمانی معرفی میکنند که گویا قادر است طیف گستردهای از بیماریها و اختلالات جسمی و روانی را برطرف کند؛ از افسردگی، استرس و بیخوابی گرفته تا ریزش مو، سفیدی زودرس مو، زخم معده، رفلاکس، دیابت، بیماریهای قلبی، عفونتها و دردهای مفصلی.
ادعاها به همینجا ختم نمیشود و حتی بیماریهایی مانند ناباروری، سرطان، اماس و پارکینسون نیز در میان مواردی قرار دارند که گفته میشود با مصرف این محصول «بهبود» پیدا میکنند یا بهطور کامل درمان میشوند. این در حالی است که هیچ پژوهش علمی معتبر، آزمایش بالینی یا مجوز رسمی از نهادهای پزشکی کشور برای اثبات چنین ادعاهایی وجود ندارد.
در بخشی از تبلیغات این محصول آمده است: «روی محصول بارکد اصالت کالا، شناسه ملی و شماره ثبت وجود دارد و همین نشان میدهد که مورد تأیید دانشگاه علوم پزشکی مشهد و دانشگاه فردوسی است»، اما بررسیها روایت دیگری را نشان میدهند. دانشگاه علوم پزشکی مشهد بارها اعلام کرده چیزی را با عنوان «طب اسلامی» به رسمیت نمیشناسد و هیچ تأییدی بر این محصولات ندارد. دانشگاه فردوسی مشهد نیز اساساً نهادی آموزشی و پژوهشی است و مسئولیتی در تأیید داروها و محصولات تجاری ندارد. استفاده از عباراتی مانند «بارکد اصالت» یا «شماره ثبت» بدون دریافت مجوز رسمی از سازمان غذا و دارو میتواند مصداق تبلیغات فریبنده و حتی جعل باشد.
ه.الف؛ تولیدکننده این محصول که خود را «احیاگر طب ایرانی اسلامی» معرفی میکند در گفتوگوهایی که پیش از این در فضای مجازی منتشر شده، اذعان کرده هیچ مدرک علمی یا پزشکی ندارد و برای تولید و توزیع محصولاتش نیز مجوز رسمی دریافت نکرده است.
وی دلیل این مسئله را «مافیای دارو» عنوان میکند، اما طبق قوانین کشور، هر نوع دارو یا مکمل گیاهی برای تولید و عرضه باید مجوز رسمی سازمان غذا و دارو را دریافت کند و فعالیت بدون مجوز، غیرقانونی محسوب میشود.
فعالیت تبلیغاتی این مجموعه در فضای مجازی بسیار گسترده است. کانالهای رسمی در ایتا و صفحات فعال اینستاگرامی با بیش از ۱۶۶هزار دنبالکننده، هزاران تصویر و نزدیک به هزار ویدئو تبلیغاتی، بخش مهمی از این شبکه تبلیغاتی را تشکیل میدهند. علاوه بر این، دهها فایل مختلف شامل بروشورها، نسخههای موسوم به طب اسلامی و فهرست قیمت محصولات نیز در این کانالها منتشر شدهاند.
یکی از مهمترین ابزارهای تبلیغاتی این محصول، ویدئوهای رضایت مشتریان است. در این ویدئوها افراد مختلف از تأثیرات بهظاهر معجزهآسای پودر ابردوا صحبت میکنند و آن را عامل بهبود بیماریهای خود میدانند. اما کارشناسان و متخصصان میگویند وجود چنین ویدئوهایی لزوماً به معنای اثربخشی علمی محصول نیستند. به اذعان آنها در علم پزشکی پدیدهای به نام «اثر پلاسیبو» یا دارونما وجود دارد؛ حالتی که در آن، صرف باور فرد به تأثیر یک دارو میتواند موجب بهبود موقت برخی علائم شود، حتی اگر آن ماده اثر درمانی واقعی نداشته باشد. از سوی دیگر، شباهت زیاد متنها، لحن بیان و ساختار این ویدئوها سبب شده احتمال ساختگی بودن برخی از آنها یا پرداخت پول برای تولیدشان نیز مطرح شود.
تبلیغات ابردوا تنها به شبکههای اجتماعی محدود نیست. بررسیها نشان میدهد مطالب تبلیغاتی این محصول در قالب رپرتاژ آگهی در دهها وبسایت خبری و غیرخبری منتشر شدهاند. همچنین صفحات متعددی در اینستاگرام با محتوایی مشابه، مشغول تبلیغ این محصولات هستند. وجود کدهای معرف و لینکهای اختصاصی فروش نیز احتمال شکلگیری یک ساختار پورسانتی یا حتی هرمی را تقویت میکند؛ ساختاری که در آن، افراد با جذب مشتری جدید، درصدی از فروش را دریافت میکنند.
وبسایت فروش این محصول دارای نماد اعتماد الکترونیکی یا اینماد نیز است، اما نکته قابلتوجه اینجاست که این نماد با عنوانی نامرتبط ثبت شده: «خدمات مراقبت اجتماعی به جز خدمات مراقبتی، حمایتی و مشاوره». به بیان دیگر، اینماد موجود ارتباطی با فعالیت دارویی یا درمانی ندارد و استفاده از آن میتواند برای مخاطب گمراهکننده باشد. طبق آییننامههای مرکز توسعه تجارت الکترونیکی، استفاده از اینماد خارج از حوزه ثبتشده تخلف محسوب میشود.
در کنار تمام این موارد، سابقه برخوردهای قضایی با فعالیتهای مشابه نیز وجود دارد. در سال ۱۳۹۷ دانشگاه علوم پزشکی مشهد با همکاری دستگاه قضایی سه سوله تولید داروهای گیاهی با عنوان «طب اسلامی» را پلمب کرد. برپایه گزارش رسمی منتشرشده، این محصولات در شرایطی کاملاً غیربهداشتی و توسط افراد غیرمتخصص تولید میشدند و سپس با برچسب «طب اسلامی» به فروش میرسیدند.
با کنار هم گذاشتن تمام این شواهد، از ادعاهای درمانی بدون پشتوانه علمی گرفته تا تبلیغات گسترده، استفاده از ویدئوهای رضایت، شبکه فروش پورسانتی، هشدارهای رسمی وزارت بهداشت و سابقه برخورد قضایی با مجموعههای مشابه، تصویر نگرانکنندهای از فعالیت بازار محصولات موسوم به «طب اسلامی» شکل میگیرد؛ بازاری که در آن، سلامت مردم میتواند قربانی تبلیغات فریبنده و سوءاستفاده از اعتماد عمومی شود.
در پی افزایش حواشی، انتقادها و هشدارهای رسمی درباره ابردوا، برای روشنتر شدن ابعاد ماجرا، با آقای ه.الف، سازنده و مروج این محصول گفتوگو کردیم.
چرا «ابردوا» هنوز تأییدیه رسمی ندارد؟
مخترع ابردوا درباره داروی تولیدی خود به خبرنگار ما میگوید: ابردوا یا ابردارو دارویی گیاهی است و هر بیماری که وجود داشته باشد را از بین میبرد، زیرا از ریزمغذیها تشکیل شده است. همچنین بخش عمدهای از ترکیبات آن را غلات و پروتئینها تشکیل میدهد و تمام مواد اولیه آن داخلی است. ابردوا به دلیل موادی که از آن تشکیل شده، موجب تقویت سیستم ایمنی بدن میشود. این محصول بر گوارش، سلامت پوست و مو، تقویت سیستم ایمنی، خواص ضدالتهابی و تمام سیستمهای بدن تأثیر میگذارد، زیرا دارای خاصیت سمزدایی است.
وی با اشاره به علاقه و فعالیت خود در حوزه درمان بیان میکند: من در حوزه طب اسلامی تحصیل کردهام و مجوز طب اسلامی نیز دارم و از آنجا که علاقه زیادی به حوزه درمان داشتم، به این نتیجه رسیدم که دارویی تولید کنم؛ چون معتقد بودم بسیاری از مشکلات مردم با سمزدایی برطرف میشود. به همین دلیل محصولی طراحی کردم که سیستم ایمنی بدن را تقویت میکند و در نتیجه میتواند به محافظت از بخشهای مختلف بدن کمک کند. در حال حاضر یک کارگاه کوچک داریم که تولید محصول در آنجا انجام میشود و سه نیرو در کارگاه مشغول به کارند. این نیروها کارشناس هستند و من شخصاً بر روند فعالیت آنها و تولید نظارت میکنم.
ه.الف با بیان اینکه این محصول در حال حاضر مجوز سازمان غذا و دارو و وزارت بهداشت را دریافت نکرده است، عنوان میکند: در حال پیگیری برای گرفتن این مجوزها هستیم و پروندههای مربوط به آن را در مسیر اداری قرار دادهایم تا بتوانیم تأییدیههای لازم را دریافت کنیم. با توجه به شرایط فعلی و وضعیت جنگی، پیگیریها با کندی مواجه شده، اما پس از عبور از این شرایط، حتماً روند پروژه و پرونده را دوباره پیگیری خواهیم کرد.
وی در پاسخ به اینکه اگر این محصول واقعاً اثربخشی و عملکرد مطلوبی دارد، چرا تاکنون موفق به دریافت تأییدیه رسمی از مراجع مربوط نشده است، اظهار میکند: دریافت تأیید رسمی و مجوزهای مربوط، به دلیل شرایط و الزامات موجود، فرایند پیچیده و زمانبری است. برای دریافت این مجوزها، تجهیزات، امکانات و استانداردهایی مطالبه میشود که تأمین آنها هزینههای بسیار بالایی دارد و فراهم کردنشان برای مجموعههای کوچک بهسادگی امکانپذیر نیست. با این حال، ما پیگیریهای لازم را انجام دادهایم و روند دریافت مجوزها را متوقف نکردهایم. تمرکز اصلی ما در حال حاضر بیشتر بر حوزه درمان و کمک به مردم است تا اینکه صرفاً به دنبال تولید انبوه محصول و کسب سود باشیم.
مخترع ابردوا اضافه میکند: در حال حاضر بسیاری از محصولاتی که در عطاریها عرضه میشوند، بدون مجوز رسمی به فروش میرسند و بخش زیادی از این محصولات نیز تأییدیه مشخصی ندارند. ما هم این محصول را مورد استفاده و آزمایش قرار دادیم و نتایجی که دریافت کردیم موجب شد تصمیم بگیریم آن را تولید و عرضه کنیم. تفاوت ابردوا با بسیاری از داروهای گیاهی دیگر، در تأکید آن بر سمزدایی و تقویت سیستم ایمنی بدن است. این محصول با هدف کمک به عملکرد طبیعی بدن و افزایش توان دفاعی آن تولید شده است، همچنین به دلیل آنکه کاملاً گیاهی و بر پایه غلات تولید شده، منع مصرف خاصی ندارد و همه گروههای سنی میتوانند از آن استفاده کنند.
شناسایی هزارو۲۰۰ دامنه متخلف در فضای مجازی
در روزهایی که بازار دارو، شاهد عرضه غیرمجاز محصولات سلامتمحور است، مسئولان و متخصصان بهداشت و درمان درباره عرضه اینگونه محصولات تقلبی هشدار میدهند.
سعید مهرزادی، سرپرست دفتر بازرسی و مدیریت عملکرد سازمان غذا و دارو از گسترش عرضه غیرمجاز محصولات سلامتمحور در فضای مجازی خبر میدهد و میگوید: بیش از هزارو۲۰۰ دامنه فعال در این حوزه شناسایی شده که بخش قابل توجهی از آنها در حال تخلف هستند.
وی به تبلیغات گسترده محصولاتی با نام «ابردوا» یا «ابردارو» در شبکههای اجتماعی و پیامرسانها هم اشاره میکند و میافزاید: این محصولات هیچگونه مجوز تولید، عرضه یا تأییدیه علمی از مراجع رسمی را ندارند و فروش آنها مصداق دخالت افراد بدون صلاحیت در حوزه درمان است.
نظر شما