در روزگاری که اضطرابهای معیشتی و دغدغههای آینده، بخشی از زیست مؤمنانه شده است، بازخوانی الگوهای معنوی یک ضرورت حیاتی برای سلامت روح محسوب میشود. امروز، یکشنبهای دیگر از ماه ذیالقعده، فرصتی استثنایی برای پاکسازی کارنامه عمل و گشایش در گرههای فروبسته زندگی است؛ سنتی نبوی که راهکاری عملی برای رسیدن به آرامش در دنیای پرآشوب امروز است.
در گفتوگو با حجتالاسلام والمسلمین عباس فرازینیا، ابعاد این عبادت ساده و اثرات شگفتانگیز دنیوی و اخروی آن را بررسی کردهایم.
نوسازی معنوی در عصر اضطراب
حجتالاسلام فرازینیا در ابتدا با اشاره به اهمیت زمانی ماه ذیالقعده به عنوان یکی از ماههای حرام میگوید: یکی از بزرگترین دغدغههای مؤمنان در دوران معاصر، موضوع عاقبتبهخیری و حفظ ثبات قدم در میان هجمههای فرهنگی و اقتصادی است. در روایات معتبر، برای روزهای یکشنبه ماه ذیالقعده، عملی وارد شده که همانند یک بیمهنامه جامع برای دنیا و آخرت است. پیامبر اکرم(ص) در روایتی که سید بن طاووس در اقبالالاعمال آن را نقل کرده، بر این نکته تأکید میورزند که این عمل، راهی برای بازگشت به فطرت پاک و زدودن زنگار گناهانی است که مانع گشایش در زندگی میشوند. وی اضافه میکند: امروز که یکی دیگر از یکشنبههای این ماه است، بهترین فرصت برای بهرهمندی از این سفره الهی است. باید دانست این نماز تنها یک عمل فردی نیست، بلکه یک راهبرد برای اصلاح روابط اجتماعی و خانوادگی نیز محسوب میشود. وقتی در روایت میخوانیم یکی از آثار این نماز، ادای حقالناس و جلب رضایت شاکیان در روز قیامت است، در مییابیم این عبادت، گرههای کوری را باز میکند که شاید با هیچ تلاش مادی دیگری قابل حل نباشند.
چگونه گرههای زندگی را باز کنیم؟
این کارشناس دینی در پاسخ به این پرسش که آثار وضعی این نماز در زندگی روزمره چیست، به تبیین آثار شگفتانگیز این عمل پرداخته و توضیح میدهد: برکات عظیمی برای این نماز ذکر شده که هر یک به تنهایی میتواند مسیر زندگی یک انسان را تغییر دهد. نخستین اثر، پذیرش توبه و آمرزش قطعی گناهان است. اما آنچه در این میان برای انسان امروز بسیار ملموس است، موضوع توسعه رزق و روزی است. در حالی که بسیاری از مردم از تنگناهای اقتصادی و نوسانهای معیشتی رنج میبرند، پیشوایان دین این نماز را به عنوان کلیدی برای گشایش در رزق معرفی کردهاند. وی در ادامه میگوید: فراتر از مسائل مادی، امنیت در لحظه خروج از دنیا، دغدغه هر انسان خداترسی است. پیامبر(ص) وعده دادهاند ملکالموت هنگام مرگ با خواننده این نماز مدارا خواهد کرد و جان او به آسانی بیرون خواهد شد. این یعنی پیشگیری از زجر کشیدنهای طولانی و تدریجی در بستر مرگ که هم برای فرد و هم برای اطرافیان دشوار است. همچنین گشاده و نورانی شدن قبر، رضایت والدین و مغفرت برای ذریه و نسل انسان، از دیگر برکات این عمل است که پیوستگی نسلهای مؤمن را تضمین میکند.
فرمول ساده برای تحولی بزرگ
استاد فرازینیا درخصوص کیفیت اجرایی این نماز و اینکه آیا انجام آن برای عموم مردم دشوار است یا خیر، با بیانی ساده توضیح میدهد: زیبایی این دستورالعمل در سادگی و در عین حال عمق آن است. کل این عمل شاید بیش از ۱۰ دقیقه زمان نبرد اما تأثیری ابدی دارد. طبق آنچه در مفاتیحالجنان آمده، زمان آن از طلوع آفتاب تا غروب آن در روز یکشنبه است. فرد ابتدا باید غسل کند و وضو بگیرد. سپس چهار رکعت نماز (دو نماز دو رکعتی به نیت نماز یکشنبه ماه ذیالقعده) بخواند. در هر رکعت، یک بار سوره حمد، سه بار سوره توحید و یک بار سورههای فلق و ناس(معوذتین) قرائت میشود.
وی یادآور میشود: پس از اتمام چهار رکعت، ۷۰ بار ذکر استغفار گفته میشود و سپس با ذکر لا حَوْلَ وَلا قُوَّهَ اِلا بِاللهِ الْعَلیِّ الْعَظیمِ و دعای کوتاهی که با عبارت یا عَزیزُ یا غَفّارُ شروع میشود، عمل به پایان میرسد. این نماز به قدری با اهمیت است که علمای بزرگ اخلاق و سیر و سلوک همچون میرزا جوادآقا ملکی تبریزی در کتاب المراقبات، بر انجام آن نه تنها در ذیالقعده، بلکه در تمام یکشنبههای سال تأکید داشتهاند.
حفاظت از ایمان در آخرالزمان
حجتالاسلام فرازینیا با نگاهی تحلیلگرانه به شرایط اجتماعی، ادامه میدهد: در دوران آخرالزمان که به تعبیر روایات، حفظ ایمان مانند نگه داشتن آتش در کف دست است، این نماز تضمین میکند انسان با ایمان از دنیا برود و دینش از او گرفته نشود. این یک هشدار و در عین حال یک مژده است؛ هشدار به اینکه فتنهها (مانند ربا، خیانت و ظلم و...) میتوانند ایمان را در لحظات آخر بربایند و مژده به اینکه چنین اعمال مستحبی، حصنی حصین در برابر این ریزشها هستند.
این کارشناس دینی معتقد است: تعبیر «استأنف العمل» که در روایت آمده، به این معناست که پس از این نماز، نامه اعمال انسان پاک شده و او باید زندگی جدیدی را آغاز کند. این دقیقاً همان چیزی است که در روانشناسی مدرن با عنوان شروع دوباره یا بازسازی شخصیت از آن یاد میشود، اما با پشتوانه لایزال الهی. کسی که این نماز را میخواند، گویی از نو متولد شده و خداوند تمام خصومتهای گذشته او را مدیریت میکند تا او با سبکی و آرامش به مسیر خود ادامه دهد.
پیوند با ولایت و استجابت
وی به یک نکته ظریف برای افزایش اثربخشی این عبادت نیز اشاره کرده و میگوید: برای اینکه این عمل جذابیت و اثر معنوی بیشتری پیدا کند، شایسته است مؤمنان پس از پایان نماز، ثواب آن را به پیشگاه حضرت ولیعصر(عج) و مادر بزرگوارشان حضرت نرجس خاتون(س) هدیه کنند. گره زدن این عمل به نام امام زمان(عج) که خلیفه خدا در زمین است، سبب میشود برکات آن مضاعف شده و دعا برای فرج که خود کلید گشایش امور است، در صدر خواستهها قرار گیرد.
حجتالاسلام فرازی نیا در انتها تأکید میکند: نباید از این فرصتهای کوتاه بهسادگی گذشت. در دنیایی که ثانیهها صرف امور بیهوده در فضای مجازی میشود، اختصاص ۱۰ دقیقه برای بیمه کردن دنیا، آخرت، خانواده و نسل، معاملهای هوشمندانه است. این نماز، پاسخی معنوی به تمام بنبستهای فرضی است که شیطان در ذهن انسان ترسیم میکند.
نظر شما