رواقِ «دارالحجه» حرم مطهر رضوی، روز گذشته میزبان آیینی بود که بوی تدیّن، تحقیق و حکمت میداد؛ مراسم نخستین سالگرد عروج ملکوتی عالم وارسته و مفسرِ دقیقالنظر، مرحوم استاد «محمدحسین حشمتپور(ره).»
حضور سبز بزرگان در ضیافت اندیشه
این محفل باشکوه با حضور آیتالله احمد مروی (تولیت آستان قدس رضوی)، دکتر غلامحسین مظفری (استاندار خراسان رضوی) ، رضا خوراکیان مدیرعالی حرم مطهر رضوی ، دکتر عبدالحمید طالبی، رئیس سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی، دکتر احد فرامرز قراملکی ، رئیس بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی ، برخی از مدیران و مسئولان حرم مطهر امام رضا(ع) ، جمعی از نخبگان علمی، مدیران ارشد آستان قدس، اساتید برجسته حوزه و دانشگاه و ارادتمندان به ساحت علم و معرفت و شاگردان و خانواده آن مرحوم برگزار شد تا یاد و خاطره مجاهدی که قلم و قدمش وقفِ اعتلای کلمةالله بود، در جوار بارگاه عالم آل محمد(ع) گرامی داشته شود.
هجرتی که تمدن ساخت؛ از مدینه تا طوس
حجتالاسلام و المسلمین مهدی شریعتی تبار، پژوهشگر پیشکسوت بنیاد پژوهشهای اسلامی، سخنران این مراسم با ترسیم پیوندی معنوی میان مناسبت «دحوالارض» و هجرت تاریخی امام رضا(ع)، به تبیین ابعاد تمدنساز حضور امام در خراسان پرداخت. وی اظهار داشت: «اگرچه هجرت امام از مدینه به مرو، سفری تحمیلی از سوی دستگاه خلافت بود، اما تدبیر الهی و حضور نورانی ایشان، تهدید را به فرصتی بیبدیل مبدل ساخت. این سفر، نقطه عزیمتِ یک تمدن بزرگ علمی شد که امروز ثمرات آن در قالب نشر علوم قرآنی و معارف اهلبیت(ع) از مشهد مقدس به سراسر جهان اسلام مخابره میشود.»
۶ دهه سربازی در سنگر حکمت و تدریس
بخش اصلی سخنان شریعتیتبار به واکاوی شخصیت علمی حکیم فقید، استاد حشمتپور اختصاص داشت. او این استاد راحل را «مجاهد میدان تعلیم» نامید و افزود: «سخن از مردی است که بیش از ۶۰ سال از عمر پربرکت خود را در راه گشودن گرههای ذهنی طالبان علم سپری کرد. او نه تنها یک مدرس، بلکه دیدهبانی بیدار در جبهه حکمت متعالیه و فلسفه اسلامی بود.»
وی با اشاره به ویژگیهای منحصربهفرد تدریس مرحوم استاد حشمتپور خاطرنشان کرد: «در سالهای اخیر و با رهنمودهای تولیت آستان قدس رضوی، توفیق داشتیم در بنیاد پژوهشهای اسلامی میزبان ایشان باشیم. تسلط حیرتانگیز وی بر متون دشوار و دیرفهمی همچون "شفای شیخ الرئیس" و تبیین دقیق مباحث "خطابه و جدل"، گواهی بر عمق دانش و نفوذ کلام ایشان بود.»
سخنران این مراسم بیان داشت:« این محفل و مراسم به پاس تجلیل از مجاهدتهای علمی و اخلاقی حکیم فقید و اندیشمند فرزانه ای تدارک دیده شده است که با بهره مندی از لحظات عمر شریف خود و با نهایت تواضع و فروتنی از چهرههای تابناک حکمت معاصر و از اساتید برجسته حوزه و دانشگاه به شمار میرفت و عمری را در مسیر تبیین معارف ناب اسلامی و تربیت شاگردانی فرهیخته، سپری کرد.»
فلسفه؛ نردبانی برای عروج نفس
این پژوهشگر پیشکسوت بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در بخش دیگری از سخنانش در زمینه مقوله علم و دانش و عرصه تعلیم و تعلم وآموزش، به گرایش فطری و عالی انسان در زمینه تعلیم و تعلم و فراگیری علم و حکمت اشاره و اظهار کرد:«این گرایش آنقدر مهم و حساس است که حتی سایر تمایلات و غرایز و گرایشات انسانی را در بشر ، تحت تاثیر خود قرار می دهد و در زندگانی بسیاری از بزرگان و علماء اسلامی و دینی همچون: علامه حلی، شیخ الرئیس بوعلی سینا، علامه مجلسی، شیخ مفید و... و حتی دانشمندان غیر اسلامی هم تمایل و عشق و علاقه به کسب علم و دانش و فراگیری علوم مختلف ، در زندگانی آنان به وضوح دیده می شود.»
وی علمجویی را نه یک اجبار، بلکه «عطشی فطری» نامید و گفت: «عشق به دانستن، چنان در تار و پود انسان ریشه دارد که حتی غرایز مادی را نیز به زانو درمیآورد. همانگونه که بزرگانی چون بوعلیسینا و علامه حلی، خواب و خوراک را فدای جرعهای نوشیدن از جام معرفت کردند.»
وی با استناد به کلام نورانی امام رضا(ع) که فرمودهاند عاقل هرگز از طلب علم خسته نمیشود، خاطرنشان کرد: «در مکتب ما، علم ابزاری برای گذران زندگی نیست؛ بلکه فضیلتی است که انسان را به "صاحبخرد" بدل میکند. پیشرفتهای امروز جهان مدیون کسانی است که به علم، نگاهی قدسی و ارزشی داشتند.»
حجت الاسلام شریعتی تباربا بیان فرمایش گرانقدری از رسول خدا(ص) افزود:« آن حضرت فرمودند:«چهار چیز بر هر صاحب عقل و خردی از امت من لازم است ، شنیدن علم و دانش، حفظ کردن دانش، انتشار دانش و عمل کردن به دانش» که این فرمایش رسول خدا(ص) و امام هشتم(ع) به اهمیت کسب علم و دانش و تلاش برای فراگیری آن در زندگی بشر و در زمینه های بیان خصوصیات یک انسان عالم و عاقل حکایت دارد.
وی همچنین به احادیثی از رسول گرامی اسلام(ص) و حضرت امیرالمومنین علی بن ابیطالب(ع) نیز دربیان حقیقت جوئی و به استفاده عملی و کاربردی از علم و دانش در زندگی بشر اشاره کرد و یادآور شد: «پیشرفت های علمی امروز جهان حاصل تلاش و کوشش دانشمندان و علماء بزرگواری است که علم و دانش را تنها به عنوان یک ابزار برای رفع نیازهای زندگی بشر فرا نگرفتند بلکه به عنوان یک ارزش و فضیلت انسانی و عقلی و فطری به فراگیری علم و دانش روی آوردند.»
مرگ؛ پایان یا آغاز؟ پاسخ در مکتب وحی
این پژوهشگر پیشکسوت بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به مفهوم فلسفه گفت: «برخی از فلاسفه ، در تعریف علم فلسفه، از این علم به عنوان به کمال رسیدن نفس انسانی از طریق معرفت و حقایق اشیاءو با اتکاء به برهان و دلیل یاد کرده اند و این موضوع یعنی به دنبال علم و حقیقت بودن یک نیاز فطری و تمایل عالی در وجود انسان است .»
وی ادامه داد:انسان در طول زندگی خود به دنبال دانستنی های بسیاری است ولی درکنار این موضوع، یک مسئله و دانستنی مهم در زندگی بشر مطرح بوده و هست و آن عبارت است از اینکه فلسفه خلقت و غایت و نهایت آفرینش چیست؟
حجت الاسلام شریعتی تباردر این زمینه بیان داشت: «مطابق نظرات فلاسفه و با توجه به دانش بشری و دریافت های آنان، فلسفه خلقت و هدف نهایی آفرینش، تکامل است یعنی استعدادهای بالقوه و نهفته در انسان شکوفا شود و به فعلیت برسد.»
بخش چالشبرانگیز سخنان شریعتیتبار، پرسشی بنیادین بود: «اگر غایت خلقت، تکامل است، پس چرا مرگ رشتهی این تکامل را میگسلد؟» وی با نقد نگاههای مادیگرایانه تأیید کرد که فیلسوفان غیر الهی در پاسخ به این معما درماندهاند. اما در مکتب اهلبیت(ع)، مرگ نه یک بنبست، بلکه دریچهای است به سوی «انا لله و انا الیه راجعون».
وی با اشاره به حدیثی از امیر المومنین امام علی(ع) گفت:« وجود مقدس آن حضرت در این زمینه بیان می کنند:« خداوند رحمت کند بنده ای را که برای خود در سفر به آخرت و برزخ، زاد و توشه تهیه کند و بداند از کجا آمده؟ به کجا می رود؟ و در کجا زندگی می کند؟»
بهای عمر معرفت توحیدی و بندگی خالصانه
این پژوهشگر پیشکسوت بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی با بیان آیاتی از قرآن کریم و سخنان حضرات ائمه اطهار(ع) درباره زندگی در دنیا اظهار کرد: مطابق تعالیم اسلامی و مکتب اهل بیت(ع) «دنیا یک بازار بزرگ تجارت است؛ تنها کسانی در روز رستاخیز سود حقیقی را در آغوش میگیرند که سرمایهی بیبدیل "عمر" را به بهای معرفت توحیدی و بندگی خالصانه فروخته باشند. راه رستگاری از میان ایمان، عمل صالح و جهاد در مسیر حق میگذرد.»
وی در پایان سخنانش بیان داشت: قرآن کریم و مکتب اهل بیت(ع) انسانها را به تجارت سودمند در بازار دنیا و در عمر و زندگی بشری راهنمایی کرده اند که همانا عبارت است از: ایمان به خدا، معرفت به پروردگار و اسماء و صفات او، اطاعت از پیامبرخدا(ص) و جانشینان پاکش، انجام اعمال صالح و جهاد و تلاش برای بندگی خدا.»
تواضع؛ زیورِ دانشمندی فرزانه
در این مراسم که به همت سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس و بنیاد پژوهشهای اسلامی برپا شده بود، بر این نکته تأکید شد که استاد حشمتپور الگووارهای از آمیختگی «علم» و «اخلاق» بود. سخنران مراسم، تواضع و فروتنی را بارزترین ویژگی شخصیتی این حکیم برشمرد؛ مردی که با وجود جایگاه رفیع علمی در حوزه و دانشگاه، همواره خود را شاگرد مکتب وحی میدانست و لحظهای از تربیت نسل جدید پژوهشگران باز نایستاد.
مراسم بزرگداشت این مفسر قرآن و حکیم معاصر، در حالی پایان یافت که طنین صلوات خاصه حضرت رضا(ع) در فضای رواق پیچیده بود؛ بدرقهای معنوی برای استادی که اکنون در آغوش پناهگاه هشتم، آرام گرفته است اما میراث علمی او همچون چراغی در مسیر تشنگان حکمت، پرفروغ و روشنگر باقی خواهد ماند.
نظر شما