معظم له این مطالب را در خطبههای نماز عید سعید قربان که در دفتر معظمله در نجف اشرف و با حضور گسترده مؤمنان و زائران حرم مطهر امیرالمؤمنین امام علی بن ابیطالب (علیهالسلام) برگزار شد، بیان کردند.
معظمله سخنان خود را با تلاوت این آیه شریفه آغاز کردند:
﴿وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ﴾«و نیکی کنید که خداوند، نیکوکاران را دوست دارد.» (بقره: ۱۹۵)
ایشان با اشاره به این آیه افزودند: قرآن کریم، احسان را به والاترین هدفی که انسان مؤمن در پی آن است، یعنی دستیابی به محبت، عنایت و رحمت الهی، پیوند داده است و این محبت الهی بزرگترین انگیزه برای ایثار، بخشش و عمل صالح به شمار میرود.
آیتالله یعقوبی خاطرنشان کردند: قرآن کریم در آیات متعددی مردم را به احسان ترغیب کرده است، از جمله:
﴿إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِیبٌ مِنَ الْمُحْسِنِینَ﴾«رحمت خدا به نیکوکاران نزدیک است.» (اعراف: ۵۶)
و نیز: ﴿وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِینَ﴾«و خداوند با نیکوکاران است.» (عنکبوت: ۶۹)
ایشان تصریح کردند: انسان نیکوکار، در دنیا و آخرت از رحمت، عنایت و هدایت الهی بهرهمند خواهد بود.
معظمله سخنان خود را با تلاوت این آیه شریفه آغاز کردند:
﴿وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُحْسِنِینَ﴾«و نیکی کنید که خداوند، نیکوکاران را دوست دارد.» (بقره: ۱۹۵)
ایشان با اشاره به این آیه افزودند: قرآن کریم، احسان را به والاترین هدفی که انسان مؤمن در پی آن است، یعنی دستیابی به محبت، عنایت و رحمت الهی، پیوند داده است و این محبت الهی بزرگترین انگیزه برای ایثار، بخشش و عمل صالح به شمار میرود.
آیتالله یعقوبی خاطرنشان کردند: قرآن کریم در آیات متعددی مردم را به احسان ترغیب کرده است، از جمله:
﴿إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِیبٌ مِنَ الْمُحْسِنِینَ﴾«رحمت خدا به نیکوکاران نزدیک است.» (اعراف: ۵۶)
و نیز: ﴿وَإِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِینَ﴾«و خداوند با نیکوکاران است.» (عنکبوت: ۶۹)
ایشان تصریح کردند: انسان نیکوکار، در دنیا و آخرت از رحمت، عنایت و هدایت الهی بهرهمند خواهد بود.
معظمله افزودند: احسان تنها به اعمال فردی محدود نمیشود، بلکه همه ابعاد زندگی را دربرمیگیرد؛ چنانکه خداوند متعال میفرماید: ﴿إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ﴾«خداوند به عدل و احسان فرمان میدهد.» (نحل: ۹۰)
ایشان توضیح دادند: اسلام تنها به برقراری عدالت به عنوان حداقل روابط اجتماعی بسنده نمیکند، بلکه انسانها را به مرتبهای بالاتر، مبتنی بر گذشت، بزرگواری و خدمت به دیگران فرامیخواند.
آیتالله یعقوبی همچنین بیان کردند: احسان باید در رفتار روزمره انسان تجلی یابد؛ پدر در تربیت فرزندان، معلم در انجام رسالت آموزشی، مسئول در خدمترسانی به مردم و تاجر در معامله با دیگران باید نیکوکار باشد؛ همانگونه که خداوند فرموده است:
﴿الَّذِی أَحْسَنَ کُلَّ شَیْءٍ خَلَقَهُ﴾«همان کسی که هر چه را آفرید، نیکو آفرید.» (سجده: ۷)
ایشان در ادامه، به سخنی از امام محمد باقر (علیهالسلام) درباره ویژگیهای مؤمنان نیکوکار اشاره کردند که فرمودند: «آنان جز با فروتنی، خشوع، امانتداری، یاد فراوان خدا، نیکی به پدر و مادر، رسیدگی به همسایگان فقیر و نیازمند، راستگویی، تلاوت قرآن و بازداشتن زبان از بدگویی مردم جز به خیر شناخته نمیشدند.»[1]
معظمله تأکید کردند: جامعهای که فرهنگ احسان و همبستگی بر آن حاکم باشد، توان بیشتری برای مقابله با چالشها و دستیابی به ثبات خواهد داشت؛ در حالی که خودخواهی و انحصارطلبی موجب فروپاشی جوامع و هدر رفتن تواناییهای آنان میشود.
ایشان افزودند: جامعهای که زمینهساز دولت عدل الهی است، جامعهای خواهد بود که در آن رحمت، ایثار و همکاری گسترش یافته باشد.
آیتالله یعقوبی همچنین تصریح کردند: احسان حقیقی بر پایه اخلاص برای خداوند استوار است و در این زمینه به سخن پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) استناد کردند: «همانا ارزش اعمال به نیتهاست و هر کس همان را به دست میآورد که نیت کرده است.»[2]
ایشان همچنین به حدیث معروف در تعریف احسان اشاره کردند: «خدا را چنان عبادت کن که گویی او را میبینی و اگر تو او را نمیبینی، او تو را میبیند.»[3]
معظمله در ادامه نسبت به تباه شدن اعمال نیک بر اثر ریا، منتگذاری و آزار هشدار دادند و به این آیه شریفه استناد کردند: ﴿لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِکُمْ بِالْمَنِّ وَالأَذَی﴾«صدقات خود را با منت و آزار، باطل نکنید.» (بقره: ۲۶۴)
و نیز به سخن امام جعفر صادق (علیهالسلام): «دیدم کار نیک جز با سه خصلت شایسته نیست: کوچک شمردن آن، پنهان داشتن آن و شتاب در انجام آن.»
آیتالله یعقوبی همچنین بر ضرورت نهادینهسازی فرهنگ گفتوگو تأکید کردند و با استناد به این آیه کریمه: ﴿ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ﴾«بدی را با بهترین شیوه دفع کن.» (فصلت: ۳۴)
بیان داشتند: مقابله با بدی از راه نیکی، دشمنی را به دوستی تبدیل میکند؛ چنانکه از پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) نقل شده است: «دلها بر محبت کسی که به آنان نیکی کند سرشته شده و نسبت به کسی که به آنان بدی کند، کینه میورزند.»
ایشان در پایان خطبهها خاطرنشان کردند: جهان امروز، با گسترش ظلم، خشونت و درگیریها، بیش از هر زمان دیگری به بازگشت به ارزشهای احسان و رحمت نیازمند است.
معظمله فرمودند: «امروز جهان ما که گرفتار خودخواهی، خشونت، ظلم و تجاوز شده است، سخت نیازمند فرهنگ احسانی است که انسان را آنگونه که خداوند اراده کرده میسازد و او را سرچشمه رحمت و خیر قرار میدهد. تلاشها نباید تنها به توسعه مادی و فناوری محدود شود، بلکه اصلاح دلها و تهذیب نفس نیز ضروری است و قانونگذاری بدون اخلاق نیکو، نتیجهای جز نوشتهای بر روی کاغذ نخواهد داشت. در چنین صورتی، معنای حقیقی جانشینی انسان تحقق یافته و انسان از محبوبترین بندگان خداوند خواهد شد؛ چرا که «خداوند نیکوکاران را دوست دارد.»
ایشان همچنین به حدیث معروف در تعریف احسان اشاره کردند: «خدا را چنان عبادت کن که گویی او را میبینی و اگر تو او را نمیبینی، او تو را میبیند.»[3]
معظمله در ادامه نسبت به تباه شدن اعمال نیک بر اثر ریا، منتگذاری و آزار هشدار دادند و به این آیه شریفه استناد کردند: ﴿لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِکُمْ بِالْمَنِّ وَالأَذَی﴾«صدقات خود را با منت و آزار، باطل نکنید.» (بقره: ۲۶۴)
و نیز به سخن امام جعفر صادق (علیهالسلام): «دیدم کار نیک جز با سه خصلت شایسته نیست: کوچک شمردن آن، پنهان داشتن آن و شتاب در انجام آن.»
آیتالله یعقوبی همچنین بر ضرورت نهادینهسازی فرهنگ گفتوگو تأکید کردند و با استناد به این آیه کریمه: ﴿ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ﴾«بدی را با بهترین شیوه دفع کن.» (فصلت: ۳۴)
بیان داشتند: مقابله با بدی از راه نیکی، دشمنی را به دوستی تبدیل میکند؛ چنانکه از پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) نقل شده است: «دلها بر محبت کسی که به آنان نیکی کند سرشته شده و نسبت به کسی که به آنان بدی کند، کینه میورزند.»
ایشان در پایان خطبهها خاطرنشان کردند: جهان امروز، با گسترش ظلم، خشونت و درگیریها، بیش از هر زمان دیگری به بازگشت به ارزشهای احسان و رحمت نیازمند است.
معظمله فرمودند: «امروز جهان ما که گرفتار خودخواهی، خشونت، ظلم و تجاوز شده است، سخت نیازمند فرهنگ احسانی است که انسان را آنگونه که خداوند اراده کرده میسازد و او را سرچشمه رحمت و خیر قرار میدهد. تلاشها نباید تنها به توسعه مادی و فناوری محدود شود، بلکه اصلاح دلها و تهذیب نفس نیز ضروری است و قانونگذاری بدون اخلاق نیکو، نتیجهای جز نوشتهای بر روی کاغذ نخواهد داشت. در چنین صورتی، معنای حقیقی جانشینی انسان تحقق یافته و انسان از محبوبترین بندگان خداوند خواهد شد؛ چرا که «خداوند نیکوکاران را دوست دارد.»
ـ[1] کافی، ج۲، ص۷۳
[2] کافی، ج۲، ص۸۴
[3] تفسیر نورالثقلین، ج۱، ص553
نظر شما