در شرایطی چند روز از برگزاری نخستین نشست «مجمع امنیتی بینالمللی مسکو» با مشارکت ملایعقوب مجاهد، سرپرست وزارت دفاع طالبان میگذرد، انتشار اخبار مرتبط با امضاء توافقنامه امنیتی میان طالبان و روسیه در حاشیه این نشست، بیش از پیش جلب توجه کردهاست. در رابطه با این توافقنامه و یا به تعبیر برخی یادداشت تفاهم، دو بحث مهم را میتوان قابل ارزایابی دانست؛ نخست ابعاد این توافق امنیتی و دوم پیامدهای آن در سطوح امنیت منطقهای و بینالمللی.
الف) ابعاد توافق امنیتی میان طالبان و روسیه؛ به رغم انتشار گسترده خبر توافق امنیتی روسیه و طالبان در مسکو، در رابطه با مفاد این توافق جزئیات چندانی منتشر نشده است. برخی منابع خبری این توافق را شامل تجهیزات دفاعی به ویژه در حوزه دفاع هوایی دانستهاند در شرایطی که برخی دیگر تاکید کردهاند که توافق مشمول تسلیحات تهاجمی از جمله پهبادها و همچنین تسلیحات زمینی نیز میشود. تبادلات فنی و ارائه آموزشهای نظامی به نیروهای طالبان از جانب روسیه را نیز از دیگر مفاد این توافق ذکر شده است. در سایه چنین ابهاماتی، یک منبع وزرات دفاع افغانستان در گفتگو با یکی از رسانههای بینالمللی، شاید پاسخ دقیقتری به این پرسش ارائه داده باشد:« این توافقنامه چهارچوبی حقوقی فراهم میکند که به دولت طالبان اجازه میدهد قراردادهایی برای خرید تجهیزات نظامی روسی امضا کنند، در عین حال همکاریهای فنی و برنامه آموزشی را نیز شامل میشود.»
ب) پیامدهای توافق امنیتی روسیه و طالبان؛ اما امضا چنین تفاهمنامه امنیتی میان طالبان و روسیه میتواند از جنبههای مختلف دارای اهمیت و اثرگذاری باشد. در وهله اول این موضوع گامی بسیار مهم در توسعه روابط و مهمتر از آن اعتماد میان روسیه و طالبان به شمار میآید، چنان که روابط کابل و مسکو را از فاز همگرایی سیاسی، به همکاری مستقیم نظامی سوق میدهد. در وهله دوم این اقدام میتواند گام بزرگی برای جلب همکاری در مبارزه با تروریسم در آسیای مرکزی تلقی گردد، به ویژه آن که مقامات امنیتی روسیه در روزهای اخیر نسبت به حضور 18 تا 23 هزار نفر در قالب بیش از 20 گروه تروریستی در داخل افغانستان هشدار دادهبودند. خنثیسازی برنامههای غرب در افغانستان و آسیای مرکزی از طریق گروههای تروریستی و یا با ایجاد بیثباتی در افغانستان میتواند از دیگر پیامدهای این توافق ارزیابی شود. در نهایت تغییر معادلات قدرت در منطقه به ویژه میان افغانستان و پاکستان را باید یکی از مهمترین پیامدهای این توافق دانست. بر این اساس بسیاری باور دارند که این توافق میتواند نقشی تعیین کننده در از بین بردن تسلط هوایی پاکستان بر طالبان ایفا کرده و توازنهای منطقهای جدیدی را بین روسیه،هند و افغانستان از یکسو و پاکستان و متحدان آن در غرب و حتی جهان عرب ایجاد کند.
نظر شما