غدیر تجلی «نبأ عظیم» و فصل‌الخطاب رسالت است؛ روزی که خورشید ولایت از گریبان نبوت برآمد تا زمین و زمان، عیار حقیقت را در سیمای مرتضوی بازشناسند. این واقعه، نه یک خاطره در غبار تاریخ، که نبض تپنده اسلام و میثاق‌نامه جاویدانی است که در آن، «حق» گرد وجود علی(ع) به طواف درآمد. غدیر نقطه پیوند زمین به ملکوت و تنها مسیری است که شریعت را به سرمنزل مقصود می‌رساند؛ عیدی که در آن، خداوند با نصب «ولی»، بر کمال دینِ خویش مُهر تأیید زد و ولایت را به عنوان جان‌مایه و روح تمام عبادات برگزید تا اسلام، نه یک آیین فردی، که نظامی تمدن‌ساز و پویا باقی بماند.

‏۴ ویژگی منحصربه‌فرد در آیه اکمال

اهمیت غدیر را باید در آینه وحی جست‌وجو کرد. خداوند متعال در آیه ۳ سوره مبارکه مائده، چهار ویژگی بنیادین را برای این روز برمی‌شمارد که در هیچ واقعه دیگری به صورت یک‌جا جمع نشده است: ‏«الْیَوْمَ یَئِسَ الَّذِینَ کَفَرُوا مِنْ دِینِکُمْ فَالَ تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْنِ الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دِیناً»؛ ‏امروز، کافران از (زوال) دین شما مأیوس شدند؛ پس از آنان نترسید و از من بترسید. امروز دین شما را کامل کردم و نعمت خود را بر شما تمام نمودم و اسلام را به عنوان دین برای شما پسندیدم.در این آیه، غدیر روز یأس کفار، روز اکمال دین، روز اتمام نعمت و روز رضایت پروردگار معرفی شده است. اگرچه در حوادثی چون فتح مکه یا جنگ بدر، کفار مأیوس شدند اما تنها در غدیر است که این یأس با «کمال دین» گره می‌خورد؛ چرا که با نصب ولایت، ساختار صیانت از شریعت برای همیشه تثبیت شد. ولایت در منظومه فکری اسلام، نه یک واجب در عرض سایر واجبات، بلکه «رکن رکین» و پایه اساسی است؛ چنان‌که امام باقر(ع) می‌فرمایند: «بُنِیَ الْإِسْلَامُ عَلَی خَمْسٍ: عَلَی الصَّلَاةِ وَ الزَّکَاةِ وَ الصَّوْمِ وَ الْحَجِّ وَ الْوَلَایَةِ وَ لَمْ یُنَادَ بِشَیْءٍ کَمَا نُودِیَ بِالْوَلَایَةِ»؛ اسلام بر پنج پایه بنا شده است: نماز، زکات، روزه، حج و ولایت؛ و به هیچ‌چیز به اندازه ولایت تأکید نشده است (کافی، ج۲).

‏از غربت تاریخی تا تجلی در کالبد فرهنگ

تاریخ غدیر سرشار از فراز و فرودهایی است که عمق کینه‌توزی دشمنان با اصل ولایت را نشان می‌دهد. پس از رحلت پیامبر(ص)، تلاش‌های بسیاری صورت گرفت تا غدیر به فراموشی سپرده شود؛ تا جایی که در دوران امویان، سبّ امیرالمؤمنین(ع) بر منابر به یک دستور رسمی تبدیل شد تا آثار رسالت محو شود. این غربت چنان بود که حتی برخی اصحاب نزدیک ائمه(ع) نیز از جزئیات اعمال و فضیلت این عید بی‌اطلاع بودند. اما با مجاهدت‌های علمی امام باقر(ع) و امام صادق(ع)، معارف غدیر بازخوانی شد و بعدها در قرن چهارم هجری، با روی کار آمدن حکومت آل‌بویه، غدیر از یک باور قلبی به یک «جشن عمومی و رسمی» در بغداد تبدیل شد و هویت شیعی در عرصه اجتماع ظهور و بروز یافت.
امروز، غدیر در تار و پود فرهنگ ما جاری است. هر فرهنگ از چهار لایه «باورها»، «ارزش‌ها»، «رفتارها» و «نمادها» تشکیل شده است و ولایت اهل‌بیت(ع) در تمام این لایه‌ها نقش‌آفرینی می‌کند. از باور به توحید ولایی گرفته تا ارزش‌های اخلاقی و رفتارهای اجتماعی و نمادهایی چون پرچم‌های سبز و نام‌های مبارک، همگی نشان‌دهنده آن است که غدیر، بن‌مایه هویت تمدنی ماست. حفظ این میراث و انتقال آن به نسل جدید، وظیفه‌ای است که مانع گسست فرهنگی و هویتی جامعه می‌شود.

‏ولایت؛ ستون خیمه نظام اجتماعی اسلام

یکی از جفاهای بزرگ در حق غدیر، خلاصه کردن آن در یک واقعه تاریخی یا صرفاً یک مقام معنوی است. غدیر منشور حکمرانی و مدیریت جامعه اسلامی است. اسلام دینی فردی نیست که تنها به رابطه انسان و خدا در خلوت بپردازد؛ بلکه دینی به‌شدت اجتماعی است که حفظ نظام آن از اوجب واجبات است. ولایتی که در غدیر نصب شد، رسمیت بخشیدن به جایگاه رهبری دینی و دنیوی برای هدایت امت بود.
در اندیشه شیعی، این مسیر در زمان غیبت از طریق «ولایت فقیه» استمرار می‌یابد. نظام مبتنی بر ولایت فقیه، تداوم همان نگاه غدیری است که معتقد است جامعه نباید بدون راهبر عادل و جامع‌الشرایط رها شود. اگرچه امروز با هجمه‌هایی مواجه هستیم که قصد دارند به بهانه برخی ناکارآمدی‌های اجرایی، اصل پیوند دین و سیاست را زیرسؤال ببرند، اما باید دانست که اقتدار، امنیت و استقلال امروز ما ثمره ایستادگی بر همین اصل ولایت است. کارآمدی نظام را باید در ترازوی واقعیت‌ها و در میان فشارها و تحریم‌های بی‌سابقه سنجید؛ جایی که ایران اسلامی توانسته است در ابعاد امنیتی و علمی به قله‌هایی برسد که دشمنان را مأیوس کند.

‏غدیر؛ پیوندگاه نسل امروز با آرمان مهدویت

غدیر، تنها نگاه به گذشته نیست، بلکه نگاهی راهبردی به آینده است. این واقعه، دروازه تثبیت ولایت و تحکیم ارتباط معنوی مردم با حضرت ولی‌عصر(عج) است. پایه ارتباط قلبی و روحی با امام زمان(عج)، درک صحیح از واقعه غدیر است. برای آنکه نسل جوان ما بتواند در تلاطم‌های فرهنگی عصر حاضر، هویت خود را حفظ کند، باید «شور غدیری» را با «شعور معرفتی» پیوند بزند.
تعظیم شعائر غدیر باید از حالت تصدی‌گری دولتی خارج شده و به بطن مردم و حلقه‌های کوچک مردمی، مساجد و هیئت‌ها بازگردد. هر گامی که برای بزرگداشت غدیر برداشته می‌شود، درواقع لبیک به ندای پیامبر(ص) در صحرای غدیر است. غدیر، پل ارتباطی ما با ملکوت و ضامن بقای اسلام راستین است. امید است که با تمسک به این حبل‌المتین الهی، مشمول دعای خیر حضرت حجت(عج) باشیم؛ چرا که در آیه ۸ سوره تکاثر آمده است: «ثُمَّ لَتُسْأَلُنَّ یَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِیمِ» (سپس در آن روز از نعمت‌ها بازخواست می‌شوید) و به فرموده امام صادق(ع)، برترین این نعمت‌ها، نعمت وجود پیامبر(ص) و ولایت اهل‌بیت(ع) است.